Bogdan Miś: Działo się… (43)

2016-09-16.

Kamienie milowe rozwoju cywilizacji, wydarzenia ważne, ciekawe – lub po prostu zabawne. Oto rocznice na kolejny  tydzień.

9 września

1zestZestaw urządzeń do badań nad elektrycznością zwierzęcą, używany przez Galvaniego.

1737 – W Bolonii urodził się Luigi Galvani. Pamiętacie stal galwaniczną, galwanometr, czy skórną reakcję galwaniczną? Ale to asystent Galvaniego dokonał odkrycia, że podrażnienie prądem mięśni wywołuje ich skurcz; w toku dalszych badań Galvani zauważył, że dotknięcie mięśnia dwoma różnymi metalami powoduje powstanie prądu elektrycznego – ale był do końca życia fałszywie przekonany, że ten prąd „siedzi” w mięśniu…

1898 – W niemieckiej wsi Lechtingen zaginęła 9-letnia dziewczynka, niejaka Elsa Langenmeier. Następnego dnia ją i jej koleżankę znaleziono martwe. Policja aresztowała podejrzanego – Ludwiga Tessnowa – w którego chałupie znaleziono ubranie z brązowymi plamami. Tessnow twierdził, że to farba. Szef miejscowej policji przesłał ubranie do zbadania dr Paulowi Uhlenhuthowi, który udowodnił, że plamy pochodzą z krwi, i to ludzkiej – nie zwierzęcej. Tessnowa skazano – i to był pierwszy przypadek tego rodzaju. Swoją drogą, szacunek należy się policjantowi, który czytywał rozprawy naukowe i był z tematem na bieżąco: Uhlenhuth opublikował swoją metodę analizy plam krwi bardzo niedawno…

1934 – Po raz pierwszy wytwór rąk ludzkich przekroczył w ruchu prędkość dźwięku. Amerykańska rakieta wzniosła się na 120 metrów w górę, a następnie przeleciała poziom 300 m osiągając 1126 km/h.

10 września

1713 – W Londynie urodził się John Tuberville Needham, który zyskał sławę, „dowodząc eksperymentalnie”, że życie może powstać z przedmiotów martwych. Zamykał mianowicie gotowane mięso w słoikach i po kilku dniach okazywało się, że w tych słoikach są robaki. Gotował po prostu zbyt krótko, ale nigdy nie dał się przekonać.

1892 – W Wooster, Ohio, przyszedł na świat fizyk, Arthur Holly Compton, który jako pierwszy użył nazwy „foton” na określenie kwantu światła. W 1927 roku dostał nagrodę Nobla, ale za coś innego: za odkrycie tzw. zjawiska Comptona (wydłużanie się fali promieniowania rentgenowskiego przy bombardowaniu elektronami).

2egzPubliczna egzekucja z roku 1897 w Lons-le-Saunier

1977 – We Francji zgilotynowano ostatniego skazańca. Był nim okrutny morderca, Hamid Djandoubi.

11 września

3jeanJames Hopwood Jeans

1877 – W Anglii urodził się Sir James Hopwood Jeans, astronom, fizyk i matematyk; jeden z najwybitniejszych w dziejach popularyzator nauki (autor niniejszego w dzieciństwie i młodości zaczytywał się jego dziełami o astronomii). Autor pociągającej – i naturalnie bardzo nielubianej przez wszystkie religie – hipotezy, że materia nieustannie powstaje w całym Wszechświecie.

1884 – W Provo, Utah, urodził się inż. Harvey Fletcher, który jako pierwszy zademonstrował (w 1934) roku stereofonię. Zapoczątkował też tzw. psychoakustykę, badającą związki między rzeczywistym dźwiękiem a jego odbiorem przez ludzi.

1947 – Po raz pierwszy odbyła się transmisja telewizyjna dużej operacji chirurgicznej (a właściwie siedmiu po kolei) z sali operacyjnej – do drugiego budynku, gdzie zgromadzili się delegaci na doroczny kongres Amerykańskiego Towarzystwa Chirurgicznego.

