Dom wariatów …7 min czytania

()

21.12.2022

Zdanie odrębne

Jonaszowi na gwiazdkę AD 2022

… to stare wyrażenie, które wychodzi z mody; nowsze – szpital dla umysłowo chorych, albo psychiatryczny. Zostańmy jednak przy tym pierwszym, ponieważ oprócz dosłownego ma również znaczenia przenośne. Określa nie tylko skupisko ludzi, którzy odbiegają od normy, ale również: bałagan, bezład, chaos, dezorganizację, galimatias, nieporządek, nieładrozgardiasz, zamieszanie itp. Interesujące są też inne synonimy, a mianowicie kołowaninamętlikmłyn…, które wskazują ruch po kole, czego wyrazem staropolskie: ‘w koło Macieju’ albo ‘dookoła Wojtek’.

Coś w tym musi być, skoro jeden z najstarszych szpitali dla obłąkanych został zbudowany na planie koła, według projektu cesarza Józefa II, w Wiedniu, w 1784 roku. Nosi nazwę Narrenturm, czyli Wieża Głupców (choć lepiej brzmi Szaleńców). Jest to pięciopiętrowa budowla; na każdej kondygnacji znajduje się dwadzieścia osiem cel (pokoi) przeznaczonych dla trzech osób. Niewielkie okna, mocne drzwi, głębokie piwnice, dziedziniec w kształcie studni – wszystko to robi przygnębiające wrażenie świata, z którego nie ma wyjścia. Pacjenci, chorzy (szaleńcy) poza celą mogli się poruszać zewnętrznym korytarzem – ‘po kole’. Nie byli w stanie wyjść na zewnątrz, znajdowali się w pułapce, albo w matni.

Niezwyczajny budynek, dziś będący częścią Uniwersytetu Wiedeńskiego (mieści się tam Muzeum Patologiczno-Anatomiczne) budzi grozę, nie tylko z powodu swojej historii. Obsługa informuje, że ostatnie piętro jest niedostępne dla zwiedzających, ponieważ „dzieją się tam dziwne rzeczy”; po prostu straszy! Można natomiast obejrzeć tysiące rozmaitych eksponatów, m.in. kołtun polski (łac. plica polonica). Legenda, czyli prawda głosi, że na szczycie budynku cesarz kazał zbudować ośmiokątny, drewniany taras, z którego oświecony monarcha oglądał stolicę cesarstwa, oddając się rozmyślaniom. Taki mały fragment z dziejów europejskiej psychiatrii…

Dom wariatów ma również swe miejsce w literaturze; zwłaszcza polskiej, której ton nadawali egzaltowani poeci. I tak bohater Słowackiego – Kordian trafia do szpitala dla psychicznie chorych z powodu zamachu na cara (jednocześnie króla Polski!). Władca nie rozumie, jak człowiek przy zdrowych zmysłach chciałby się targnąć na jego życie.

Scena w domu wariatów kończy I część Nie-boskiej komedii Krasińskiego, gdzie umieszczono żonę poety. Popadła w obłęd z powodu nieskończonej wierności do męża i poczucia winy, że sama nie potrafi pisać. Świat fikcji okaże się silniejszy od poczucia rzeczywistości i doprowadzi ją do śmierci. 

Szaleństwem przeniknięte są niektóre utwory Mickiewicza, w szczególności Konrad Wallenrod, czy Dziady… I trudno się dziwić, skoro poeta stawiał wyżej „czucie i wiarę” – dziś: emocje tudzież ideologię aniżeli zdrowy rozsądek uzbrojony niekiedy w „szkiełko i oko”.

Ciekawe, czy „trzej nasi wieszcze”, którzy swobodnie podróżowali po ówczesnej Europie, oglądali Narrenturm, obiekt wtedy powszechnie znany? Pytanie jest zasadne szczególnie teraz, w kończącym się roku 2022, który nasz sejm ogłosił Rokiem romantyzmu

Że szaleństwo prędzej czy później dopadnie Polskę, było wiadomo dwanaście lat temu, kiedy wydarzyła się „katastrofa smoleńska”, z uporem maniakalnym określana jako „zamach”. Już wtedy było widać, że kraj nasz schodzi ze ścieżki „zrównoważonego rozwoju” i będzie się pogrążał w odmętach wariactwa, przez jedną trzecią „narodu” uznanego za stan normalny, tzn. przyrodzony. Dowodów postępującego szaleństwa jest sporo, w związku z tym ograniczmy się do bieżących, z ostatnich dwu, trzech tygodni…

Najważniejszy w Polsce, stary człowiek, objeżdża Kraj, głosząc (od siedmiu lat!) budowę silnego państwa. Zapowiada też zniszczenie przeciwników politycznych; niewykluczone w sposób, jak się niszczy chwasty, insekty, bakterie czy pierwotniaki…

Szef rządu od prawie dwu lat zapowiada pozyskanie dla Polski pieniędzy europejskich, które miałyby odegrać rolę „nowego planu Marshalla”. Ale ich nie dostaniemy, ponieważ nasze państwo nie wypełnia żadnego z warunków „kamieni milowych”, na jakie się zgodziło.

