26.11.2019
Kolejny tydzień (27 listopada — 3 grudnia) przynosi — jak zazwyczaj — przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.
Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.
Oto te fakty:
27 listopada
1095 – Papież Urban II na synodzie w Clermont wezwał do udziału w wyprawie zbrojnej do Ziemi Świętej (I wyprawy krzyżowej). Wyprawa wyruszyła w 1096 roku, z podwójnie obranym celem – zdobycia Jerozolimy i Ziemi Świętej oraz uwolnienia wschodnich chrześcijan spod islamskiej władzy. Co do całkowitej liczebności wojsk toczą się spory, ale najnowsze badania przyjmują, że było to ok. 7 000 rycerzy (konnych) i 35 tys. pieszych oraz horda cywilów od 20 000 do 60 000 osób.
1822 – W rekordowym wieku 62 lat padł angielski koń pociągowy Old Billy. To najdłuższy zarejestrowany okres życia konia domowego. Billy urodził się w angielskiej wiosce Woolston, w hrabstwie Lancashire. Służył jako koń pociągowy. Po jego śmierci opublikowana została litografia z 1820 roku przedstawiająca Billy`ego i Henry`go Harrisona, który znał zwierzę przez 59 lat. Dwa lata później, 30 sierpnia 1824 roku, wypchana głowa konia trafiła do muzeum w Bedford w hrabstwie Bedfordshire.
1971 – Lądownik radzieckiej sondy Mars 2 jako pierwszy ziemski aparat dotknął powierzchni Marsa. Z powodu twardego lądowania uległ uszkodzeniu i nie przekazał żadnych danych.
28 listopada
1520 – Wyprawa kierowana przez Ferdynanda Magellana wpłynęła na ocean, który Magellan nazwał Morzem Spokojnym.
1660 – W Londynie założono Royal Society (pełna nazwa: The President, Council, and Fellows of the Royal Society of London for Improving Natural Knowledge), angielskie towarzystwo naukowe o ograniczonej liczbie członków (obecnie ok. 1400 członków z całego świata, w tym 66 kobiet) pełniące funkcję brytyjskiej akademii nauk. Skupia przedstawicieli nauk matematycznych i przyrodniczych.
1919 – Nancy Astor (1879-1964) jako pierwsza kobieta została wybrana do brytyjskiej Izby Gmin. Stulecie! Lady Astor zasiadała w Izbie parlamentu przez 25 lat. Ciekawostka: pierwszą wybraną była Constance Markiewicz, która jednak jako irlandzka nacjonalistka odmówiła złożenia przysięgi poselskiej.
29 listopada
1814 – W Londynie po raz pierwszy na świecie rozpoczęto drukowanie dziennika „The Times” na cylindrycznej maszynie konstrukcji Friedricha Koeniga. Coraz bliższy wydaje się dzień, w którym wydrukowany zostanie ostatni egzemplarz papierowej gazety — ale może jestem pesymistą?
1852 — Zmarła Augusta Ada King, hrabina Lovelace (ur. 10 grudnia 1815) brytyjska matematyczka i poetka, znana przede wszystkim z publikacji na temat mechanicznego komputera Charlesa Babbage’a, zwanego maszyną analityczną. Praca zawiera notatki, wśród nich pierwszy opublikowany algorytm napisany z zamiarem wykonania na maszynie. Z tego powodu uważana jest czasem za pierwszą programistkę. Była córką lorda George Byrona.
1935 – Erwin Schrödinger (austriacki wielki fizyk-teoretyk, laureat Nobla, 1887–1961) opublikował swój słynny eksperyment myślowy, znany jako „kot Schrödingera”. W eksperymencie tym zamknięty w pudełku kot jest jednocześnie żywy i martwy. Eksperyment kłóci się z tzw. zdrowym rozsądkiem, co wynika z faktu, że jest niemożliwy do przeprowadzenia w świecie makroskopowym. Takie są dziwy fizyki kwantowej…
30 listopada
1911 – Prezydent Meksyku Francisco Madero jako pierwsza głowa państwa na świecie odbył lot samolotem.