12 września

1609 – Henry Hudson wpłynął na statku „Half Moon” na pewną rzekę. Jak się ta rzeka teraz nazywa? No jasne, Hudson River.

4gatlKarabin Gatlinga

1818 – W Karolinie Północnej urodził się Richard Jordan Gatling. Konstruował rozmaite maszyny, najpierw rolnicze, potem inne. Sławę przyniósł mu morderczy „karabin (czasem: kartaczownica) Gatlinga”, pierwowzór wszelkich karabinów maszynowych. Jego konstrukcja (zmodyfikowana, naturalnie) jest używana do dziś.

1992 – Trzy razy po raz pierwszy w dziejach za jednym zamachem. Pierwsze małżeństwo (Mark Lee i Jan Davisowie), pierwsza Afroamerykanka (Mae Jamieson) i pierwszy Japończyk (Mamoru Mohri) w Kosmosie! Na pokładzie wahadłowca Endevour.

13 września

5gram

H. J. Gram

1853 – W Kopenhadze urodził się Hans Christian Joachim Gram. Wielki bakteriolog, który opracował metodę różnicującego barwienia bakterii (dziś mówimy o bakteriach Gram-dodatnich i Gram-ujemnych; to na jego cześć).

1899 – W Nowym Jorku zarejestrowano pierwszy wypadek samochodowy ze skutkiem śmiertelnym. 67-letni H. H. Bliss został potrącony i przewieziony do szpitala, gdzie zmarł. Sprawca, niejaki Arthur Smith, został aresztowany i zwolniony za kaucją 1000 dolarów.

1994 – Czasopismo „Working Mother” ogłosiło po raz pierwszy listę 100 amerykańskich przedsiębiorstw, w których najlepiej pracować. Jest na niej czterokrotnie z rzędu ta sama firma: Lucasfilm George’a Lucasa. Tzw. „socjal” mają tam na niesłychanym poziomie, choć zarobki nie są wcale najwyższe.

14 września

1769 – W Berlinie urodził się Friedrich Wilhelm Heinrich Alexander von Humboldt – twórca tzw. biogeografii, badającej rozmieszczenie zwierząt i roślin na naszym globie. Jak wiadomo, jeden z największych prądów oceanicznych, opływający zachodnie wybrzeże Ameryki Południowej, nosi nazwę Prądu Humboldta. Na jego cześć, naturalnie.

6sangMargaret Sanger

1883 – W Corning (stan Nowy Jork) urodziła się Margaret Higgins Sanger, słynna orędowniczka kontroli urodzin. W 1916 roku założyła w Nowym Jorku pierwszą specjalizującą się w tym klinikę. Była międzynarodowym autorytetem, znienawidzonym przez wszelkie religie.

1959 – Pierwszy wytwór rąk ludzkich na Księżycu: po 36 godzinach lotu radziecka „Łuna 2” uderzyła w powierzchnię Morza Spokoju. Nie było to miękkie lądowanie, ale i tak przeszło do historii.

15 września

1916 – W trakcie bitwy pod Flers-Coucelette we Francji po raz pierwszy użyto czołgów. Do boju ruszyło 49 angielskich maszyn typu Mark I Male; zanim osiągnęły pole bitwy, 40 z nich się zepsuło.

7gellGell-Mann

1929 – Urodził się w Nowym Jorku syn austriackich emigrantów, Murray Gell-Mann. To on „zdegradował” cząstki elementarne; stwierdził, że one wcale nie są takie elementarne, ale tworzą je jeszcze mniejsze cząstki, które nazwał kwarkami. Nobel 1969 za ten pomysł.

1980 – W bazie lotniczej amerykańskich sił powietrznych Grand Forks w Dakocie Północnej przez 3 godziny płonął bombowiec strategiczny B-52. Niby – zdarza się, ofiar nie było, ale samolot miał na pokładzie broń termojądrową…

Wyszperał

Bogdan Miś

Print Friendly, PDF & Email

WP Twitter Auto Publish Powered By : XYZScripts.com