06.12.2022
Kolejny tydzień…
…przynosi – jak zazwyczaj – przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.
Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.
7 grudnia
1905 – Austriacki lekarz okulista Eduard Zirm przeprowadził w Ołomuńcu pierwszą udaną operację przeszczepienia rogówki.
1909 – Belgijski i amerykański przemysłowiec i wynalazca Leo Hendrik Baekeland (1863- 1944) opatentował pierwsze tworzywo sztuczne – bakelit. Patent na produkcję bakelitu już dawno wygasł.
1972 – Program Apollo: rozpoczęła się ostatnia załogowa misja księżycowa Apollo 17. Tego samego dnia z pokładu statku wykonano słynne zdjęcie Ziemi, znane jako Blue Marble, najczęściej wykorzystywaną fotografię w dziejach ludzkości.
8 grudnia
1854 – Papież Pius IX ogłosił dogmat o Niepokalanym Poczęciu Najświętszej Maryi Panny. Tak, tak – dopiero wtedy. Dokładnie dwa lata później ten sam papież ogłosił encyklikę Quanta cura, potępiającą rozdział Kościoła od państwa. Nie był chyba ten papież najnowocześniejszy, nawet na swoje czasy.
1943 – W ośrodku w Bletchley Park w Wielkiej Brytanii uruchomiono pierwszy na świecie komputer Colossus, używany do łamania szyfrów niemieckiej maszyny Enigma. Przez 25 lat była to najściślejsza tajemnica. W ten sposób amerykański ENIAC został – najzupełniej niesłusznie – uznany za pierwszy komputer świata. Anglicy nie protestowali (w końcu – jak tajemnica, to tajemnica, taki przepis), ale chyba uśmiechali się pod wąsem.
1955 – Komitet Ministrów Rady Europy wybrał projekt flagi europejskiej autorstwa francuskiego rysownika Arsène’a Heitza (1908-1989). Według oficjalnej wykładni dwanaście złotych gwiazd rozłożonych w okręgu na lazurowym tle symbolizuje solidarność i harmonię między narodami Europy. Symbolika ta nawiązuje również do późniejszej dewizy Unii Europejskiej: In varietate concordia (z łac.: Zjednoczeni w różnorodności). Pierwotny projekt Heitza przedstawiał piętnaście pięcioramiennych gwiazd na niebieskim tle. Zdecydowana się na 12, bo to piękna liczba: nawiązuje do starożytnej symboliki liczby 12 oznaczającej doskonałość i całość.
9 grudnia
1592 – Urodził się Krzysztof Arciszewski, polski, holenderski i brazylijski generał, admirał floty brazylijskiej (zm. 1656). Stanowczo zbyt mało znany jak na swoje dokonania i niesłychanie ciekawy życiorys. M.in. Krzysztof Arciszewski prawdopodobnie jako pierwszy człowiek w historii nurkował przez kilka godzin w morzu w specjalnym skafandrze. Był wielkim dowódcą i zwyciężał w wielu bitwach. Zmarł w 1656 i wedle swego życzenia został pochowany w kościele braci czeskich w Lesznie, ale wkrótce po jego śmierci, gdy miasto, w odwecie za pomoc wojskom szwedzkim podczas potopu, zostało podpalone, spłonął również kościół braci czeskich, a wraz z nim trumna z ciałem Arciszewskiego.
1968 – Amerykański naukowiec Douglas Engelbart (skądinąd wynalazca myszki komputerowej) przedstawił demonstrację komputerową, zwaną dziś Matką Wszystkich Demo, podczas której zaprezentował wiele rozwiązań wyprzedzających swoje czasy i stosowanych do dziś, m.in.: okna, hipertekst, wideokonferencję, mysz komputerową – właśnie! – i procesor tekstu.
2005 – W Londynie oficjalnie zakończono eksploatację piętrowych autobusów Routemaster. To autobus piętrowy produkowany przez AEC w latach 1954-1968. Łącznie wyprodukowano 2876 pojazdów. Uważany za symbol i ikonę Londynu oraz Wielkiej Brytanii, został całkowicie zastąpiony przez nowy model w rok 2012.
10 grudnia
1684 – W Royal Society została odczytana przez Edmonda Halleya odwołująca się do praw Keplera praca Isaaca Newtona De Motu Corporum o pojęciu grawitacji i jej wpływie na orbity planet. Praca ta obejmowała początki praw ruchu, które zostały szerzej omówione w Principiach. Powiedzmy tak: oficjalnie narodziła się epoka newtonowska, która ustąpiła dopiero przed myślą Einsteina.
