Bogdan Miś: Działo się (211)

26.11.2019

Kolejny tydzień (27 listopada — 3 grudnia) przynosi — jak zazwyczaj — przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.

Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.

Oto te fakty:

27 listopada

1095 – Papież Urban II na synodzie w Clermont wezwał do udziału w wyprawie zbrojnej do Ziemi Świętej (I wyprawy krzyżowej). Wyprawa wyruszyła w 1096 roku, z podwójnie obranym celem – zdobycia Jerozolimy i Ziemi Świętej oraz uwolnienia wschodnich chrześcijan spod islamskiej władzy. Co do całkowitej liczebności wojsk toczą się spory, ale najnowsze badania przyjmują, że było to ok. 7 000 rycerzy (konnych) i 35 tys. pieszych oraz horda cywilów od 20 000 do 60 000 osób.

Najstarszy koń świata

1822W rekordowym wieku 62 lat padł angielski koń pociągowy Old Billy. To najdłuższy zarejestrowany okres życia konia domowego. Billy urodził się w angielskiej wiosce Woolston, w hrabstwie Lancashire. Służył jako koń pociągowy. Po jego śmierci opublikowana została litografia z 1820 roku przedstawiająca Billy`ego i Henry`go Harrisona, który znał zwierzę przez 59 lat. Dwa lata później, 30 sierpnia 1824 roku, wypchana głowa konia trafiła do muzeum w Bedford w hrabstwie Bedfordshire.

1971 – Lądownik radzieckiej sondy Mars 2 jako pierwszy ziemski aparat dotknął powierzchni Marsa. Z powodu twardego lądowania uległ uszkodzeniu i nie przekazał żadnych danych.

28 listopada

1520 – Wyprawa kierowana przez Ferdynanda Magellana wpłynęła na ocean, który Magellan nazwał Morzem Spokojnym.

1660 – W Londynie założono Royal Society (pełna nazwa: The President, Council, and Fellows of the Royal Society of London for Improving Natural Knowledge), angielskie towarzystwo naukowe o ograniczonej liczbie członków (obecnie ok. 1400 członków z całego świata, w tym 66 kobiet) pełniące funkcję brytyjskiej akademii nauk. Skupia przedstawicieli nauk matematycznych i przyrodniczych.

Lady Astor, obraz Johna Singera Sargenta, 1909

1919 – Nancy Astor (1879-1964) jako pierwsza kobieta została wybrana do brytyjskiej Izby Gmin. Stulecie! Lady Astor zasiadała w Izbie parlamentu przez 25 lat. Ciekawostka: pierwszą wybraną była Constance Markiewicz, która jednak jako irlandzka nacjonalistka odmówiła złożenia przysięgi poselskiej.

29 listopada

1814 – W Londynie po raz pierwszy na świecie rozpoczęto drukowanie dziennika „The Times” na cylindrycznej maszynie konstrukcji Friedricha Koeniga. Coraz bliższy wydaje się dzień, w którym wydrukowany zostanie ostatni egzemplarz papierowej gazety — ale może jestem pesymistą?

1852 — Zmarła Augusta Ada King, hrabina Lovelace (ur. 10 grudnia 1815) brytyjska matematyczka i poetka, znana przede wszystkim z publikacji na temat mechanicznego komputera Charlesa Babbage’a, zwanego maszyną analityczną. Praca zawiera notatki, wśród nich pierwszy opublikowany algorytm napisany z zamiarem wykonania na maszynie. Z tego powodu uważana jest czasem za pierwszą programistkę. Była córką lorda George Byrona.

Ilustracja
Erwin Schrödinger

1935Erwin Schrödinger (austriacki wielki fizyk-teoretyk, laureat Nobla, 1887–1961) opublikował swój słynny eksperyment myślowy, znany jako „kot Schrödingera”. W eksperymencie tym zamknięty w pudełku kot jest jednocześnie żywy i martwy. Eksperyment kłóci się z tzw. zdrowym rozsądkiem, co wynika z faktu, że jest niemożliwy do przeprowadzenia w świecie makroskopowym. Takie są dziwy fizyki kwantowej…

30 listopada

1911 – Prezydent Meksyku Francisco Madero jako pierwsza głowa państwa na świecie odbył lot samolotem.