Przez cały ten czas minister sprawiedliwości i jego ludzie upokarzają szefa rządu, wymyślając mu od „miękiszonów”, „zdrajców” i tym podobnych oszołomów, ale nie ponoszą z tego powodu żadnych konsekwencji. Mało tego – dają przykład zwykłemu człowiekowi, jak nie szanować władzy…

Premier z kolei uważa, że pod rządami tego ministra „sądownictwo zostało doprowadzone do stanu pół zapaści”[1] oraz że „większego chaosu i kłopotów, niż mamy obecnie w sądownictwie, już chyba mieć nie możemy”[2]. To powiedziawszy, broni ministra w sejmie…

„Nie pozwolę!” – woła prezydent (robiąc przy tym ‘bardzo polską minę’), kiedy się okazało, że ustawa uruchamiająca pieniądze i dogadana w szczegółach z Brukselą, nie była z nim konsultowana… W tle jest konstytucja (i praworządność), którą prezydent złamał pierwszy, dając przykład, jak się to robi w „ciągu technologicznym”.

Były wójt Pcimia, a teraz szef największego przedsiębiorstwa w Polsce, ma „dar od Boga” do robienia interesów. Sprzedaje – za niewielką część wartości – rafinerię gdańską, uznawaną za jedną z najnowocześniejszych w świecie. W kontrakcie saudyjski akcjonariusz mniejszościowy zagwarantował sobie przewagę nad większościowym, polskim. Taka gratka trafia się nie często…

Prezes NBP oświeca nas – ciemnych: „obecną sytuację potocznie nazywa się kryzysem, ale nie ma kryzysu w sensie ekonomicznym”. Tymczasem kredyty hipoteczne w ciągu ostatniego półrocza spadły do zera. Widocznie słowo „kryzys” zmieniło znaczenie; albo ktoś mu je zmienił…

Szef policji bawi się przywiezionym z Ukrainy granatnikiem ppanc. „produkcji niemieckiej”. Wybuch rani trzy osoby, przebija stropy w budynku Komendy Głównej, ale minister spraw wewnętrznych, „ucinając spekulacje medialne, wyklucza dymisję Komendanta Głównego Policji”.

Arcybiskup pełniący funkcję prymasa, ignorując przykazanie Chrystusa o miłości, za podstawowe wartości chrześcijańskie „uznaje heteroseksualne małżeństwo i zakaz aborcji”. W ten sposób włącza się w trwającą już kampanię wyborczą, dając sygnał wiernym Kościoła – z nazwy rzymsko-katolickiego.

Rzeczywisty prymas (z Torunia), w obecności trzech wicepremierów świeckiego państwa, „pcha na ołtarze” i kreuje na „męczennika” biskupa podejrzanego o tuszowanie pedofili. Czyn hierarchy to „niezamierzone zaniedbanie”, a on sam zasługuje na błogosławieństwo!

Nadworny filozof prezesa, znawca Platona i Arystotelesa, europoseł – doczekał się filmu dokumentalnego (w TVP zarządzanej przez jego b. studenta). Z właściwą sobie powagą i zniesmaczeniem wypowiada następujące prawdy: wolność w Unii Europejskiej jest zagrożona; jego (niedawni) koledzy-akademicy działają stadnie, są pyszni i naznaczeni lewactwem; na polskich uczelniach roi się od wrogów wolności; barbarzyńcy okradają Polskę i chcą ją okroić itp. Gość z Ameryki, zaproszony do filmu uważa, że Polska jest szczęśliwa, mając takiego profesora…

Przedsiębiorstwo Lasy Państwowe, zarządzane przez posłów i sympatyków Solidarnej Polski, ogłosiło konkurs pod odkrywczym tytułem: „Drewno pochodzi z lasów!”. We wniosku można było napisać, co się chciało, np. mszę za pomyślność tej instytucji. Nic dziwnego, że większość nagród zgarnęły parafie rzymsko-katolickie (i jedna prawosławna). Suma nagród to jedenaście milionów złotych.

Majonez kielecki został uznany za jedną z naszych „tradycyjnych wartości”.

Można by tak egzemplifikować w nieskończoność, w myśl świąteczno-weselnej diagnozy sprzed stu lat:

Niech na całym świecie wojna,
Byle polska wieś zaciszna,
Byle polska wieś spokojna.

Rzecz w tym, że za miedzą od dziesięciu miesięcy trwa okrutna wojna, a w naszej wsi – niczym niemiarkowane szaleństwo, określone dawno temu jako „chocholi taniec”.

J S

  1. Komentarz: skoro jest „półzapaść” (neologizm premiera), to może być „cała zapaść”, albo „zapaść na całego”.
  2. Sprzeczność tej wypowiedzi jest oczywista, ponieważ półzapaść zawsze umożliwia większy chaos i kłopoty.

How useful was this post?

Click on a star to rate it!

Average rating / 5. Vote count:

No votes so far! Be the first to rate this post.

10 komentarzy

  1. Stanislaw Obirek 21.12.2022
  2. Jan K. 21.12.2022
    • BM 22.12.2022
    • Andrzej M 23.12.2022
  3. Aldona 22.12.2022
  4. ASC 23.12.2022
  5. Jacek Breczko 23.12.2022
  6. Senex 24.12.2022
  7. slawek 29.12.2022
  8. Senex 02.01.2023