Bogdan Miś: Działo się (238)

02.06.2020

Kolejny tydzień (3-9 czerwca) przynosi — jak zazwyczaj — przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.

Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.

Oto te fakty:

3 czerwca

„Great Auk, Northern Penguin, or Gair-Fowl”, drzeworyt autorstwa Thomasa Bewicka w A History of British Birds, 1804

1844 – Na wysepce Eldey u wybrzeża Islandii zabito dwa ostatnie ptaki z wymarłego gatunku alki olbrzymiej. Gatunek był jedynym współczesnym przedstawicielem rodzaju Pinguinus. Nie jest blisko spokrewniony z pingwinami (Sphenisciformes), które odkryte zostały później, a swoją nazwę otrzymały od żeglarzy ze względu na skojarzenie z alkami olbrzymimi. Alki olbrzymie stanowiły ważną część wielu rdzennie amerykańskich kultur, zarówno jako źródło pokarmu, jak i zwierzę symboliczne. Licznych zmarłych z okresu od 7000 lat p.n.e. do XVIII wieku chowano z kośćmi alki olbrzymiej.

1887 – Rozpoczęto budowę Kanału Kilońskiego, który połączył Bałtyk z Morzem Północnym poprzez Szlezwik-Holsztyn.

1968 – W Nowym Jorku feministka Valerie Solanas (radykalna pisarka feministyczna, autorka manifestu SCUM >Society for Cutting Up Men<, w którym dowodziła możliwości funkcjonowania społeczeństwa składającego się wyłącznie z kobiet) postrzeliła Andy’ego Warhola, ciężko go raniąc. Zamachowczyni oddała się w ręce policji i została skazana na trzy lata pozbawienia wolności, chociaż artysta, który przeżył atak i nigdy nie doszedł potem do siebie, odmówił zeznawania przeciw niej. Zeznała, że miał zbyt dużą kontrolę nad jej życiem. Z odległości i po latach wygląda na to, że była cokolwiek… dziwna.

4 czerwca

Załadunek zakupionych dla US Army wielbłądów na statki

1855 – Major Henry C. Wayne został wysłany na pokładzie USS „Supply” do północnej Afryki w celu zakupu wielbłądów dla planowanego United States Camel Corps. Była to podjęta przez armię próba wykorzystania wielbłądów jako zwierząt jucznych na pustynnych obszarach południowego zachodu Stanów Zjednoczonych. Chociaż wielbłądy dobrze znosiły klimat i odpowiadały warunkom panującym na obszarach Nowego Meksyku i Arizony, armia ostatecznie zrezygnowała z użycia ich do celów militarnych. Jedną z przyczyn było płoszenie się koni na widok nieznanych zwierząt, ale głównym powodem rezygnacji z eksperymentu był wybuch wojny secesyjnej.

1887 – Założono Instytut Pasteura w Paryżu. Jest to francuska prywatna instytucja naukowo-badawcza non-profit, utworzona z inicjatywy Akademii Nauk. Zajmuje się głównie mikrobiologią, immunologią, zwalczaniem chorób zakaźnych oraz produkcją szczepionek i surowic.

1962 — Pierwszy raz w Kanadzie energia elektryczna została wytworzona w reaktorze atomowym (NPD. Był to prototypowy reaktor CANDU (nazwa wywodzi się od CANADA Deuterium), zasilany naturalnym uranem i wykorzystujący ciężką wodę jako moderator i czynnik chłodzący. Jego projekt i opracowanie wykonała Atomic Energy of Canada Limited (AECL), założona w 1952 roku.

5 czerwca

1851 – W amerykańskim czasopiśmie National Era ukazał się pierwszy odcinek powieści Chata wuja Toma Harriet Beecher Stowe. Powieść porusza temat czarnoskórych niewolników żyjących na południu USA. Impulsem do jej napisania było uchwalenie w 1850 roku przez Kongres Stanów Zjednoczonych ustawy przeciwko ukrywaniu zbiegłych, czarnoskórych niewolników (kompromis 1850 roku). Książka, ukazująca przemoc i bezwzględność, z jaką traktowano Afroamerykanów, stała się ważnym ideowym argumentem liberalnej Północy w walce o zniesienie niewolnictwa.