1954 — W miejscowości Sylacauga w amerykańskim stanie Alabama 31-letnia Ann Hodges została trafiona meteorytem. Jest to jedyny dobrze udokumentowany przypadek podobnego zdarzenia. Znany jest przynajmniej jeden wcześniejszy wypadek tego typu, włoski manuskrypt z 1677 wspomina o zakonniku, który został zabity przez spadający meteoryt. W późniejszym czasie w 1992 fragment meteorytu Mbale uderzył ugandyjskiego chłopca.
1982 – Ukazał się drugi solowy album Michaela Jacksona (1958-2009) Thriller, najlepiej sprzedający się album wszech czasów. W 2018 roku Jackson po raz siódmy z rzędu znalazł się na szczycie listy magazynu „Forbes” jako najlepiej zarabiający nieżyjący artysta, generując zyski w wysokości 400 mln dol. Tym samym ustanawiając rekord – 2 mld dol. zarobionych w ciągu 10 lat od śmierci. W 1993 roku został oskarżony o molestowanie seksualne nieletnich. Wątek jego pedofilstwa pojawił się ponownie w 2003 roku, po emisji dokumentu Living with Michael Jackson.
1 grudnia
1783 – Jacques Alexandre Charles i Nicolas Robert odbyli drugi w historii wolny lot balonem i zarazem pierwszy przy użyciu balonu wypełnionego wodorem.
1887 — Arthur Conan Doyle opublikował nowelę Studium w szkarłacie, w której po raz pierwszy pojawiła się postać Sherlocka Holmesa.
1955 — Rosa Parks, afroamerykańska działaczka na rzecz równouprawnienia, została aresztowana w Montgomery w Alabamie za odmowę zajęcia w autobusie miejsca wyznaczonego dla czarnoskórych. Ostatecznie sprawa trafiła do Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych, który wyrokiem z 13 listopada 1956 roku uznał przepisy wprowadzające i regulujące segregację rasową w autobusach za niekonstytucyjne. Dzięki swojemu zachowaniu Parks nazywana jest „matką ruchu praw obywatelskich”.
2 grudnia
1763 – W Newport w stanie Rhode Island otwarto pierwszą synagogę na terenie dzisiejszych Stanów Zjednoczonych.
1804 – Odbyła się koronacja Napoleona Bonaparte i Józefiny. Powstało I Cesarstwo Francuskie. Dokładnie w rok później Napoleon odniósł słynne zwycięstwo w bitwie z wojskami rosyjskimi i austriackimi pod Austerlitz.
1993 – Został zastrzelony w Medellin w Kolumbii (niektórzy twierdzą – popełnił samobójstwo strzałem w ucho) Pablo Emilio Escobar Gaviria (ur. 1 grudnia 1949) – kolumbijski baron narkotykowy zwany „królem kokainy”, który stał się jednym z najbogatszych ludzi na świecie dzięki przemytowi kokainy do USA i innych państw. Jego majątek w momencie śmierci oceniano na 30 mld dolarów.
3 grudnia
1857 – Urodził się Joseph Conrad, właściwie Józef Teodor Konrad Korzeniowski (zm. 3 sierpnia 1924) – wielki angielski pisarz i publicysta polskiego pochodzenia.
1967 — Dr Christian Barnard wykonał w RPA pierwszy w historii przeszczep ludzkiego serca. Operowany był niejaki Louis Washkansky Dawczynią była dwudziestopięcioletnia Denise Darvall, urzędniczka bankowa z Kapsztadu, która tego samego dnia zginęła w wypadku samochodowym. Przeszczep był udany, jednak Washkansky miał osłabiony układ odpornościowy (wskutek sesji podawania immunosupresantów w obawie o odrzucenie przeszczepu) i zmarł na zapalenie płuc 21 grudnia. Jego wnuk, Dale Washkansky, jest południowoafrykańskim artystą-fotografikiem.
1896 – Herman Hollerith, amerykański wynalazca maszyn licząco-analitycznych (można je uznać za przodków komputerów) założył Tabulating Machine Company. Obecnie ta firma nazywa się IBM. Czy trzeba tłumaczyć, czym się zajmuje?
Wyszperał
Bogdan Miś
Wszystkie ilustracje i fakty pochodzą z zasobów Wikipedii. Opinie i komentarze autora.
zapewne fizyką kwantową