Ilustracja
Fragment meteorytu, który trafił p. Hodges, przechowywany w muzeum

1954 — W miejscowości Sylacauga w amerykańskim stanie Alabama 31-letnia Ann Hodges została trafiona meteorytem. Jest to jedyny dobrze udokumentowany przypadek podobnego zdarzenia. Znany jest przynajmniej jeden wcześniejszy wypadek tego typu, włoski manuskrypt z 1677 wspomina o zakonniku, który został zabity przez spadający meteoryt. W późniejszym czasie w 1992 fragment meteorytu Mbale uderzył ugandyjskiego chłopca.

1982 – Ukazał się drugi solowy album Michaela Jacksona (1958-2009) Thriller, najlepiej sprzedający się album wszech czasów. W 2018 roku Jackson po raz siódmy z rzędu znalazł się na szczycie listy magazynu „Forbes” jako najlepiej zarabiający nieżyjący artysta, generując zyski w wysokości 400 mln dol. Tym samym ustanawiając rekord – 2 mld dol. zarobionych w ciągu 10 lat od śmierci. W 1993 roku został oskarżony o molestowanie seksualne nieletnich. Wątek jego pedofilstwa pojawił się ponownie w 2003 roku, po emisji dokumentu Living with Michael Jackson.

1 grudnia

1783 – Jacques Alexandre Charles Nicolas Robert odbyli drugi w historii wolny lot balonem i zarazem pierwszy przy użyciu balonu wypełnionego wodorem.

1887 — Arthur Conan Doyle opublikował nowelę Studium w szkarłacie, w której po raz pierwszy pojawiła się postać Sherlocka Holmesa.

Autobus, w którym Rosa Parks odmówiła opuszczenia swojego miejsca na rzecz białego pasażera.

1955 — Rosa Parks, afroamerykańska działaczka na rzecz równouprawnienia, została aresztowana w Montgomery w Alabamie za odmowę zajęcia w autobusie miejsca wyznaczonego dla czarnoskórych. Ostatecznie sprawa trafiła do Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych, który wyrokiem z 13 listopada 1956 roku uznał przepisy wprowadzające i regulujące segregację rasową w autobusach za niekonstytucyjne. Dzięki swojemu zachowaniu Parks nazywana jest „matką ruchu praw obywatelskich”.

2 grudnia

1763 – W Newport w stanie Rhode Island otwarto pierwszą synagogę na terenie dzisiejszych Stanów Zjednoczonych.

Ilustracja
Bitwa pod Austerlitz, mal. François Gérard

1804 – Odbyła się koronacja Napoleona Bonaparte i Józefiny. Powstało I Cesarstwo Francuskie. Dokładnie w rok później Napoleon odniósł słynne zwycięstwo w bitwie z wojskami rosyjskimi i austriackimi pod Austerlitz.

1993 – Został zastrzelony w Medellin w Kolumbii (niektórzy twierdzą – popełnił samobójstwo strzałem w ucho) Pablo Emilio Escobar Gaviria (ur. 1 grudnia 1949) – kolumbijski baron narkotykowy zwany „królem kokainy”, który stał się jednym z najbogatszych ludzi na świecie dzięki przemytowi kokainy do USA i innych państw. Jego majątek w momencie śmierci oceniano na 30 mld dolarów.

3 grudnia

1857 – Urodził się Joseph Conrad, właściwie Józef Teodor Konrad Korzeniowski (zm. 3 sierpnia 1924) – wielki angielski pisarz i publicysta polskiego pochodzenia.

Dr Christian Barnard

1967 — Dr Christian Barnard wykonał w RPA pierwszy w historii przeszczep ludzkiego serca. Operowany był niejaki Louis Washkansky Dawczynią była dwudziestopięcioletnia Denise Darvall, urzędniczka bankowa z Kapsztadu, która tego samego dnia zginęła w wypadku samochodowym. Przeszczep był udany, jednak Washkansky miał osłabiony układ odpornościowy (wskutek sesji podawania immunosupresantów w obawie o odrzucenie przeszczepu) i zmarł na zapalenie płuc 21 grudnia. Jego wnuk, Dale Washkansky, jest południowoafrykańskim artystą-fotografikiem.

1896Herman Hollerith, amerykański wynalazca maszyn licząco-analitycznych (można je uznać za przodków komputerów) założył Tabulating Machine Company. Obecnie ta firma nazywa się IBM. Czy trzeba tłumaczyć, czym się zajmuje?

Wyszperał

Bogdan Miś

Wszystkie ilustracje i fakty pochodzą z zasobów Wikipedii. Opinie i komentarze autora.

Print Friendly, PDF & Email
WP Twitter Auto Publish Powered By : XYZScripts.com