Dariusz Wiśniewski: Trzecia siła – solidarność obywatelska4 min czytania

()

kod 42016-12-09.

Przez ostatni rok pod transparentem KOD przemaszerowało setki tysięcy ludzi. Protestowano przeciwko antyliberalnym, autorytarnym i antydemokratycznym posunięciom rządu.

W opinii wielu Polaków, KOD i Mateusz Kijowski nie osiągnęli jednak zamierzonego celu. PiS bowiem pozostał przy władzy. W atmosferze narastającej frustracji i zmęczenia, a nawet apatii, wśród członków pojawiły się zarzuty, że kierownictwo KOD powinno zostać zmienione, a ruch musi obrać bardziej agresywny kierunek.

Ale KOD nie powstał jako partia polityczna; niesie postulaty obywatelskie, nie ideologiczne. To ruch obywatelski. Występuje w obronie wartości – demokracji liberalnej i państwa prawa – które według dużej części społeczeństwa są przez PiS niszczone. KOD to idea sprzeciwu, a nie rebelii. To pojemna platforma do samokształcenia, służąca poszerzaniu świadomości obywatelskiej. Przede wszystkim jednak to struktura społeczeństwa obywatelskiego. I propozycja debaty, a nie front wojenny. Takie były początkowe założenia ruchu. Sytuacja jednak zmieniła się.

Gdy w ubiegłym roku Komitet zawiązał się, PiS zareagował bardzo gwałtownie. Media rządowe do dzisiaj prześcigają się w pokazywaniu zwolenników ruchu jako  pozbawionych moralności; walczących tylko o pozycje i wpływy, które rzekomo utracili po wyborach. Mateusz Kijowski – „postać szemrana i jeszcze na dodatek z kucykiem” – miał być finansowany przez Georga Sorosa i Angele Merkel. Politycy PiS wraz z prezydentem Andrzejem Dudą sięgnęli do inwektyw, nazywając KOD-ziarzy „oderwanymi od koryta”, „Polakami gorszego sortu” czy „ludźmi w futrach”. W dziejach współczesnej Polski żaden rząd nie wyrażał się w tak pogardliwy sposób o pokojowej opozycji. Wszystkie te propagandowe zabiegi służyły jednemu celowi: miały nie dopuścić, aby KOD zaraził społeczeństwo ideą solidarności obywatelskiej. Jednak próby upolitycznienia ruchu nie powiodły się.

KOD zdołał już wiele zmienić w świadomości obywatelskiej; jest obecny nie tylko na ulicach, ale w umysłach i w sercach wielu Polaków. Przede wszystkim upowszechnił wiedzę o państwie i jego ustroju, spopularyzował czytanie konstytucji i skłonił społeczeństwo do debaty na temat stanu demokracji w Polsce. Kto przed rokiem zastanawiał się nad sensem i kruchością trójpodziału władzy? Kto analizował niezależność władzy sądowniczej i ogromną rolę ochronną dla społeczeństwa, do jakiej został powołany Trybunał Konstytucyjny? Niewielu. Dzisiaj ta wiedza jest niemal powszechna. Nie sposób dzisiaj mówić o demokracji i otwartym społeczeństwie z pominięciem KOD-u.

Wartość, jaką przedstawia demokracja liberalna dla wielu Polaków, jest więc dzisiaj znacznie cenniejsza niż przed rokiem. Ponieważ została utracona. Również dlatego, że strata została uświadomiona. A to zapowiada próby odzyskania tej wartości. Teraz jednak trzeba będzie o to walczyć. Rząd PiS przeczuwa te nastroje i planuje, aby między innymi poprzez nowe prawo o zgromadzeniach, zmarginalizować KOD, utrudniając, albo nawet uniemożliwiając mu wyjście na ulice. Trudno jednak będzie teraz wyegzekwować taki zakaz bez użycia siły. KOD już zdążył wytworzyć w społeczeństwie solidarność obywatelską.

