02.03.2021
1779 – Czy wiedzą Państwo, dlaczego popularna koło zimowych świąt roślina, zwana gwiazdą betlejemską albo wilczomleczem nadobnym nazywa się inaczej poinsecja? Otóż na pamiątkę Joela R. Poinsetta, który się tego dnia właśnie urodził. On właśnie sprowadził tę roślinę do USA z Meksyku. A był pierwszym ambasadorem USA w tym kraju. Wydalonym zresztą, bo zdecydowanie sprzyjał meksykańskim rewolucjonistom.
1730 – Urodził się w Danii biolog Otto Friedrich Mueller – pierwszy człowiek, który wyraźnie obejrzał pod mikroskopem bakterie, używając w tym celu niedawno wynalezionego mikroskopu achromatycznego (czyli nierozmazującego obrazu)
1896 – Henri Becquerel przedstawił Akademii Francuskiej odkrycie radioaktywności.
3 marca
1845 – W St. Petersburgu w Rosji przyszedł na świat wielki niemiecki matematyk, Georg Cantor – twórca teorii zbiorów, którą obecnie uważa się za podstawę całej matematyki. Często mówi się o nim, że „oswoił dla ludzi nieskończoność”.
1862 – Rozpoczął się historyczny eksperyment. Louis Pasteur i Claude Bernard zamknęli szczelnie w butelkach krew i mocz, które następnie 50 dni poddawali ogrzewaniu w ściśle określonej temperaturze. Na koniec butelki otwarto i nie stwierdzono psucia się ani śladów fermentacji. Wynaleziona została pasteryzacja.
1903 – W słynnym więzieniu w Sing w Ossining w Ohio po raz pierwszy pobrano od więźnia odciski palców. Po raz pierwszy posłużyły one do identyfikacji przestępcy w osiem lat później; dla porządku dodajmy, że zidentyfikowany zbrodniarz został powieszony.
4 marca
1904 – W Odessie urodził się – jako wnuk carskiego generała i syn nauczyciela — wielki amerykański fizyk George Gamow, główny rzecznik i propagator Teorii Wielkiego Wybuchu. On również domyślił się, że kod genetyczny (DNA) oparty jest na układzie trójek nukleotydów.
1933 – Po raz pierwszy syn objął to samo stanowisko w rządzie USA, które uprzednio piastował jego ojciec. Chodzi o stanowisko sekretarza rolnictwa – otrzymał je Henry Agard Wallace w rządzie Franklina D. Roosevelta, zaś jego ojciec, Henry Cantwell Wallace był sekretarzem rolnictwa u prezydentów Cardinga i Coolidge’a.
1950 – W wieku 51 lat zmarł Austriak Adam Rainer, który był jednocześnie karłem i… olbrzymem. W wieku 21 lat miał zaledwie 117 cm wzrostu, w ciągu następnej dekady gwałtownie rosnąć osiągnął 213 cm…
5 marca
1574 – W Eton w Anglii urodził się William Oughtred (zawodowy duchowny i matematyk – amator), wynalazca suwaka logarytmicznego. Poza tym wprowadził do nauki znak mnożenia × oraz skróty sin i cos.
1616 – W Rzymie wydano dekret orzekający, iż nauka Kopernika jest „fałszywa i błędna”. Złamanie tego dekretu doprowadziło Galileusza do jego słynnego procesu i spędzenia 8 ostatnich lat życia w areszcie domowym.
1970 – Wszedł w życie ratyfikowany przez 43 kraje układ o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej. Z wiadomym skutkiem…
6 marca
1869 – Dymitr Mendelejew, wielki rosyjski chemik, ogłosił pierwszą wersję swego układu okresowego pierwiastków.
1886 – W Grant Barrington w stanie Massachusetts uruchomiono pierwszą elektrownię, dostarczającą do sieci prąd zmienny. Komercyjne dostawy rozpoczęły się w dwa tygodnie później; niestety, wkrótce potężna awaria na zawsze unieruchomiła urządzenia. W listopadzie tego roku w Buffalo w stanie Nowy Jork uruchomiono kolejną elektrownię, tym razem bezawaryjną.
1953 – Watson i Crick złożyli w redakcji „Nature” swój słynny artykuł, wyjaśniający strukturę DNA.
7 marca
1274 – Zmarł św. Tomasz z Akwinu (kanonizowany 1323), którego opowiedzenie się za stosowaniem rozumu jako sposobu na powiększanie wiedzy ludzkiej zakończyło tzw. ciemne wieki w historii Europy.
1876 – Alexander Graham Bell opatentował telefon. Trzy dni później uruchomił go.
