Bogdan Miś: Działo się (271)

19.01.2021

Kolejny tydzień (20-26 stycznia) przynosi — jak zazwyczaj — przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.

Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.

Oto te fakty:

20 stycznia

Ilustracja
Szymon z Montfort. Statua w Leicester

1265 – Rozpoczął obrady parlament angielski zwołany przez Szymona z Montfort (młodszego), po raz pierwszy złożony z wybranych, a nie nominowanych przedstawicieli ludu. Początek demokracji zachodniej? Szymon z Montfort, Simon V de Montfort, 6. earl Leicester (ur. 1208, zm. 4 sierpnia 1265) – przywódca buntu możnowładców przeciwko królowi Anglii, Henrykowi III Plantagenetowi, przez około rok dyktatorski władca Anglii, prekursor parlamentaryzmu. Patron Uniwersytetu De Montfort w Leicester.

1709 – Zwodowano brytyjski okręt liniowy HMS Lion, brytyjski okręt liniowy służący w Royal Navy w latach 1709-1765. Była to jedna z pierwszych jednostek zbudowanych na podstawie wytycznych zawartych w tzw. Ustaleniu 1706 roku – pierwszych stałych wytycznych do budowy wszystkich brytyjskich okrętów. Tak się zaczęła normalizacja w marynarce wojennej. W 1765 „Liona” sprzedano za £850.

1969New York Times opublikował informację o odkryciu przez astronomów z University of Arizona kilka dni wcześniej pierwszego pulsara optycznego. W trakcie rutynowego przeglądu Kosmosu dostrzeżono błyski światła pochodzące z tego samego miejsca Mgławicy Krab, które wcześniej uznano za pulsar emitujący rozbłyski radiowe. Stwierdzono, że tempo pulsacji dwóch sygnałów jest takie samo, a zatem uznano, że pochodzi ono z pojedynczej gwiazdy.

21 stycznia

1535 – W następstwie tzw. afery plakatów w Paryżu zorganizowano uroczystą procesję przebłagalną, podczas której adorowano konsekrowaną hostię i spalono na stosach kilkunastu „heretyków”. W nocy z 17 na 18 października 1534 na ulicach Paryża, Tours, Orleanu, Blois i Amboise zostały wywieszone plakaty, zatytułowane: Prawdziwe artykuły na temat okropnych, wielkich i gorszących nadużyć mszy papieskiej, wymyślonej specjalnie przeciw świętej Wieczerzy Jezusa Chrystusa. Autor tekstu plakatów – Antoine Marcourt (pastor z Neuchâtel) – głosił, że: „Msza jest bluźnierstwem. Jedyna ofiara Chrystusa nie może być w żadnym wypadku powtarzana”. Jak się kogoś chce wykończyć, bo się mądrzy (czyli jest innego zdania od władzy lub kapłanów), to najlepiej zrobić widowisko. Już w XVI wieku o tym wiedziano…

1862 – Powstało niemieckie przedsiębiorstwo motoryzacyjne Opel, początkowo produkujące maszyny do szycia, a następnie rowery.

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/96/USS_Nautilus_SSN-571_-_0857108.jpg/1024px-USS_Nautilus_SSN-571_-_0857108.jpg
USS Nautilus po zakończeniu rejsu pod biegunem triumfalnie wpływa do Nowego Jorku

1954 – Został zwodowany USS Nautilus, pierwszy w historii okręt podwodny o napędzie atomowym. W 1958 roku okręt jako pierwszy na świecie przepłynął pod biegunem północnym, przeprowadzone zaś za jego pomocą testy wykazały szereg zalet siłowni jądrowej wobec innych rodzajów napędu. Rezultaty tych testów pchnęły US Navy do podjęcia decyzji o całkowitej rezygnacji z napędu konwencjonalnego dla tej klasy okrętów.

22 stycznia

Ilustracja
André-Marie Ampère

1775 – Urodził się André Marie Ampère (zm. 10 czerwca 1836) – francuski fizyk i matematyk, zajmujący się m.in. badaniem zjawiska elektromagnetyzmu; tercjarz franciszkański (świecki zakonnik). Od jego nazwiska jednostkę natężenia prądu elektrycznego nazwano amper. Swoją pierwszą rozprawę naukową, poświęconą krzywym stożkowym, napisał w wieku trzynastu lat.

