21.06.2022
Kolejny tydzień…
…przynosi – jak zazwyczaj – przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.
Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.
22 czerwca
1633 – Przed sądem Świętego Oficjum Galileusz wyparł się teorii kopernikańskiej. W sumie dobrze zrobił: został przy życiu, a mniemania jego sędziów poszły do lamusa. Mądry głupiemu ustępuje, czyż nie? A swoją drogą, niektóre instytucje – jak rozmaite sekty i organizacje religijne – wymyślają sobie ciągle mnóstwo idiotycznych problemów. A potem trzeba się wstydzić.
1910 – Urodził się Konrad Zuse (zm. 18 grudnia 1995 r.) – niemiecki inżynier, pionier informatyki; konstruktor prekursorskiego komputera działającego w systemie binarnym. Otrzymał wiele nagród i wyróżnień, m.in. osiem doktoratów h.c. i dwa tytuły honorowego profesora (od uniwersytetów w Getyndze i Szczecinie). Jego maszyna Z3, skonstruowana w 1941, to pierwsza w historii w pełni działająca programowalna maszyna licząca. A w 1958 zaprojektował ploter. Krótko mówiąc: geniusz techniczny.
1934 – Ferdinand Porsche podpisał umowę na wykonanie trzech pierwszych prototypów Volkswagena. Z ponad 21 000 000 wyprodukowanymi egzemplarzami w konfiguracji: chłodzony powietrzem silnik umieszczony za osią tylną z napędem tylnym, Garbus był najdłużej i najliczniej produkowanym modelem samochodu w historii motoryzacji.
23 czerwca
1894 – W Paryżu powołano z inicjatywy barona Pierre’a de Coubertina Międzynarodowy Komitet Olimpijski. Idea była dość piękna i stosunkowo długo trwało, zanim się całkowicie skomercjalizowała. Organizacja ta utrzymuje się dziś głównie ze sprzedaży praw do transmisji telewizyjnych, np. zyski z transmisji według programu na lata 2014-2016 to ok. 4 miliardów dolarów. Dziś z pewnością sporo więcej.
1943 – Urodził się Vinton Gray Cerf – informatyk amerykański, uważany za jednego z ojców Internetu. Odegrał kluczową rolę w opracowaniu tzw. protokołu modelu TCP/IP. Jako wiceprezes MCI Digital Information Services od 1982 do 1986 kierował rozwojem MCI Mail — pierwszego komercyjnego serwisu poczty elektronicznej podłączonego do Internetu. W 1992 roku założył stowarzyszenie Internet Society, którego członkiem ma zaszczy być m.in. niżej podpisany. W 2004 został uhonorowany Nagrodą Turinga. Ma też kilka tytułów doctor honoris causa. Obecnie pracuje nad tzw. internetem międzyplanetarnym – standardem radiowo-laserowej komunikacji międzyplanetarnej, odpornej na degradację sygnału.
1997 – Japoński podróżnik Mitsuro Oba pierwszy na świecie samotnie przeszedł na nartach przez zamarznięty Ocean Arktyczny. Jakiekolwiek zadanie człowiek wymyśli, można być pewnym, że inny to kiedyś wykona. Z sensem albo bez. Osobiście czekam na zdobycie Mount Everestu na wrotkach.
24 czerwca
1880 – Urodził się Oswald Veblen (zm. 10 sierpnia 1960) – amerykański matematyk pochodzenia norweskiego. Wniósł duży wkład w rozwój geometrii różniczkowej. W 1905 udowodnił twierdzenie o krzywej Jordana (krzywa Jordana – to każda krzywa, będąca wynikiem odkształcania okręgu bez jego rozrywania i sklejania punktów): mianowicie, dowiódł, że taka krzywa zawsze dzieli płaszczyznę na dwa odrębne obszary. Niby to (sformułowane w 1887 roku) oczywiste. Ale dowód koszmarnie trudny.
1901 – W Paryżu otwarto pierwszą wystawę prac Pabla Picassa.
1963 – Odbyła się w wiadomościach telewizyjnych w BBC News Studios w Londynie pierwsza demonstracja domowej nagrywarki wideo. Opracowana przez Normana Rutherforda i Michaela Turnera z Nottingham Electronic Valve Company (NEVC) maszyna użyła ćwierćcalowej taśmy. Planowana cena wyniosła ok. 61 ówczesnych funtów. Urządzenie nigdy nie trafiło do sprzedaży, system się nie sprawdził.
25 czerwca
1678 – Wenecjanka Elena Cornaro Piscopia (1646-1684), włoska matematyczka i filozofka, jako pierwsza kobieta w dziejach otrzymała stopień naukowy doktora. Elena znała biegle siedem języków, grała na harfie, klawesynie i skrzypcach komponowała i śpiewała. Do śmierci wykładała matematykę na Uniwersytecie Padewskim. Pochodziła z ogromnie arystokratycznej rodziny, która wydała kilku papieży i kardynałów. Pewno jej to w karierze nie przeszkodziło.