1926 – Pierwsza transatlantycka rozmowa telefoniczna – Nowy Jork – Londyn.
8 marca
1712 – Urodził się dr John Fothergill, Anglik, który pierwszy opisał arteriosklerozę naczyń wieńcowych. Potem zasłynął dzięki odróżnieniu dyfterytu od szkarlatyny, uważanych do tego momentu za jedną chorobę.
1775 – Joseph Priestley, jeden z odkrywców tlenu, dowiódł w wieku 42 lat, że jest on niezbędny do życia. Prace prowadził w swym domu w Calne w Anglii.
1886 – W Connecticut urodził się biochemik Edward Calvin Kendall, który jako pierwszy wyodrębnił szereg hormonów; najbardziej znane są jego badania nad korą nadnerczy i kortyzonem. W roku 1950 dostał Nagrodę Nobla.
9 marca
1564 – W Esens urodził się astronom David Fabricius. W 1596 roku dostrzegł (gołym okiem!) pierwszą poznaną gwiazdę zmienną. Był to gwóźdź do trumny poglądu (wywodzącego się jeszcze od Arystotelesa), że niebiosa są stałe i niezmienne. Astronom – był duchownym – został zamordowany w 1617 roku przez jednego ze swoich parafian.
1862 – Podczas amerykańskiej Wojny Secesyjnej w Hampton Road w Wirginii odbyła się słynna pięciogodzinna bitwa opancerzonych okrętów wojennych „Monitor” i „Merrimac”. Tym samym skończyła się epoka okrętów drewnianych.
1934 – W kołchozie pod Smoleńskiem przyszedł na świat Jurij Gagarin, pierwszy człowiek w Kosmosie.
Wyszperał
Bogdan Miś
Wszystkie ilustracje pochodzą z zasobów Wikipedii.
Opinie i komentarze autora.
Nominacja Mendelejewa do nagrody Nobla była już uznana na sekcji chemii szwedzkiej Akademii co zwykle starczało, lecz przed samym głosowaniem na zgromadzeniu ogólnym nazwisko innego wybitnego chemika, który ją wtedy zresztą otrzymał, podrzucił jego inny znajomy. Niewiele by pewnie z tego jeszcze wynikło gdyby wtedy nie uparł się szwedzki chemik Svante Arrhenius, wtedy rektor w Sztokholmie, a to że od artykułu Mendelejewa za wiele lat minęło bo już mamy 1906. Czego to nie wymyślą – pisali, że Arrheniusowi nie było z Mendelejewem po drodze przez tegoż krytykę jego teorii i to wcale ważnej, gdyż za którą on sam otrzymał tą nagrodę trzy lata wcześniej.
Argument rzeczywiście był nietrafiony gdyż nad ułożeniem pierwiastków grupując je ze względu na ich własności i rozpoznając ich powtarzalność pracowano wtedy przez całą drugą połowę dziewiętnastego wieku. Było więc wiele poprawek i kilka modeli a Mendelejew w swoim układzie przewidział aż sześć nowych pierwiastków. Wszystko to zaś długo przed Bohrem czyli nic nie wiedząc o budowie atomu i dopiero następnie o roli kolejno zapełnianych elektronami powłok, wtedy zrozumiale powtarzalnie określających własności pierwiastków.
Do tego wszystkiego przed Mendelejewem układy periodyczne pierwiastków publikowało dwóch znanych brytyjskich chemików William Odling w 1864 i John Newlands w 1863 pod dobrym tytułem On Relations among the Equivalents i w 1865 z opisującym ich okresowe własności prawem oktaw. Czyli nie wiadomo o co Arrheniusowi chodziło.
Ciekawsze jednak, że pierwszy układ okresowy, i świetny koncepcyjnie, całe siedem lat wcześniej jako, że w 1862 ułożył Alexandre-Émile Béguyer de Chancourtois, francuski mineraolog. Opublikował jednak dość nieprzystępny opis i bez rysunków jako, że te były zbyt długie. Rozkładane rysunki umieścił więc jedynie w nadbitkach do publikacji i ponoć dlatego praca się nie przyjęła. Rysunki zaś musiały być długie gdyż były to rzuty trójwymiarowej spirali na walcu, na której de Chancourtois umieścił pierwiastki w kolejności ich ciężarów atomowych tak aby nad sobą znajdowały się co ich osiem kolejnych pozycji mając wtedy ułożone nad sobą te o podobnych własnościach.
Niewielki krok, obrotu walca o kolejną pozycję, dzielił go wtedy od koncepcji kolejnego uzupełniania czymś opisanych na spirali atomów, i wtedy dlaczego te nad sobą mogą być chemicznie podobne.