Bogdan Miś: Działo się (282)

06.04.2021

Kolejny tydzień (24-30 marca) przynosi – jak zazwyczaj – przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.

7 KWIETNIA

1827 – Angielski aptekarz John Walker sprzedał pierwsze pudełko wynalezionych przez siebie zapałek.

1964 – Za pomocą radioteleskopu w obserwatorium Arecibo – (radioteleskop o pojedynczej czaszy o średnicy 305 metrów zlokalizowany w Portoryko; od 1963 do 2016 roku był radioteleskopem o największej pojedynczej czaszy na świecie. W 2016 powstał większy od niego radioteleskop FAST w Chinach) odkryto, że okres obrotu Merkurego wokół własnej osi wynosi 59 dni, a nie jak sądzono do tej pory 88.

K-278 Komsomolec

1989 – Na Morzu Norweskim zatonął najnowocześniejszy radziecki atomowy okręt podwodny K-278 Komsomolec. Zginęło 39 z 69 członków załogi. W związku z wciąż pozostającą we wraku okrętu bronią jądrową poddawaną działaniu czynników środowiskowych spoczywająca na głębokości 1685 metrów jednostka budzi zaniepokojenie o możliwe w przyszłości skażenie środowiska naturalnego.

8 KWIETNIA

1839 – Zmarł  w wieku 88 lat Pierre Prévost, szwajcarski fizyk i filozof, który odkrył, że wszystkie ciała wypromieniowują (i absorbują) ciepło, niezależnie od własnej temperatury. W pracy Sur l’equilibre du feu (1792) dokonał znacznego postępu w rozumieniu natury ciepła. Pojął, że ziębnięcie jest utratą ciepła, nie zaś zyskiwaniem zimna.

1869 – Urodził się Harvey Williams Cushing (zm. 7 października 1939) – amerykański lekarz, neurochirurg, jeden z twórców neurochirurgii i jej zastosowania w endokrynologii oraz leczeniu nowotworów mózgu. Wprowadził narzędzia i metody operacyjne, które umożliwiały opanowanie krwawień z naczyń mózgowych, chirurgiczne leczenie neuralgii nerwu trójdzielnego oraz zabiegi na przysadce.

Namagnesowany przedmiot lewituje nad nadprzewodnikiem

1911 –  Holenderski fizyk Heike Kamerlingh-Onnes (1853- 1926), laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki w roku 1913, odkrył zjawisko nadprzewodnictwa. Wyróżnienie otrzymał za badania właściwości substancji w najniższych temperaturach i skroplenie helu. Nadprzewodnictwo to zjawisko kwantowe, niemożliwe do wyjaśnienia na gruncie fizyki klasycznej –  stan materiału polegający na zerowym oporze elektrycznym, jest osiągany w niektórych materiałach w niskiej temperaturze.

9 KWIETNIA

fonautograf

1860 –  Na wynalezionym przez Francuza Édouarda-Léona Scotta de Martinville (1817-1879) fonautografie zarejestrowano najstarsze nagranie ludzkiego głosu. Ciekawostka: wynalazca był zecerem i księgarzem, wcale nie inżynierem.

1919 – Urodził się J. Presper Eckert Jr. inżynier amerykański (zm. 1995). Konstruktor (wspólnie z J.W. Mauchlym) słynnego komputera ENIAC, a także pierwszego komputera będącego produktem handlowym (UNIVAC I, 1951). Jeden z twórców pierwszych pamięci komputerowych. Uzyskał 85 patentów, głównie w dziedzinie elektroniki.

1922 – Zmarł  w wieku 77 lat twórca medycyny tropikalnej, Patrick Manson, szkocki lekarz i parazytolog. Jako pierwszy zauważył, że insekty mogą przenosić groźne choroby. W 1894 roku postawił (słuszną) hipotezę, że malarię przenoszą komary.

10 KWIETNIA

1927 – Urodził się Marshall Warren Nirenberg (zm. 15 stycznia 2010) – amerykański biochemik i genetyk, laureat Nagrody Nobla. Otrzymał ją w 1968 roku, wraz z Robertem Williamem Holleyem i Har Gobind Khoraną, w dziedzinie fizjologii i medycyny za opisanie kodu genetycznego i jego roli w biosyntezie białek.

Teilhard de Chardin

1955 – W Nowym Jorku zmarł Pierre Teilhard de Chardin (ur. 1 maja 1881) sławny francuski teolog, filozof, antropolog i paleontolog, jezuita. Był zwolennikiem teorii ewolucji, której próbował nadać duże znaczenie filozoficzne w duchu chrześcijaństwa. Twórca „prawa złożoności i świadomości” wiążącego przyrost złożoności i ewolucji biologicznej. Filozofia Teilharda jest przedmiotem gwałtownej krytyki ze strony katolickiego tradycjonalizmu.

1995 – Uruchomiona została w Anglii i Walii pierwsza na świecie baza danych DNA. Nowe przepisy dały policji prawo przechowywania próbek DNA od tych, których wcześniej aresztowano. Oznaczało to kamień milowy w kryminalistyce.

