26.07.2022
Kolejny tydzień…
…przynosi – jak zazwyczaj – przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.
Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.
27 lipca
1890 – Vincent van Gogh, usiłując popełnić samobójstwo, strzelił sobie z rewolweru w pierś. W wyniku odniesionych obrażeń zmarł 2 dni później.
1921 – W Szkole Medycznej Uniwersytetu w Toronto dr Frederick Banting wraz z asystentem Charlesem Bestem po raz pierwszy ekstrahowali insulinę, co okazało się przełomem w walce z cukrzycą i przyniosło mu Nobla. Razem z nim wyróżniono nagrodą jego zwierzchnika z instytutu, Johna Macleoda, natomiast pominięto Besta. W tej sytuacji Banting dobrowolnie podzielił się premią pieniężną z Nagrody Nobla ze swoim asystentem.
1990 – Zakończono po 41 latach produkcję „najbrzydszego samochodu świata”, czyli Citroëna 2CV. Powstało łącznie 3 868 634 takich aut. Proszę sobie wyobrazić, że przed kilkunastu dniami widziałem w Warszawie egzemplarz na chodzie – dokładnie taki, jak wyżej. Samochód był oczywiście bardzo tani. Miał moc zaledwie 9 KM (pod koniec produkcji – 12), silnik chłodzony był powietrzem, miał pojemność od 374 do 425 ccm, ostanie modele – 601 ccm. Dziś to naturalnie auto kolekcjonerskie. Ceny wolę sobie nie wyobrażać.
28 lipca
1794 – Rewolucja francuska: zostali zgilotynowani przywódcy jakobinów, w tym Maximilien de Robespierre. To chyba od tego czasu mawia się, że rewolucja – z reguły przez rewolucjonistów nazywana dobrą zmianą, czy jakoś tak – w końcu pożera własne dzieci. Niekiedy również ojców.
1800 – Dokonano pierwszego wejścia na najwyższą (o wysokości 3798 m n.p.m.) austriacką górę Großglockner. Dziś stopień trudności tej wycieczki określa się jako PD+ (peu difficile – nieco trudne). Wtedy to był wyczyn. Pierwszy Polak stanął na wierzchołku w roku 1884 lub 1885.
1851 – Całkowite zaćmienie Słońca (pierwsze sfotografowane) widoczne nad Kanadą, Grenlandią, Islandią, Skandynawią, Polską, Białorusią i zachodnią Rosją.
29 lipca
1951 – W Londynie odbyła się pierwsza edycja konkursu Miss World, którego zwyciężczynią została Szwedka Kiki Håkansson (zm. 2011 w wieku 82 lat). Zaczęła się historia damskich konkursów piękności, dziś coraz częściej uważanych za fatalny seksizm i źle widzianych.
1958 – W Waszyngtonie założono Narodową Agencję Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej (NASA). Tego dnia zaczął się na dobre wyścig radziecko-amerykański o prymat w Kosmosie.
2015 – Premiera komputerowego systemu operacyjnego Windows 10. Był kilkakrotnie udoskonalany i nadal będzie, ale zgodnie z decyzją firmy Microsoft – nie powstanie wersja o wyższym numerze. Ta jest więc „ostatnia w historii”; jak widać, niektóre słowa znaczą to… co mają na myśli ludzie ich używający. Ale teraz mamy Windows 11. W ten sposób do nauki wszedł obyczaj, właściwy dotychczas tylko niższej rasie ludzkiej, zwanej politykami.
30 lipca
1619 – W Jamestown w Wirginii utworzono pierwszą Radę Mieszkańców na kontynencie północnoamerykańskim. Tego samego dnia wybuchł tam strajk polskich rzemieślników, pierwszy strajk na kontynencie północnoamerykańskim.
1733 – W Bostonie powstała pierwsza amerykańska loża masońska. O ile wiemy, Polaków w niej nie było. Ale jeśli ktoś z Czytelników wie coś innego na ten temat – prosimy nas zawiadomić.
1940 – Urodził się Clive Sinclair, brytyjski przedsiębiorca, informatyk, wynalazca, znany przede wszystkim z konstrukcji komputerów domowych serii Sinclair: ZX80, ZX81 i ZX Spectrum. Ta ostatnia konstrukcja ujrzała światło dzienne w kwietniu 1982 i podbiła świat. Za ten projekt w 1983 roku Clive Sinclair otrzymał z rąk królowej brytyjskiej tytuł szlachecki. Należał mu się jak psu micha.
31 lipca
1790 – Pierwszy w historii amerykański patent został przyznany Samuelowi Hopkinsowi z Vermont na proces wytwarzania popiołu potasowego i perłowego. Potaż był ważny jako składnik mydła i nawozu. Patent został przyznany na okres 14 lat i podpisany przez prezydenta George’a Washingtona, który w poprzednim miesiącu podpisał pierwszą amerykańską ustawę patentową. Hopkins nie otrzymał jednak patentu z seryjnym numerem 1, ponieważ tysiące patentów zostało wydanych, zanim Urząd Patentowy zaczął je numerować. W tym samym roku przyznano dwa inne patenty – na nowy proces produkcji świec oraz na maszyny do mielenia mąki Olivera Evansa (18 grudnia 1790 r.). W następnym roku Samuel Hopkins otrzymał również pierwszy patent kanadyjski.