1968 – W hotelu w Los Angeles został postrzelony przez Palestyńczyka Sirhana Sirhana kandydat Partii Demokratycznej w wyborach prezydenckich senator Robert F. Kennedy. W wyniku odniesionych obrażeń zmarł następnego dnia w szpitalu.

Tu-144

1969 – Radziecki samolot Tu-144 jako pierwszy samolot pasażerski przekroczył barierę dźwięku. Tak, nie Concorde ma ten prymat. Pierwszy prototyp Tu-144 wystartował 31 grudnia 1968 z lotniska pod Moskwą, trzy miesiące przed Concordem. Tu-144 pierwszy też 15 lipca 1969 został pierwszym komercyjnym transportowcem, który przekroczył prędkość Mach 2. 3 czerwca 1973 podczas pokazów lotniczych (Paris Air Show) doszło do katastrofy jednego z prototypów samolotu. Zginęło wszystkich 6 osób na pokładzie i 8 osób na ziemi. Zawodność i awaryjność tych maszyn, ogromne koszty lotu związane z bardzo dużym zużyciem paliwa i dużym nakładem obsługi naziemnej spowodowały, iż maszyna dość szybko i bez rozgłosu została wycofana z eksploatacji w 1978 roku. Z 16 ukończonych Tu-144 tylko 8 zachowało się do dzisiaj w muzeach.

6 czerwca

1933 – W Camden w amerykańskim stanie New Jersey uruchomiono pierwsze w historii kino samochodowe. Dziś w związku z pandemią pomysł tu i ówdzie (m.in. w Polsce) odżył.

1942 — Niejaka Adeline Gray wykonała (na ochotnika) pierwszy w historii skok z użyciem testowego spadochronu nylonowego. Wyskoczyła z samolotu lecącego z Brainard Field, Hartford, Connecticut, przekonując 50 krytycznych obserwatorów armii i marynarki wojennej o sensowności użycia nowego tworzywa.

Ilustracja
David Bowie (właść. David Robert Jones) w roku 1974

1972 – Ukazał się album brytyjskiego piosenkarza Davida Bowiego The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders from Mars, który uważany jest za początek epoki glam rocka. To taki gatunek rocka, który rozpoznaje się głównie po… ubiorach muzyków. Wykonawcy glamrockowi ubierali się w barwne uniformy (często np. srebrne), wkładali wysokie buty na bardzo wysokich podeszwach, nakładali ostry makijaż. W tym gatunku klasyfikowany jest m.in. genialny zespół Queen.

7 czerwca

1742 – Niemiecki matematyk Christian Goldbach sformułował tzw. hipotezę Goldbacha, która jest do dzisiaj jednym z nierozwiązanych problemów w matematyce. Brzmi ona tak: każda nieparzysta liczba naturalna większa niż 5 może być przedstawiona w postaci sumy trzech liczb pierwszych (ta sama liczba pierwsza może być użyta dwukrotnie). Dzięki użyciu komputerów udało się pokazać, że hipoteza jest prawdziwa dla liczb naturalnych mniejszych niż 4×10^17(czwórka i siedemnaście zer). Większość współczesnych matematyków uważa, iż jest ona w ogóle prawdziwa. Ale dowodu brak…

Ilustracja
Hammarstrand dzisiaj

1796 – W wyniku błędu podczas kopania kanału omijającego wodospad zostało całkowicie opróżnione jezioro Ragundasjön w środkowej Szwecji. Na jego osuszonym dnie obecnie leży miejscowość Hammarstrand. Nie ma tego złego…?

