Bogdan Miś: Działo się (387)6 min czytania

22.11.2022

Fakty i opinie
Fakty i opinie

Kolejny tydzień

…przynosi – jak zazwyczaj – przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.

Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.

23 listopada

Obraz zawierający wewnątrz, stare, drewno

Opis wygenerowany automatycznie
Oto stara szafa grająca (też bez płyt gramofonowych) z Muzeum Sułkowskich w Bielsku Białej.

1889 – W Palais Royal Saloon w San Francisco zainstalowaną pierwszą w dziejach szafę grającą, wykorzystującą oczywiście nie gramofon i płyty, ale fonograf Edisona. Maszyna nazywała się Nickel-in-the-Slot i w ciągu mniej niż pół roku zarobiła dla właściciela z górą 1000 ówczesnych dolarów. Jeden dolar z 1889 roku to 3704 dolarów dzisiejszych, więc sporo…

1924 – Urodził się Colin M. Turnbull (zm. 28 lipca 1994), sławny angielski etnograf i antropolog. Znawca Afryki, jej problemów socjalnych i cywilizacyjnych. Badał plemiona Pigmejów w Zairze oraz Ików w Ugandzie. Był pionierem w badaniach nad etnomuzykologią.

1976 – Francuski nurek Jacques Mayol jako pierwszy zszedł na głębokość poniżej 100 metrów bez aparatu oddechowego.

24 listopada

Hobart – stolica i największe miasto na Tasmanii

1642 – Holenderski żeglarz Abel Tasman odkrył Ziemię van Diemena (późniejszą Tasmanię). Jest to wyspa u południowo-wschodnich wybrzeży kontynentu australijskiego, a zarazem najmniejszy stan Australii. Powierzchnia wyspy to 68 401 km², liczba ludności 478 400.

1859 – Do brytyjskich księgarń trafiło dzieło życia Karola Darwina O powstawaniu gatunków. Do dziś znaczna liczba ludzi uważa, że to niemożliwe, by człowiek powstał w wyniku ewolucji (nawiasem mówiąc, teoria ewolucji nie twierdzi, że człowiek pochodzi od małpy, ale że ludzie i małpy mieli wspólnego przodka; to tak na wszelki wypadek…)

1904 – Amerykanin Benjamin Leroy Holt skonstruował pierwszy pojazd o napędzie gąsienicowym. W 1916 roku powstały na bazie tego wynalazku pierwsze czołgi.

25 listopada

Obraz zawierający droga, dzwonek, zewnętrzne, osoby

Opis wygenerowany automatycznie
Car Kołokoł

1735 – Na Kremlu moskiewskim został odlany Car Kołokoł, największy dzwon na świecie. Waży 202 tony, ma średnicę 6,6 m i wysokość (z uchami) 6,14 m. Nigdy nie zadzwonił.

1885 – Utworzono pierwszy kanadyjski Park Narodowy Banff, położony w południowo-zachodniej części prowincji Alberta. Jest to drugi park narodowy w Ameryce Północnej (po Yellowstone z 1872 r.) i trzeci historycznie park narodowy na świecie (po Yellowstone i Royal NP w Australii z 1879 r.).

1915Albert Einstein sformułował ogólną teorię względności (została opublikowana w następnym roku). Jest to teoria grawitacji, wiążąca siłę ciążenia z lokalną geometrią czasoprzestrzeni. Uogólnia (nie: unieważnia!) teorię grawitacji Newtona.

26 listopada

Obraz zawierający osoba, tłum

Opis wygenerowany automatycznie
Humphrey Bogart oraz Ingrid Bergman w „Casablance”

1942 – Premiera melodramatu Casablanca w reżyserii Michaela Curtiza. W głównych rolach wystąpili Humphrey Bogart oraz Ingrid Bergman. Ciekawostka: wysoki wzrost Bergman sprawiał pewne problemy. Była około 5 cm wyższa niż Bogart, więc musiał on (z polecenia reżysera) stać na podwyższeniu albo siedzieć na poduszkach we wspólnych scenach. Na uroczystości rozdania Oscarów w 1944 roku film zdobył trzy nagrody: najlepszy scenariusz adaptowany, najlepsza reżyseria i najlepszy film. Casablanca jest notowana na liście 100 najlepszych filmów wszech czasów, zajmując obecnie czwarte miejsce. Ciekawostka 2: w 2008 była dziewiąta!

