2018-06-18.
Kolejny tydzień (tym razem 19.06-25.06) przynosi — jak zazwyczaj — przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.
Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.
Oto te fakty:
19 czerwca
1900 – Została zarejestrowana Fundacja Nobla.
1963 – Po trzydniowej misji na statku Wostok 6 powróciła na Ziemię pierwsza kosmonautka Walentina Tierieszkowa.
E-ELT w pełnej krasie (projekt)
2014 – Na górze Cerro Armazones, leżącej w centralnej części pustyni Atakama w Chile rozpoczęto budowę największego na świecie – naprawdę kolosalnego – Ekstremalnie Wielkiego Teleskopu Europejskiego (E-ELT), zaprojektowanego przez Europejskie Obserwatorium Południowe (ESO). Inauguracja przewidziana jest na rok 2022, a koszt przedsięwzięcia szacuje się na około 1 miliard euro
20 czerwca
1819 – Amerykański SS Savannah przypłynął do Liverpoolu kończąc jako pierwszy parowiec rejs transatlantycki.
Sir Frederick Gowland Hopkins
1861 – Urodził się Sir Frederick Gowland Hopkins (zm. 16 maja 1947) – brytyjski biochemik, laureat Nagrody Nobla (1929). Był jednym z pionierów nauki o witaminach. W 1892 opracował metodę ilościowego oznaczania kwasu moczowego w płynach ustrojowych. W 1901 wyizolował (razem z S.W. Cole’m) aminokwas tryptofan. W 1906 wyjaśnił rolę kwasu mlekowego w pracy mięśni oraz wyodrębnił witaminę A. Poza wszystkim – modelowy angielski gentleman, czyż nie?
1970 – Amerykanin Dave Kunst (ur. 16 lipca 1939)wyruszył z Waseca w Minnesocie w pierwszą zakończoną sukcesem pieszą wyprawę dookoła świata. Zajęła mu ponad cztery lata. Różne ludzie miewają ambicje i upodobania.
21 czerwca
1834 – Amerykanin Cyrus McCormick uzyskał patent na żniwiarkę.
1868 – Prapremiera opery Śpiewacy norymberscy Richarda Wagnera.
SpaceShipOne ląduje na pustyni Mojave
2004 – Amerykański SpaceShipOne jako pierwszy prywatny załogowy samolot kosmiczny odbył lot w Kosmos.
22 czerwca
1633 – Przed sądem Świętego Oficjum Galileusz wyparł się teorii kopernikańskiej. W sumie dobrze zrobił: został przy życiu, a mniemania jego sędziów poszły do lamusa. Mądry głupiemu ustępuje, czyż nie? A swoją drogą, niektóre instytucje – jak rozmaite sekty i organizacje religijne – wymyślają sobie ciągle mnóstwo idiotycznych problemów. A potem trzeba się wstydzić.
1910 – Urodził się Konrad Zuse (zm. 18 grudnia 1995 r.) – niemiecki inżynier, pionier informatyki; konstruktor prekursorskiego komputera działającego w systemie binarnym. Otrzymał wiele nagród i wyróżnień, m.in. osiem doktoratów h. c. i dwa tytuły honorowego profesora (od uniwersytetów w Getyndze i Szczecinie). Jego maszyna Z3, skonstruowana w 1941, to pierwsza w historii w pełni działająca programowalna maszyna licząca. A w 1958 zaprojektował ploter. Krótko mówiąc: geniusz techniczny.
Volkswagen Typ 1 (Garbus)
1934 – Ferdinand Porsche podpisał umowę na wykonanie trzech pierwszych prototypów Volkswagena. Z ponad 21 000 000 wyprodukowanymi egzemplarzami w konfiguracji: chłodzony powietrzem silnik umieszczony za osią tylną z napędem tylnym, Garbus był najdłużej i najliczniej produkowanym modelem samochodu w historii motoryzacji.