Siła obywatelskiego ruchu może być ogromna. Głównie dlatego, że ruch taki pomija różnice światopoglądowe; nie stawia warunków ideologicznych. Apeluje natomiast do pragmatyzmu, wspólnego działania i dobrej woli. A więc potencjalnie może objąć znacznie więcej obywateli niż partia polityczna czy Kościół, które z zasady są ekskluzywne, wykluczające. Dwie główne siły w społeczeństwie tradycjonalistycznym, a więc autorytarne Państwo i Kościół, nieprzypadkowo obawiają się obywatelskich ruchów, odwołujących się do solidarności swoich członków. Dla tradycyjnego porządku społecznego, gdzie nic się nie dzieje bez zgody Państwa i Kościoła, społeczeństwo obywatelskie to zagrożenie. Inicjatywa obywatelska o masowym zasięgu przekonuje bowiem społeczność, że można współpracować ponad podziałami oraz, że ideologie dzielą ludzi z korzyścią dla rządzących. Dla skłóconego społeczeństwa to atrakcyjna propozycja. Obywatele, nawet w spolaryzowanej rzeczywistości, instynktownie szukają jednak drogi porozumienia. Trzecia siła drzemiąca w samoorganizowaniu się obywateli jest więc dla rządu PiS koszmarnym snem. Z którego może w ogóle się nie obudzić.

Dariusz Wiśniewski

 

How useful was this post?

Click on a star to rate it!

Average rating / 5. Vote count:

No votes so far! Be the first to rate this post.

86 komentarzy

  1. slawek 09.12.2016
  2. PIRS 09.12.2016
  3. andrzej Pokonos 10.12.2016
  4. Dariusz Wisniewski 10.12.2016
  5. andrzej Pokonos 11.12.2016
    • slawek 11.12.2016
      • andrzej Pokonos 11.12.2016
        • slawek 12.12.2016
  6. slawek 11.12.2016
  7. Dariusz Wisniewski 11.12.2016
  8. slawek 12.12.2016
  9. slawek 12.12.2016
  10. andrzej Pokonos 12.12.2016
  11. Konteksty 12.12.2016
    • Sir Jarek 13.12.2016
      • Konteksty 13.12.2016
        • Sir Jarek 14.12.2016
  12. slawek 13.12.2016
  13. Konteksty 13.12.2016
    • Konteksty 14.12.2016
  14. Konteksty 13.12.2016
  15. Konteksty 14.12.2016
  16. slawek 14.12.2016
  17. Dariusz Wisniewski 14.12.2016
  18. slawek 14.12.2016
  19. Konteksty 14.12.2016
  20. slawek 14.12.2016
  21. andrzej Pokonos 14.12.2016
  22. j.Luk 14.12.2016
    • Dariusz Wisniewski 15.12.2016
  23. slawek 14.12.2016
    • j.Luk 15.12.2016
      • slawek 15.12.2016
  24. Konteksty 15.12.2016
  25. Konteksty 15.12.2016
  26. Konteksty 15.12.2016
  27. Konteksty 15.12.2016
  28. slawek 15.12.2016
    • Konteksty 15.12.2016
  29. slawek 15.12.2016
  30. andrzej Pokonos 15.12.2016
  31. andrzej Pokonos 15.12.2016
  32. Konteksty 16.12.2016
  33. Konteksty 16.12.2016
  34. Konteksty 16.12.2016
  35. Konteksty 16.12.2016
  36. Dariusz Wisniewski 17.12.2016
  37. narciarz2 17.12.2016
    • Konteksty 17.12.2016
  38. narciarz2 17.12.2016
    • Konteksty 17.12.2016
  39. j.Luk 17.12.2016
    • Konteksty 17.12.2016
  40. narciarz2 17.12.2016
    • j.Luk 17.12.2016
  41. slawek 17.12.2016
    • j.Luk 17.12.2016
      • Konteksty 17.12.2016
    • Konteksty 17.12.2016
  42. j.Luk 17.12.2016
  43. narciarz2 17.12.2016
    • j.Luk 17.12.2016
      • slawek 18.12.2016
  44. narciarz2 17.12.2016
  45. Konteksty 17.12.2016
  46. narciarz2 17.12.2016
  47. A. Goryński 17.12.2016
    • Konteksty 17.12.2016
      • Konteksty 18.12.2016
  48. narciarz2 17.12.2016
    • Konteksty 17.12.2016
  49. narciarz2 17.12.2016
  50. narciarz2 17.12.2016
    • Konteksty 24.12.2016