1910 – W Paryżu odbyła się prapremiera baletu Ognisty ptak z muzyką Igora Strawińskiego i librettem oraz choreografią Michaiła Fokina.
1978 – Po raz pierwszy w dziejach na Paradzie Dnia Wolności Gejowskiej (Gay Freedom Day Parade) w San Francisco użyto tęczowej ośmiokolorowej flagi, zaprojektowanej przez Gilberta Bakera jako symbol dumy i ruchu na rzecz równouprawnienia osób LGBT. Jej znaczenie wzrosło po zamachu na Harveya Milka w listopadzie tegoż roku, gdy odbyły się masowe demonstracje na znak protestu. Przy tej okazji nastąpiło jednak zmniejszenie liczby kolorów flagi do siedmiu, zaś od 1979 roku – do sześciu.
26 czerwca
1870 – W Monachium odbyła się prapremiera opery Walkiria Richarda Wagnera.
1928 – Urodził się Yoshirō Nakamatsu, japoński naukowiec i wynalazca. W japońskim biurze patentowym zarejestrował do tej pory 3368 patentów m.in.: na latające buty, fotel relaksacyjno-masujący poprawiający pracę mózgu, samochód na wodę, podwodny notes, elektroniczny zegarek z wyświetlaczem, bilet z paskiem magnetycznym, syntezator muzyczny, silnik na światło i silnik na ciepło. Twierdził, że ma najwięcej patentów w dziejach, ale jednak inny jego rodak – Shunpei Yamazaki miał ich więcej, bo 12 561. W grudniu 2013 zdiagnozowano u niego zaawansowanego raka prostaty, a o walce z tą chorobą Nakamatsu poinformował po raz pierwszy w czerwcu 2014. Stwierdził wtedy, że lekarze dawali mu jeszcze rok życia. We wrześniu 2015 pojawił się na ceremonii Ig Nobel, gdzie wykonał piosenkę o stanie swojego zdrowia. Podoba mi się facet wyjątkowo.
1940 – W ZSRR zniesiono kalendarz radziecki. Mało kto dziś wie, że coś takiego w ogóle było. Bardzo to był dziwny i skomplikowany (a w dodatku często modyfikowany) kalendarz. Na przykład każdy miesiąc miał 30 dni. Pozostałe 5 lub 6 dni określano jako „bezmiesięczne wakacje”. Nie wchodziły one w skład żadnego miesiąca ani tygodnia, posiadały za to własne nazwy: następny dzień po 30 stycznia – Dzień Lenina, 2 kolejne dni po 30 kwietnia – Dni pracy, 2 kolejne dni po 7 listopada – Dni przemysłowe; w roku przestępnym dodatkowy dzień – dzień przestępny następował po 30 dniu lutego.
27 czerwca
1854 – Kanadyjski lekarz i geolog Abraham Pineo Gesner (1797-1864) uzyskał amerykański patent na naftę wytwarzaną z węgla pod nazwą handlową kerosene. Jest uznawany za jednego z ojców przemysłu petrochemicznego. W 1842 Gesner założył „Gesner’s Museum of Natural History” w Saint John w Nowym Brunszwiku – pierwsze publiczne muzeum w Kanadzie, które dało początek obecnemu New Brunswick Museum.
1898 – Kanadyjczyk Joshua Slocum (1844-1909) zakończył w Newport w stanie Rhode Island pierwszy samotny rejs dookoła świata. W listopadzie 1909 r. wyruszył w rejs z rzeki Orinoko w kierunku Morza Karaibskiego, podczas którego zaginął.
1923 – Przeprowadzono pierwsze w historii tankowanie w powietrzu (amerykańskiego bombowca Airco DH.4).
28 czerwca
1859 – W angielskim Newcastle Upon Tyne odbyła się pierwsza w historii wystawa psów rasowych.
1886 – Pierwszy pociąg osobowy wyruszył z Montrealu i 4 lipca dotarł do Port Moody w Kolumbii Brytyjskiej nowo zbudowaną Koleją Transkanadyjską.
1997 – Mike Tyson w czasie pojedynku bokserskiego z Evanderem Holyfieldem w Las Vegas odgryzł rywalowi kawałek ucha. Nie ma to oczywiście nic wspólnego z nauką ani kulturą, ale jest jednym z dziwactw dzisiejszej cywilizacji, stąd ta informacja w tym dziale. Takie mamy czasy, że ten incydent trafił do Wikipedii…
Wyszperał
Bogdan Miś
Wszystkie ilustracje i informacje zaczerpnięto z zasobów Wikipedii oraz witryny Today In Science History.
Opinie i komentarze autora.
