2018-06-17
Kolejny tydzień przynosi — jak zazwyczaj — przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.
Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.
Oto te fakty:
12 czerwca
1817 – Niemiec Karl Drais odbył pierwszą jazdę na skonstruowanym przez siebie drewnianym pierwowzorze roweru.
1913 – Pokazano pierwszy w dziejach animowany film krótkometrażowy The Artist’s Dream znany też jako The Dachshund and the Sausage. Twórcą był John Randolph Bray.
Gossamer Albatross, widok kabiny
1979 – Gossamer Albatross przeleciał nad kanałem La Manche, zdobywając w ten sposób nagrodę Kremera. Był pierwszym samolotem napędzanym wyłącznie siłą mięśni człowieka. „Aero-rowerzysta” Bryan Allen pedałował. Albatrosa można obejrzeć na wystawie w Smithsonian Institution.
13 czerwca
1842 – Królowa brytyjska Wiktoria jako pierwsza głowa państwa odbyła podróż pociągiem.
Igor Strawiński
1911 – W Paryżu odbyła się premiera baletu Pietruszka Igora Strawinskiego (1882-1971, kompozytor, pianista i dyrygent polskiego pochodzenia, urodzony w carskiej Rosji, zm. w USA).
1985 – Oficer CIA i radziecki agent Aldrich Ames przekazał KGB nazwiska wszystkich znanych mu oficerów radzieckich oraz innych wschodnich agencji wywiadowczych, którzy współpracowali z CIA. Jedna z największych wpadek amerykańskiego wywiadu. Aresztowany w roku 1944 po kilkuletnim śledztwie, został skazany na dożywocie. W sumie otrzymał od Rosjan za swe usługi blisko 3 mln dolarów.
14 czerwca
1770 – Francuski astronom Charles Messier odkrył Kometę Lexella (nazwaną tak na cześć szwedzko-fińskiego astronoma i matematyka Andersa Johana Lexella, który obliczył jej orbitę). 1 lipca tego roku minęła ona Ziemię odległości 0,0151 j.a. (ok. 2,259 mln km), co do tej pory jest najbliższym udokumentowanym przejściem komety obok Ziemi.
Flaga olimpijska
1914 – Międzynarodowy Komitet Olimpijski zaprezentował flagę olimpijską.
1966 – Watykańska Kongregacja Doktryny Wiary z upoważnienia papieża Pawła VI ogłosiła, że Indeks ksiąg zakazanych nie ma już mocy wiążącej i czytanie zakazanych dzieł nie skutkuje już karą (natomiast Indeks zachowuje swoją wartość moralną jako ostrzeżenie przed treściami szkodliwymi dla wiary i dobrych obyczajów, a przestrzeganie Indeksu odtąd jest kwestią sumienia wiernych). Indeks obowiązywał od 1559 roku i miał 16 oficjalnych edycji; ostatnią w roku 1948.
15 czerwca
1219 – Według legendy w czasie krucjaty króla Waldemara II Zwycięskiego do Estonii spadła z nieba późniejsza flaga Danii (Dannebrog). Legenda jak legenda, ale to najstarsza obecnie używana flaga w Europie. A to już fskt.
Charles Goodyear
1844 – Charles Goodyear (amerykański wynalazca i przedsiębiorca, twórca podstaw współczesnego przemysłu gumowego) opatentował metodę wulkanizacji kauczuku. Mimo swoich wielu ważnych wynalazków zmarł w nędzy.
1982 – Podczas piłkarskich Mistrzostw Świata w Hiszpanii padł najwyższy rezultat w historii turniejów finałowych (Węgry-Salwador 10:1). Nie spodziewamy się pobicia tego rekordu na tegorocznym Mundialu, ale kto wie?
16 czerwca
1829 – Urodził się Geronimo (właściwie Goyahkla lub Goyathlay (w języku apache Ten, który ziewa, zm. 17 lutego 1909) –wódz Indian Chiricahua. Geronimo stał się jednym z najbardziej znanych historycznych wodzów indiańskich, bohaterem licznych legend, powieści i westernów. Jego imieniem nazwano m.in. amerykański okręt (USS Geronimo, zbudowany w 1943 roku) i serwer aplikacji sieciowych z firmy Apache Software Foundation.