1927 – Pierwsza w historii radiowa transmisja z meczu piłkarskiego (Arsenal F.C.-Sheffield United F.C.).

1939 – Atom uranu został po raz pierwszy rozszczepiony (za pomocą cyklotronu na Uniwersytecie Columbia w Nowym Jorku). Tak rozpoczął się Projekt Manhattan, prowadzący do budowy bomby atomowej. Projekt został następnie przeniesiony w głąb lądu na University of Chicago w celu ochrony badań przed ewentualnymi niemieckimi bombardowaniami Nowego Jorku. Cyklotron, który przeprowadził pierwszy w historii eksperyment rozszczepienia, został zaprojektowany i zbudowany (1935-36) przez Johna R. Dunninga. W 1965 roku cyklotron ten trafił do Instytutu Smithsona. Wynalazcą zasady cyklotronu był fizyk Ernest Lawrence.

23 stycznia

Elizabeth Blackwell

1849Elizabeth Blackwell, pierwsza amerykańska i angielska kobieta-lekarz otrzymała w Geneva Medical College stopień doktorski. Ta znajdująca się w Nowym Jorku uczelnia to dziś Hobart College.

1911 – Francuska Akademia Nauk odrzuciła kandydaturę Marii Skłodowskiej-Curie do członkostwa w tym zacnym gremium. Madame Curie miała już wówczas Nagrodę Nobla, a niebawem miała otrzymać drugą…

1985 – Po raz pierwszy przeprowadzono transmisję telewizyjną z obrad angielskiej Izby Lordów.

24 stycznia

1848 – James W. Marshall odkrył na północy Kalifornii samorodek złota. Zaczęła się słynna gorączka złota.

Przełomowa monografia autorstwa Morgensterna i von Neumanna

1902 – W Görlitz urodził się niemiecki ekonomista i matematyk Oskar Morgenstern, twórca teorii gier.

1964 – w Jackson University Hospital (stan Missisipi) przeprowadzono pierwszą w historii transplantację serca. Dawcą był szympans, pacjentem 58-letni Boyd Rush, który w trzy godziny później zmarł.

25 stycznia

1812 – Urodził się angielski matematyk William Shanks. Sporą część życia spędził, obliczając kolejne cyfry liczby pi; wyliczył ich w końcu w roku 1873 aż 707 po przecinku. Ten wynik nie został poprawiony prawie przez stulecie. Niestety, w 1944 odkryto, że Shanks pomylił się na 528 miejscu…

A. G. Bell

1915Alexander Graham Bell, wynalazca telefonu, zainaugurował działalność transkontynentalnej linii telefonicznej Nowy Jork – San Francisco.

1983 – W Kosmos wystrzelono pierwszy teleskop. Obserwował przestrzeń w podczerwieni, kosztował 80 mln dolarów. Z odległości kilometra rozróżniał przedmioty wielkości ziarnka kurzu.

26 stycznia

1788 – Europejczycy dotarli do brzegów Australii w miejscu, gdzie dziś leży Sydney. Na ląd zeszła grupa skazańców z Wielkiej Brytanii…

1875 – w USA opatentowano elektryczną wiertarkę stomatologiczną.

Ronald Reagan i premier Margaret Thatcher w Camp David 1986

Ronald Reagan

1984 – Prezydent Ronald Reagan zapowiedział budowę amerykańskiej stacji kosmicznej. Budowa miała trwać do roku 1992. Miało to być kosmiczne obserwatorium, fabryka leków i wyrzutnia startowa misji w głąb Kosmosu. Do dziś nie rozpoczęto budowy.

Wyszperał

Bogdan Miś

Wszystkie ilustracje i fakty pochodzą z zasobów Wikipedii. Opinie i komentarze autora.

Print Friendly, PDF & Email
WP Twitter Auto Publish Powered By : XYZScripts.com