Bogdan Miś: 60 lat światłowodów

2014-05-03.

Kapany

Narinder Kapany

Światłowód, od lat obecny praktycznie – choć często niezauważalnie – w naszym codziennym życiu, do tego stopnia, że niektórzy zapewne sądzą iż to wynalazek co najmniej XIX-wieczny, to zgodnie z Wikipedią:  przezroczysta struktura (włóknista, warstwowa lub paskowa), w której odbywa się propagacja światła.

W języku polskim określenie „światłowód” używane jest obecnie w dwóch znaczeniach:

  • Kabel telekomunikacyjny umożliwiający przesyłanie sygnału optycznego, wykorzystywany w telekomunikacji, telewizji kablowej i lokalnych sieciach komputerowych. Nośnikiem informacji jest znajdujące się wewnątrz kabla włókno światłowodowe o średnicy nieco większej od średnicy ludzkiego włosa. Wykorzystywane zalety światłowodu to zasięg i pasmo transmisji większe niż dla innych mediów transmisji.
  • Dowolna struktura zamknięta zdolna prowadzić światło na odległości od ułamków milimetra do setek kilometrów. Struktury światłowodowe wykorzystywane są w telekomunikacji, technice laserowej, czujnikach, medycynie, dla celów oświetleniowych lub dekoracyjnych i w innych dziedzinach nauki i techniki. Struktury światłowodowe mogą przyjmować formę włókien, warstw lub pasków.

Ojciec światłowodów – kto go zna? – Narinder Kapany, przyszedł na świat i dorastał w Dehradun w północnych Indiach. Tu właśnie od jednego z nauczycieli dowiedział się, że światło może się przemieszczać wyłącznie po linii prostej – i uznał ponoć tę prawdę za osobiste wyzwanie. Po ukończeniu szkoły średniej podjął studia fizyczne w Agra University, które kontynuował – specjalizując się w optyce – w Imperial College of Science w Londynie. W roku 1954 (sześćdziesięciolecie!) znane pismo Nature opublikowało jego słynną dziś pracę o światłowodach, czyli kanałach do prowadzenia fali świetlnej, które bynajmniej nie musza być układane prostoliniowo; zaraz potem został wykładowcą w University of Rochester w USA. W roku 1960 przeniósł się do Mekki światowej fizyki, jaką jest Kalifornia, wiążąc się z najsłynniejszymi uczelniami świata – UC BerkeleyStanford University.

Światłowody są dziś powszechnie wykorzystywane jako elementy urządzeń optoelektronicznych, składniki optycznych układów zintegrowanych lub do transmisji sygnałów na duże odległości, jak również do celów oświetleniowych.

Światłowodami są zazwyczaj włókna szklane (niekiedy z tworzyw sztucznych) składające się z rdzenia i otaczającego go płaszcza z materiału o współczynniku załamania mniejszym od współczynnika załamania materiału rdzenia; oprócz światłowodów włóknistych stosuje się także światłowody płaskie i paskowe. Zasada działania światłowodów polega na wielokrotnym wykorzystaniu zjawiska całkowitego wewnętrznego odbicia wiązki światła podążającej wzdłuż światłowodów.

Pierwszy w Polsce kabel światłowodowy został zaprojektowany i stworzony pod koniec lat 70. XX wieku przez pracowników naukowych Uniwersytetu Marii Skłodowskiej-CurieLublinie (w Pracowni Technologii Światłowodów prof. Andrzeja Waksmundzkiego).

Tak niedawno dla niżej podpisanego; dla młodych – cała epoka…

Bogdan Miś

Print Friendly, PDF & Email

7 komentarzy

  1. Jerzy Łukaszewski 2014-05-03
  2. A. Goryński 2014-05-03
  3. SAWA 2014-05-04
  4. Jerzy Łukaszewski 2014-05-04
  5. PK 2014-05-04
  6. Marek Twardowski 2014-05-04
    • PK 2014-05-06
WP Twitter Auto Publish Powered By : XYZScripts.com