28.01.2019
Kolejny tydzień (23-29 stycznia) przynosi — jak zazwyczaj — przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.
Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.
Oto te fakty:
23 stycznia
971 – Potężny ostrzał prowadzony przez kuszników armii dynastii Song zdziesiątkował słonie bojowe armii południowej dynastii Han. Zwycięstwo to przypieczętowało los państwa Han, które wkrótce zostało wcielone do songowskiej monarchii. Była to ostatnia bitwa na terenie Chin w której użyto słoni.
Thomas Gresham
1571 – Thomas Gresham (tak, ten od prawa Greshama-Kopernika, że gorszy pieniądz wypiera lepszy; 1512-1572) założył na własny koszt giełdę w Londynie (Royal Exchange). Zgodnie z jego testamentem jego dom stał się szkołą nauk ścisłych, która nosi jego imię. W 1565 roku wybudował w Osterley (obecnie w obrębie Londynu) pierwszą angielską papiernię.
1907 – Charles Curtis jako pierwszy Indianin został wybrany do Senatu Stanów Zjednoczonych.
24 stycznia
1789 – We Francji zwołano pierwsze od 1614 roku Stany Generalne. Faktyczny początek wielkiej Rewolucji.
Silnik Lenoira
1860 – Francuski wynalazca pochodzenia belgijskiego Étienne Lenoir otrzymał patent na pierwszy użyteczny silnik spalinowy (dwusuwowy, jednocylindrowy, pracujący na mieszance gazu miejskiego i powietrza, o mocy 8,8 kW.)
1935 – W Newark w amerykańskim stanie New Jersey Gottfried Krueger Brewing Company wypuściła na rynek pierwsze piwo w puszce aluminiowej. Ta wydawałoby się wszechobecna puszka nie ma jeszcze 100 lat…
25 stycznia
Jedyny ocalały obraz van der Beecka
1628 – Holenderski malarz Johannes van der Beeck został skazany na 20 lat więzienia za niemoralność, herezję i przynależność do różokrzyżowców. Zarzuty były bardzo poważne, oskarżonego poddano torturom i groziło mu spalenie żywcem na stosie. Ostatecznie spalono wszystkie obrazy malarza, które uznano za pornografię. Dwa lata później po interwencji króla Karola I Torrentius opuścił więzienie, wyjechał do Anglii i został mianowany malarzem nadwornym monarchy. Ale z Anglii też musiał uciekać; za duga historia, by ją tu opowiadać. Do czasów współczesnych przetrwał tylko jeden obraz Martwa natura z wędzidłem, znana też pod tytułem Alegoria wstrzemięźliwości.
1799 – Amerykanin Eliakim Spooner opatentował siewnik rolniczy.
1858 – Na ślubie córki królowej Wiktorii po raz pierwszy zabrzmiał Marsz Weselny Feliksa Mendelssohna-Bartholdy’ego. Do dziś wykonano go miliony razy…
26 stycznia
1500 – Hiszpan Vicente Yáñez Pinzón jako pierwszy Europejczyk dotarł do Brazylii.
1788 – Założono pierwszą europejską osadę w Australii, która leżała na terenie dzisiejszego Sydney. Na pamiątkę tego wydarzenia 26 stycznia ustanowiono australijskim świętem narodowym.
Szklane kopie 9 największych brylantów Cullinan
1905 – W kopalni pod Pretorią został znaleziony największy i najczystszy diament Cullinan. Pierwotnie miał wymiary 10×6×5 cm i ważył 3106 karatów (621,2 g). Był najprawdopodobniej jeszcze większy – wskazywała na to jego pierwotna postać: nieregularny ośmiościan z widoczną płaszczyzną odłupania. Nazwę Cullinan nadano mu od nazwiska dyrektora angielskiej spółki diamentowej Thomasa Cullinana. Zakupiony przez rząd Transwalu za równowartość 150 000 funtów szterlingów i ofiarowany w 1907 roku królowi Edwardowi VII na jego 66. urodziny. Z diamentu Cullinan uzyskano 105 brylantów (9 dużych i 96 mniejszych) o łącznej masie 1063,65 karata, co stanowi 34,25% masy początkowej.
27 stycznia
1803 – Pierwsza część polskich legionistów wypłynęła z Genui na ogarnięte rewolucją antyfrancuską Haiti. Nie jest to najpiękniejsza data w rodzimej tradycji; cóż, legioniści pewnie uwierzyli Napoleonowi, że robią coś nie dla niego, ale dla Polski. A może po prostu było tak: rozkaz nie gazeta, do czytania nie służy… W każdym razie chlubienie się, że my zawsze za wolność waszą i naszą – jest trochę na wyrost.
John Logie Baird. Szkoci się nim słusznie chlubią
1926 – John Logie Baird (szkocki inżynier) zaprezentował w Londynie swój nowy wynalazek, nazwany telewizorem. Tenże sam w 1928 przesłał transmisję telewizyjną z Europy do Ameryki Północnej, jak i Południowej, a także stworzył pierwszy system telewizji kolorowej. Wynalazca również noktowizora (1926).
2010 – Avatar w reżyserii Jamesa Camerona stał się najbardziej dochodowym filmem w historii kina. Mnóstwo innowacyjnych sztuczek technicznych, ale dla niżej podpisanego wydarzenie niepojęte. Lud jest dziwny.
28 stycznia
1754 – Pisarz i hrabia Horace Walpole użył w liście do przyjaciela po raz pierwszy angielskiego terminu serendipity, na oznaczenie sytuacji, w której przypadkowo dokonuje się szczęśliwego odkrycia, zwłaszcza wtedy, gdy szuka się czegoś innego.
1820 – Rosyjska wyprawa Fabiana Bellingshausena i Michaiła Łazariewa dopłynęła jako pierwsza do Antarktydy.
Katastrofa Challengera
1986 – Krótko po wystrzeleniu eksplodowała rakieta nośna wahadłowca Challenger, w wyniku czego zginęło wszystkich 7 astronautów na pokładzie. Akurat siedziałem przed telewizorem. Straszne widowisko.
29 stycznia
1728 – W Londynie odbyła się premiera Opery żebraczej z muzyką Johanna Christopha Pepuscha i librettem Johna Gaya. Ballada o Mackie Majchrze ma z tym dziełem wiele wspólnego, ale to nie z tego, to Kurta Weila ze znacznie późniejszych czasów…
1919 – Stany Zjednoczone jako pierwszy kraj na świecie uznały niepodległość Polski. To się pamięta. Stulecie!
1978 – Szwecja jako pierwszy kraj na świecie wprowadziła zakaz sprzedaży sprayów zawierających freon uszkadzający powłokę ozonową. Dziś to zakaz powszechny.
Wyszperał
Bogdan Miś
Wszystkie ilustracje i fakty pochodzą z zasobów Wikipedii. Opinie i komentarze autora.