1917 — W USA powstała pozarządowa organizacja filantropijna Lions Clubs International. To organizacja filantropijna, skupiająca swych członków na zasadzie wolontariatu. Ponieważ skupia ponad 1,4 miliona ludzi i 45 tys. klubów we wszystkich krajach na świecie jest największą tego typu organizacją na świecie. Siedziba międzynarodowa mieści się w Oak Brook w Illinois. Jak niemal każda organizacja międzynarodowa, zwłaszcza skupiająca ludzi bardzo zamożnych, jest obiektem wielu teorii spiskowych. M.in. jest oskarżana o powiązania z masonerią. W Polsce organizacja liczy ok. 1200 członków, działających w 55 Klubach w różnych rejonach kraju.

8 czerwca

Hollerith 1890 Census tabulator
Maszyna Holleritha (fot. IBM)

1887 – Amerykanin Herman Hollerith opatentował maszynę liczącą używającą kart dziurkowanych jako nośnika zapisu danych. Pomalutku zaczynała się epoka informatyki, urządzenia zaś Holleritha to pradziadkowie dzisiejszych komputerów i smartfonów.

1949 – W Wielkiej Brytanii ukazała się powieść Rok 1984 George’a Orwella. Autor napisał ją pod wpływem kontaktu z praktyczną stroną systemu stalinowskiego, do jakiego po raz pierwszy doszło w Hiszpanii w 1936 roku (w czasie wojny domowej), gdzie pojechał jako dziennikarz i sympatyk strony republikańskiej. Wspomnienia niedalekiej przeszłości pozwoliły wykreować mu antyutopijny porządek świata w fikcyjnej przyszłości. Książka była ostatnim dziełem George’a Orwella. Do kultury masowej przeniknęły pewne pojęcia z tej powieści np. Wielki Brat (ang. Big Brother), nowomowa (ang. newspeak) czy nieosoba (ang. unperson – polityk odsunięty od wpływów lub obywatel o wrogich, lub nieortodoksyjnych poglądach politycznych). Autokratyczne rządy w wielu państwach dowodzą swym działaniem, że przemyślenia Orwella dotyczą nie tylko stalinizmu…

1955 – Urodził się Sir Timothy Berners-Lee – brytyjski fizyk i programista, współtwórca i jeden z pionierów usługi WWW, jednej z najpopularniejszych usług internetowych. Od 1994 jest przewodniczącym zarządzającego Internetem konsorcjum W3C. Jest absolwentem Queen College Uniwersytetu Oksfordzkiego. Tam zbudował komputer, lutując bramki TTL, procesor M6800 oraz używając starego odbiornika TV. W 2017 otrzymał przyznawaną przez Association for Computing Machinery Nagrodę Turinga. W 2004 roku otrzymał jeden z najwyższych stopni szlacheckich w Wielkiej Brytanii, tytuł Rycerza Orderu Imperium Brytyjskiego.

9 czerwca

Ilustracja
Fokker F.VIIb-3m

1928 – Charles Kingsford Smith i Charles Ulm na samolocie Fokker F.VII przelecieli po raz pierwszy (w dniach 31 maja-9 czerwca) nad Pacyfikiem, pokonując trasę o długości 12 tys. km między Oakland w Kalifornii a Brisbane w Australii, z międzylądowaniami na Hawajach i Fidżi.

1959 – Zwodowano podwodny okręt atomowy USS „George Washington”, pierwszy przenoszący pociski balistyczne; miał ich na pokładzie 16 i 12 torped. To jednocześnie pierwszy na świecie wprowadzony do służby okręt tego rodzaju, napędzany przez siłownię jądrową.

2014 – Teledysk do utworu Gangnam Style koreańskiego rapera Psy jako pierwszy w historii YouTube osiągnął 2 miliardy wyświetleń. „Gangnam Style” to w języku koreańskim kolokwializm oznaczający życie w luksusie. Niezbadane są upodobania publiczności.

Wyszperał

Bogdan Miś

Wszystkie ilustracje i fakty pochodzą z zasobów Wikipedii. Opinie i komentarze autora.

Print Friendly, PDF & Email

WP Twitter Auto Publish Powered By : XYZScripts.com