Bogdan Miś: Działo się… (25)

2016-05-12.

I znowu w kalendarzu pojawiają się ważne dla historii cywilizacji człowieka, smutne, zabawne lub po prostu ciekawe wydarzenia. Oto one:

6 maja

Akordeon

1829 – Choć instrument był znany już od dawna – dopiero dziś został opatentowany. Austriak C. Demian dostał oficjalnie patent na akordeon.

1840 – Po raz pierwszy sprzedano gumowany znaczek pocztowy. W Anglii do sprzedaży trafiły „czarna jednopensówka” i „błękitna dwupensówka”. Na obu był wizerunek królowej Wiktorii.

1937 – W Lakehurst w stanie New Jersey eksplodował niemiecki sterowiec „Hindenburg”, który niedawno ustanowił rekord liczby przewiezionych przez Atlantyk osób

7 maja

1941 – Zmarł w Anglii w wieku 87 lat James George Frazer. Jego książka „Złota Gałąź” przedstawia ciąg rozwoju cywilizacyjnego człowieka – od myślenia magicznego, poprzez religijne do naukowego poznania świata. Dzieło to jest czytane do dziś; uważa się, że znakomicie wyjaśnia różne procesy cywilizacyjne i pomaga w zrozumieniu wielu prymitywnych kultur.

Układ scalony

1952 – Anglik Geoffrey A. Dummer opublikował w Waszyngtonie koncepcję teoretyczną układu scalonego, powszechnie dziś obecnego w naszym życiu. A pamięta ktoś, że to on był – gdy chodzi o koncepcję – pierwszy? Dopiero w 6 lat później Kilby i Noice zaprojektowali urządzenie na nowo – i zbudowali je.

1992 – Do dziewiczego lotu wystartował wahadłowiec „Endeavour”.

8 maja

Antoine Lavoisier

1794 – Francuski Trybunał Rewolucyjny skazał na śmierć wielkiego chemika Antoine’a Lavoisiera. Został natychmiast ścięty na gilotynie. Wybitny matematyk i fizyk Joseph Louis de Lagrange powiedział potem: wystarczyła chwila by obciąć głowę, jaka nie pojawi się przez następne sto lat… Swoją drogą: wszystkie rewolucje i przewroty podobnie źle widzą intelektualistów, uczonych i w ogóle ludzi wybitnych. Czyżby trybuni ludowi w ten sposób odreagowywali własne prostactwo, chamstwo i nieuctwo? Dziwne, że mimo to cywilizacja się rozwija. Ale z pewnością dużo wolniej, niż by mogła…

1886 – Może to nie był największy wynalazek w historii ludzkości, ale z pewnością jeden z popularniejszych. Tego dnia farmaceuta – czyli, mówiąc po ludzku, aptekarz – nazwiskiem Styth Pemberton opatentował w Atlancie w Georgii recepturę coca-coli. Brr…

1978 – Reinhold Messner oraz Peter Habeler weszli jako pierwsi ludzie na Mount Everest bez użycia aparatów tlenowych. Laik spyta: po jaką cholerę? – albo: no i co z tego?

9 maja

Richard E. Byrd

1926 – Kmdr por. Richard Evelyn Byrd (potem: kontradmirał) oraz Floyd Bennet przelecieli po raz pierwszy nad Biegunem Północnym. Lot długości 2490 km trwał 15 godzin i 30 minut. Lecieli trzysilnikowym jednopłatowcem firmy Fokker.

1986 – W Darjeeling w Indiach zmarł wieku 71 lat Tenzing Norgay, który wraz z sir Edmundem Hillarym zdobył po raz pierwszy Mount Everest 29 maja 1953 roku. Nazwisko Hillary’ego znane jest powszechnie. Tenzinga Norgaya pamiętają jedynie specjaliści…

1894 Sensacja! W dodatku niemoralna! Na konferencji ginekologów w Orlando ogłoszono, że pobożne i dobrze się uczące nastolatki tak samo często i tak samo wcześnie rozpoczynają życie płciowe, jak dzieci niegrzeczne, źle wychowane i „skażone ateizmem”. Do tej pory wielu nie chce w to uwierzyć…

10 maja

1746 – We Francji urodził się Gaspard Monge, jeden z głównych twórców systemu metrycznego, także wybitny geometra, twórca specjalnej metody rzutowania obiektów na trzy płaszczyzny. Był przez wiele lat doradcą i ekspertem Napoleona, któremu towarzyszył w wyprawie do Egiptu. Miał także osiągnięcia w chemii, m. in. skroplił w 1784 roku dwutlenek siarki.

1860 – Ogłoszono odkrycie cezu (przez Roberta Bunsen i Gustava Roberta Kirchhoffa).

Słynny parowóz linii Union Pacific, Big Boy

1869 – W Promontory w stanie Utah wbito ostatni (złoty!) gwóźdź w podkład torów linii Union Pacific. Kolej – łącząc się tym samym z linią Central Pacific – połączyła wschodnie i zachodnie wybrzeże USA.

11 maja

HMS „Beagle”

1820 – W Anglii zwodowano słynny okręt HMS „Beagle”. Był to dziesięciodziałowy 90-stopowy tzw. slup klasy Cherokee, na którym pięć lat (1831-36) żył i prowadził badania Karol Darwin. Na tym statku narodziła się teoria ewolucji.

1928 – Rozpoczęły się regularne transmisje telewizyjne. Obraz składał się z powtarzanych 20 razy na sekundę 24 linii, program nadawany był przez stację WGA 3 razy w tygodniu z Shenectady w stanie Nowy Jork.

1993 – Angielski lekarz, dr R. Nieman wyjaśnił, że palenie tytoniu znacząco skraca okres pomiędzy zapadnięciem n HIV a momentem rozwoju pełnoobjawowego AIDS. U niepalących choroba daje objawy średnio po 14,5 miesiąca od zarażenia, u palaczy – po 8,2 mies.

12 maja

Gerbert z Aurillac

1003 – W Rzymie po czteroletnim panowaniu w wielu ok. 58 zmarł pierwszy francuski papież Sylwester II, czyli Gerbert z Aurillac. Największy uczony (m. in. świetny matematyk) i myśliciel w całych dziejach papiestwa, od którego panowania datuje się odrodzenie nauki europejskiej po wiekach, zwanych ciemnymi.

1820 – We Florencji urodziła się twórczyni nowoczesnego pielęgniarstwa, Florence Nightingale.

1945 – Po raz pierwszy zastosowano u chorego człowieka streptomycynę. Był to pierwszy antybiotyk, zwalczający bakterie tzw. Gram-ujemne. Lek opracował laureat Nagrody Nobla Samuel Waksman.

Wyszperał

Bogdan Miś