1965 – Na orbicie okołoziemskiej umieszczono pierwszego francuskiego sztucznego satelitę Astérix.

2003 – Odbył się ostatni lot Concorde’a. To już 19 lat, jak nie latają pasażerskie naddżwiękowce…

27 listopada

1826 – Angielski aptekarz John Walker wynalazł zapałki rozpalane poprzez potarcie o draskę.

1895 Alfred Nobel ufundował nagrodę swojego imienia.

Orbiter stacji Mars 2 (i Mars 3, był identyczny)

1971 – Lądownik radzieckiej sondy Mars 2 jako pierwszy ziemski aparat dotknął powierzchni Marsa. Z powodu twardego lądowania uległ uszkodzeniu i nie przekazał żadnych danych. Z powodu sporej liczby nieudanych misji, przyrównywano niegdyś przestrzeń w pobliżu Marsa do Trójkąta Bermudzkiego. Mimo to Mars jest najlepiej poznaną (poza Ziemią) planetą Układu Słonecznego.

28 listopada

1414 – Podczas soboru w Konstancji został aresztowany pod zarzutem herezji czeski duchowny i bohater narodowy Jan Hus. Źle się to dla niego skończyło: 6 lipca następnego roku katolicy puścili go z dymem. To był niegdyś ich ulubiony sposób kończenia dyskusji teologicznych.

Obraz zawierający osoba, ubrany

Opis wygenerowany automatycznie
Lady Astor, obraz Johna Singera Sargenta, 1909

1919 Nancy Astor jako pierwsza kobieta została wybrana do brytyjskiej Izby Gmin (właściwie pierwszą wybraną była Constance Markiewicz, która jednak jako irlandzka nacjonalistka odmówiła złożenia przysięgi poselskiej). Urodziła się w Ameryce. Przyjechała do Wielkiej Brytanii jako młoda kobieta po rozwodzie z pierwszym mężem. Powtórnie wyszła za mąż za bogatego polityka i magnata prasowego Williama Waldorfa Astora.

1933 – Amerykański fizyk i konstruktor Robert J. Van de Graaff zakończył budowę generatora własnego projektu, który był w stanie wytworzyć napięcie 7 000 000 V. Prawdziwa fabryka piorunów; widziałem to w działaniu, robi wrażenie.

29 listopada

Obraz zawierający zewnętrzne, broń, rakieta, rukola

Opis wygenerowany automatycznie
Operacja „Easy”, poprzedzająca o 2 tygodnie „Uncle”. Odpalono wtedy 31 kT, bombę zrzucono z samolotu.

1781 – Załoga płynącego na Jamajkę brytyjskiego statku niewolniczego Zong wyrzuciła za burtę 133 Afrykanów w celu uzyskania odszkodowania za niewolników „zaginionych na morzu”. Różne rzeczy ma na sumieniu „cywilizacja białego człowieka”.

1814 – W Londynie po raz pierwszy na świecie rozpoczęto drukowanie dziennika „The Times” na cylindrycznej maszynie konstrukcji Friedricha Koeniga. Zaczęła się nowa epoka w dziejach prasy.

1951 – Na poligonie w Nevadzie przeprowadzono pierwszą amerykańską podziemną próbę jądrową. Operacja miała kryptonim „Uncle”, bomba miała moc 1,2 kilotony. Odpalono ją 17 m pod ziemią.

Wyszperał

Bogdan Miś

Wszystkie ilustracje pochodzą z zasobów Wikipedii.
Opinie i komentarze autora.

Print Friendly, PDF & Email
 

Odpowiedz

wp-puzzle.com logo