11 KWIETNIA

1908 – Urodził się Masaru Ibuka (żył 90 lat), który po wojnie wraz z drugim Japończykiem, Akio Moritą, założył niewielką firmę – właściwie warsztat naprawczy sprzętu radiowego, która po latach wyrosła w międzynarodową korporację SONY. Ibuka był także pionierem telewizji kolorowej. Od zarządzania firmą odstąpił w roku 1976 i powrócił do prac konstruktorskich. Jest ojcem walkmana i odtwarzacza płyt kompaktowych.

Kometa Halleya widoczna na Wielkanoc 1066 (Tkanina z Bayeux)

1986 – Tego dnia najbliżej Ziemi (w odległości 63 mln km) znalazła się kometa Halleya, pierwsza zidentyfikowana kometa krótkookresowa. Niestety, wielu ludzi się mocno rozczarowało: była dość słabo widoczna.  Następnym razem odwiedzi nas w roku 2061.

2013 — Zmarł Hilary Koprowski (ur. 5 grudnia 1916 w Warszawie), polski lekarz, wirusolog i immunolog, od 1944 w USA; członek Polskiej Akademii Nauk, profesor nadzwyczajny w Thomas Jefferson University. Twórca pierwszej doustnej szczepionki przeciwko wirusowi polio, wywołującemu chorobę Heinego-Medina. Warto przypomnieć, że szczepionkę Koprowskiego (dzięki jego osobistym staraniom uzyskaliśmy 9 mln dawek)  zastosowano masowo w Polsce, gdzie od 1951 roku notowano epidemię polio. Szczepionkę zastosowano w roku 1958, w ciągu pięciu lat problem w zasadzie przestał istnieć: liczba zgonów spadła z kilkuset rocznie do dwóch.

12 KWIETNIA

Union Jack – wygląd dzisiejszy. W skład flagi wchodzi czerwony krzyż świętego Jerzego (patrona Anglii) z białymi krawędziami i krzyż świętego Patryka (patrona Irlandii) wkomponowany w krzyż świętego Andrzeja (patrona Szkocji)

1606 – Union Jack został ustanowiony wspólną flagą połączonych unią personalną Anglii i Szkocji.

1861 – Rozpoczęła się bitwa o Fort Sumter w Karolinie Południowej, pierwsze starcie wojny secesyjnej. Pomimo małej załogi Fort Sumter był uważany za nowoczesny i trudny do zdobycia. 12 kwietnia Konfederaci rozpoczęli ostrzał artyleryjski fortu, z którym obrońcy nie byli w stanie sobie poradzić. Major R. Anderson 13 kwietnia o 2:30 po południu zdecydował o kapitulacji. Unioniści opuścili ją następnego dnia. Żadna ze stron nie odnotowała strat w czasie walk.

1963 – Zmarł w wieku 72 lat Kazimierz Ajdukiewicz (ur. 12 grudnia 1890) – polski filozof i logik, reprezentant szkoły lwowsko-warszawskiej, profesor Uniwersytetu Jana Kazimierza, Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza i Uniwersytetu Warszawskiego, członek rzeczywisty Polskiej Akademii Nauk Do głównych zainteresowań badawczych Ajdukiewicza należały semiotyka, epistemologia i ogólna metodologia nauk. Przez wszystkie okresy rozwoju jego myśli bliski był mu antyirracjonalizm i empiryzm. Ajdukiewicz jest jednym z najważniejszych logików polskich. Jest autorem pierwszych w Polsce (1920) nowoczesnych sformułowań definicji dowodu, wynikania i twierdzenia.

13 KWIETNIA

1625 – Po raz pierwszy użyte zostało słowo mikroskop (w liście Johannesa Fabera z Bambergu w Niemczech do Federico Cesi, księcia Aquasparaty i założyciela włoskiej Accademia dei Lincei, prawdopodobnie pierwszego stowarzyszenia uczonych w historii).

Stanisław Ulam

1909 – Urodził się Stanisław Marcin Ulam (zm. 13 maja 1984) – polski i amerykański (obywatelstwo USA przyjął w 1943) matematyk, przedstawiciel lwowskiej szkoły matematycznej, współtwórca amerykańskiej bomby termojądrowej (nie przypadkiem schemat jej działania nosi nazwę konfiguracji Ulama-Tellera). Ma wielkie dokonania w zakresie matematyki (w topologii, teorii mnogości, teorii miary, procesów gałązkowych) i fizyki matematycznej. Ulam był także twórcą metod numerycznych, na przykład metody Monte Carlo. Był jednym z pierwszych uczonych używających w badaniach komputera.

1960 – Wystrzelono z przylądka Canaveral pierwszego amerykańskiego (wojskowego) satelitę nawigacyjnego Transit-1B, który testował system nawigacji dla okrętów podwodnych przenoszących pociski balistyczne typu UGM-27 Polaris. Podczas tej misji po raz pierwszy wykonano powtórne odpalenie silnika rakietowego w przestrzeni kosmicznej i zademonstrowano przydatność satelity w nawigacji. Były to pierwsze próby systemu nawigacji satelitarnej Transit, którego następcą jest współczesny system GPS.

Wyszperał

Bogdan Miś

Wszystkie ilustracje pochodzą z zasobów Wikipedii.
Opinie i komentarze autora.

Print Friendly, PDF & Email
WP Twitter Auto Publish Powered By : XYZScripts.com