1923 – Urodziła się Stephanie Kwolek (zmarła 18 czerwca 2014), amerykańska chemiczka pochodzenia polskiego, wynalazczyni kevlaru. Wkrótce po ukończeniu studiów licencjackich z chemii (1946) rozpoczęła karierę w dziale włókien tekstylnych DuPont w Buffalo w stanie Nowy Jork. Po szeroko zakrojonych eksperymentach stworzyła roztwór polimeru, który po wrobieniu we włókno był pięć razy mocniejszy niż stal i miał połowę gęstości włókna szklanego. Został nazwany kevlar. Obecnie włókno to jest używane do produkcji kurtek kuloodpornych, hełmów wojskowych, części samolotów, nadmuchiwanych łodzi, rękawic, lin i materiałów budowlanych. Kwolek nigdy nie uzyskała stopnia doktora. Była zaś czwartą kobietą wprowadzoną do National Inventors Hall of Fame (1995).
2003 – Felix Baumgartner został pierwszym człowiekiem, który przekroczył kanał La Manche lotem bez napędu. Wyskoczył z samolotu około 9 800 m nad Dover w Anglii i szybował 36 km przez kanał La Manche w 10-minutowym locie w specjalnym kombinezonie ze skrzydłami z włókna węglowego na plecach. Wylądował na spadochronie w Cap Blanc-Nez, niedaleko Calais we Francji. Mieliśmy sensację… chyba przez miesiąc.
1 sierpnia
1924 – Urodził się Georges Charpak (zmarł 29 września 2010 roku), polsko-francuski fizyk, który otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki w 1992 roku za wynalezienie i rozwój subatomowych detektorów cząstek, i przełom w technice badania najbardziej wewnętrznych części materii Charpak zastąpił niewystarczające metody fotograficzne nowoczesną elektroniką, która łączyła detektor bezpośrednio z komputerem. Dlaczego bardzo niewielu Polaków szczyci się tym wielkim uczonym? No, no… Właśnie.
1957 – Solar Building (Bridgers and Paxton Office Building), Albuquerque NM, został pierwszym na świecie budynkiem komercyjnym ogrzewanym energią słoneczną. Został następnie wpisany do Krajowego Rejestru Miejsc Historycznych ze względu na „wyjątkowe znaczenie” w dziedzinie inżynierii. Został zbudowany, gdy aktywne systemy energii słonecznej były nadal uważane za eksperymentalne.
1774 – Joseph Priestley, brytyjski pastor prezbiteriański i chemik, zidentyfikował tlen. Priestley odkrył, że rtęć ogrzewana w powietrzu została pokryta „czerwoną rdzą rtęci”, która po podgrzaniu osobno została przekształcona z powrotem w rtęć z wydzielanym „powietrzem”. Badając to „powietrze” wydzielane, zauważył, że świece paliły się w nim bardzo jasno. Ponadto mysz w zamkniętym naczyniu z nim może oddychać znacznie dłużej niż w zwykłym powietrzu. Głęboko wierzący w teorię flogistonu Priestley uważał je za „powietrze, z którego usunięto flogiston”. Dalsze eksperymenty przekonały go, że zwykłe powietrze to jedna piąta powietrza pozbawionego tlenu, reszta była uważana przez niego za flogiston.
2 sierpnia
1820 – Urodził się John Tyndall (zmarł 4 grudnia 1893 roku), irlandzki fizyk, który wykazał, dlaczego niebo jest niebieskie. Stał się znany światu naukowemu w 1848 roku jako autor znaczącej pracy na temat kryształów. Prowadził badania nad promieniowaniem cieplnym, badał spontaniczne wytwarzanie i teorię zarazków chorób, ruch lodowca, dźwięk, dyfuzję światła w atmosferze i wiele powiązanych tematów. Wykazał, że ozon jest odmianą tlenu, a nie związkiem wodoru, dokonał wielu wynalazków. Jeden z jego najważniejszych wynalazków był światłowód. Wynalazł także gastroskop, który umożliwia wewnętrzne obserwacje żołądka pacjenta bez operacji. Tyndall był bardzo popularnym wykładowcą.
1892 – George A. Wheeler z Nowego Jorku opatentował pomysł ruchomych schodów, które… nigdy nie zostały zbudowane (U.S. No. 479864). Niektóre z cech wynalazku zostały natomiast włączone do prototypu zbudowanego przez Otis Elevator Company w 1899 roku. Najwcześniejszy typ schodów ruchomych, opatentowany w 1891 roku przez Jesse W. Reno, został wprowadzony jako nowość na Coney Island, przewożąc pasażerów na przenośniku taśmowym pod kątem 25 stopni.
1880 Czas Greenwich Mean Time (GMT) został oficjalnie przyjęty przez parlament brytyjski. Obserwatorium Greenwich było narodowym centrum przez pewien czas od 1675 roku. GMT został pierwotnie skonfigurowany do wspomagania nawigacji morskiej, ale nie był używany na lądzie, dopóki nie poprawił się transport. W 1840 roku wraz z wprowadzeniem kolei w Wielkiej Brytanii zaistniała potrzeba krajowego systemu czasu, który zastąpiłby czas lokalny przyjęty przez duże miasta. GMT został przyjęty przez USA w południe 18 listopada 1883 roku, kiedy linie telegraficzne przesyłały sygnały czasowe do wszystkich większych miast. Wcześniej w USA było ponad 300 lokalnych czasów. GMT został przyjęty na całym świecie 1 listopada 1884 roku, kiedy Międzynarodowa Konferencja Południkowa spotkała się w Waszyngtonie, DC, USA i utworzono 24 strefy czasowe.
Wyszperał
Bogdan Miś
Wszystkie ilustracje i informacje zaczerpnięto z zasobów Wikipedii oraz witryny Today In Science History.
Opinie i komentarze autora.