1904 – James Joyce nawiązał znajomość ze swą późniejszą żoną Norą Bernacle. Data ta stała się tłem największego dzieła pisarza – Ulissesa. Ulisses jest obszerną powieścią: obliczono, że składa się z 267 000 słów (w tym 30 000 różnych). W większości wydań ma od 800 do 1000 stron i jest podzielona na 18 rozdziałów. Książka była przedmiotem wielu kontrowersji, oskarżano ją o nieprzyzwoitość. Dziś jednak – dzięki docenieniu techniki strumienia świadomości, eksperymentów z prozą, żartów, parodii i aluzji oraz bogatych charakterystyk – Ulisses uznawany jest za arcydzieło modernizmu. Dzień 16 czerwca jest świętowany na całym świecie przez fanów Joyce’a jako Bloomsday (od nazwiska głównego bohatera Ulissesa).
Załoga Shenzhou 9. Pierwsza z prawej Liu Yang.
2012 Rozpoczęła się chińska misja kosmiczna Shenzhou 9. Wśród trzyosobowej załogi była pierwsza chińska astronautka Liu Yang. Przy okazji namawiam: uczcie się chińskiego. Jest więcej niż pewne, że się przyda.
17 czerwca
Statua Wolności, gwiaździsty fort Wood i Liberty Island
1885 – Do Nowego Jorku przybyła z Francji (we fragmentach) Statua Wolności. To informacja dla tych, którzy sądzą, że stoi tam wiecznie. Ten monumentalny, neoklasycystyczny obiekt, został wzniesiony w latach 1884–1886 według projektu Frédérica Auguste’a Bartholdiego, Gustawa Eiffla (konstrukcja) i Richarda Morrisa Hunta (postument). Jest to dar narodu francuskiego dla narodu amerykańskiego, upamiętniający przymierze obu narodów w czasie wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych.
1925 – Podpisano Protokół genewski o zakazie używania na wojnie gazów duszących, trujących lub podobnych oraz środków bakteriologicznych. Przy okazji: co ostatnio słychać u prezydenta Syrii, niejakiego dr Asada?
1967 – Władze Chińskiej Republiki Ludowej przeprowadziły pierwszy próbny wybuch bomby wodorowej. Aha, przypominam: uczcie się chińskiego. Nie zaszkodzi.
18 czerwca
1178 – Pięciu mnichów z Canterbury było świadkami eksplozji wywołanej prawdopodobnie upadkiem meteorytu na obrzeżu niewidocznej strony będącego tuż po nowiu Księżyca. Śladem po uderzeniu może być krater Giordano Bruno.
Sally Ride
1983 – Sally Ride (1951-2012) została pierwszą Amerykanką (i trzecią kobietą w historii, po dwóch Rosjankach) w przestrzeni kosmicznej jako członek załogi wahadłowca Challenger w ramach misji STS-7. W 1973 uzyskała na Uniwersytecie Stanforda licencjaty z dwóch fakultetów – anglistyki i fizyki. Na tejże uczelni otrzymała jeszcze dwa dyplomy w dziedzinie fizyki – magisterski w 1975 i doktorski w 1978. W Kosmosie była raz jeszcze w następnym roku. Rozmaitym ortodoksom wycięła swoim życiorysem niezły numer: okazało się, że przez długie lata miała stałą partnerkę, Ale była również jakiś czas mężatką. W sumie – dzielna, miła i mądra pani.
2014 – Zmarła Stephanie Louise Kwolek (ur. 31 lipca 1923) – amerykańska chemiczka polskiego pochodzenia. Stała na czele zespołu, który w 1965 roku wynalazł polimer, z którego wytwarzany jest kevlar. Jej rodzice, John Kwolek (zniekształcona forma „Chwałek”) i Nellie Zajdel Kwolek, wyemigrowali z Polski w wieku kilkunastu lat. Za wynalezienie kevlaru, a także późniejszych syntetyków, takich jak lycra i spandex, otrzymała w 1999 roku nagrodę za całokształt dokonań: Lemelson-MIT Lifetime Achievement Award. Była posiadaczką 28 patentów
Wyszperał
Bogdan Miś
Wszystkie ilustracje i fakty pochodzą z zasobów Wikipedii. Opinie i komentarze autora.
Kiedy Bryan Allen przeleciał Kanał La Manche i wylądował na plaży, zapytano go, czy mógłby jeszcze lecieć dalej. Odpowiedział: „O tak, jeszcze jakieś 5-6 metrów”
Autobiografia Geronima (wyd. polskie „Geronima żywot własny”) warta jest przeczytania przez każdego. Szczególnie jej końcówka. Pokazuje jak „dziki człowiek” znalazłszy się w obcych dla siebie warunkach potrafi się przystosowywać.
Geronimo będąc na przymusowym zesłaniu stał się bardziej Amerykański niż Amerykanie 🙂
Chętnie pozował do fotografii, ale … za pieniądze, a uprawiane przez siebie arbuzy sprzedawał pokrajane w kawałki nazywając je „a la Geronimo”, oczywiście – po odpowiedniej cenie 🙂