1889 – Amerykanin George Stafford Parker opatentował swoje pierwsze wieczne pióro. Dziś rozrzewniający zabytek i w wersji lux cenny gadget…
1905, 1924, 1980, 1996 – Ważne dni dla historii literatury polskiej. Literackie nagrody Nobla odbierali Henryk Sienkiewicz, Władysław Reymont, Czesław Miłosz i Wisława Szymborska. Tegoż dnia w roku 1983 Danuta Wałęsa odebrała nagrodę pokojową w imieniu swego męża.
11 grudnia
1967 – W Tuluzie zaprezentowano pierwszy ukończony prototyp naddźwiękowego samolotu pasażerskiego Concorde. Wydawało się, że wchodzimy w erę naddźwiękowej komunikacji pasażerskiej. Istotnie tak było. Kilka lat.
1982 – W brytyjskim programie telewizyjnym po raz ostatni wystąpiła szwedzka grupa ABBA. Wszyscy myśleli, że to koniec kariery popularnego zespołu. Była sława, były filmy… A tu 27 kwietnia 2018 zespół potwierdził reaktywację i zapowiedział premierę dwóch nowych piosenek.
2014 – Zgromadzenie Ogólne ONZ proklamowało Międzynarodowy Dzień Jogi obchodzony 21 czerwca. Ortodoksyjni katolicy uważają jogę za jeden z perfidniejszych pomysłów szatana. Zatem ONZ też chyba jest mocno podejrzana?
12 grudnia
1878 – W stanie Nowy Jork po raz ostatni podobno zaobserwowano w naturze wymarły obecnie gatunek kaczki labradorskiej. Występował niegdyś we wschodniej części Kanady i północno-wschodniej części Stanów Zjednoczonych. Kaczka labradorska uważana jest za pierwszy wymarły gatunek ptaka na terenie Ameryki Północnej w czasach historycznych (po 1500 r.). Podobno – bo oficjalnie uznaje się, że ostatni osobnik został zastrzelony na wyspie Long Island w 1875 r.
1901 – Guglielmo Marconi przeprowadził pierwszą transmisję radiową przez Atlantyk.
1970 – Z włoskiej platformy pływającej u wybrzeży Kenii wystrzelono amerykańskiego satelitę Explorer 42, pierwszego przeznaczonego do astronomii rentgenowskiej i pierwszego wystrzelonego nie przez samych Amerykanów. Po pomyślnym rozpoczęciu pracy satelita otrzymał nazwę Uhuru, co w języku suahili znaczy wolność – 12 grudnia 1970 mijała właśnie siódma rocznica niepodległości Kenii. Misja zakończyła się w marcu 1973 roku.
13 grudnia
1918 – Thomas Woodrow Wilson przybył na pokładzie okrętu wojennego do Francji, aby wziąć udział w powojennych rokowaniach pokojowych i został tym samym pierwszym urzędującym prezydentem USA, który odwiedził Europę.
1962 – NASA wystrzeliła pierwszego satelitę telekomunikacyjnego Relay-1. Dokonał pierwszego połączenia satelitarnego między dwoma kontynentami amerykańskimi. Powstał dzięki podpisaniu 31 sierpnia 1962 przez Johna F. Kennedy’ego Ustawy o Satelicie Łącznościowym, która to tworzyła jednocześnie spółkę akcyjną operatora satelitarnego. Statek pozostaje na orbicie okołoziemskiej, której żywotność szacuje się na około 100 000 lat. Misję zakończył 10 lutego 1965.
1985 – Eksperymentalny amerykański Grumman X-29 jako pierwszy samolot z ujemnym skosem skrzydeł przekroczył barierę dźwięku. Po zakończeniu testów i wykonaniu 422 lotów badawczych pod koniec 1994 roku pierwszy X-29A został przekazany do Muzeum Sił Powietrznych Stanów Zjednoczonych w bazie lotniczej Wright-Patterson koło Dayton w stanie Ohio. Nowatorska nieprawdopodobnie skomplikowana konstrukcja samolotu czyniła go z natury niestabilnym do tego stopnia, że jego lot musiał być korygowany nawet do 40 razy na sekundę przez skomputeryzowane systemy kontroli lotu.
Wyszperał
Bogdan Miś
Wszystkie ilustracje i informacje zaczerpnięto z zasobów Wikipedii oraz witryny Today In Science History.
Opinie i komentarze autora.