23 czerwca
1894 – W Paryżu powołano z inicjatywy barona Pierre’a de Coubertina Międzynarodowy Komitet Olimpijski. Idea była dość piękna i stosunkowo długo trwało, zanim się całkowicie skomercjalizowała. Organizacja ta utrzymuje się dziś głównie ze sprzedaży praw do transmisji telewizyjnych, np. zyski z transmisji według programu na lata 2014-2016 to ok. 4 miliardów dolarów.
Vinton Gray Cerf
1943 – Urodził się Vinton Gray Cerf – informatyk amerykański, uważany za jednego z ojców Internetu. Odegrał kluczową rolę w opracowaniu tzw. protokołu modelu TCP/IP. Jako wiceprezes MCI Digital Information Services od 1982 do 1986 kierował rozwojem MCI Mail — pierwszego komercyjnego serwisu poczty elektronicznej podłączonego do Internetu. W 1992 roku założył stowarzyszenie Internet Society, którego członkiem ma zaszczy być m.in. niżej podpisany. W 2004 został uhonorowany Nagrodą Turinga. Ma też kilka tytułów doctor honoris causa. Obecnie pracuje nad tzw. internetem międzyplanetarnym – standardem radiowo-laserowej komunikacji międzyplanetarnej, odpornej na degradację sygnału.
1997 – Japoński podróżnik Mitsuro Oba pierwszy na świecie samotnie przeszedł na nartach przez zamarznięty Ocean Arktyczny. Jakiekolwiek zadanie człowiek wymyśli, można być pewnym, że inny to kiedyś wykona. Z sensem albo bez. Osobiście czekam na zdobycie Mount Everestu na wrotkach.
24 czerwca
1880 – Urodził się Oswald Veblen (zm. 10 sierpnia 1960) – amerykański matematyk pochodzenia norweskiego. Wniósł duży wkład w rozwój geometrii różniczkowej. W 1905 udowodnił twierdzenie o krzywej Jordana (krzywa Jordana – to każda krzywa, będąca wynikiem odkształcania okręgu bez jego rozrywania i sklejania punktów): mianowicie, dowiódł, że taka krzywa zawsze dzieli płaszczyznę na dwa odrębne obszary. Niby to (sformułowane w 1887 roku) oczywiste. Ale dowód koszmarnie trudny.
Panny z Avignon – jedno z najbardziej znanych malowideł Pabla Picassa. Powstało w roku 1907.
1901 – W Paryżu otwarto pierwszą wystawę prac Pabla Picassa.
1963 – Odbyła się w wiadomościach telewizyjnych w BBC News Studios w Londynie pierwsza demonstracja domowej nagrywarki wideo. Opracowana przez Normana Rutherforda i Michaela Turnera z Nottingham Electronic Valve Company (NEVC) maszyna użyła ćwierćcalowej taśmy. Planowana cena wyniosła ok. 61 ówczesnych funtów. Urządzenie nigdy nie trafiło do sprzedaży, system się nie sprawdził.
25 czerwca
1678 – Wenecjanka Elena Cornaro Piscopia (1646-1684), włoska matematyczka i filozofka, jako pierwsza kobieta w dziejach otrzymała stopień naukowy doktora. Elena znała biegle siedem języków, grała na harfie, klawesynie i skrzypcach komponowała i śpiewała. Do śmierci wykładała matematykę na Uniwersytecie Padewskim. Pochodziła z ogromnie arystokratycznej rodziny, która wydała kilku papieży i kardynałów. Pewno jej to w karierze nie przeszkodziło.
1910 – W Paryżu odbyła się prapremiera baletu Ognisty ptak z muzyką Igora Strawińskiego i librettem oraz choreografią Michaiła Fokina.
Tęczowa flaga na Paradzie Równości w Warszawie, 2006
1978 – Po raz pierwszy w dziejach na Paradzie Dnia Wolności Gejowskiej (Gay Freedom Day Parade) w San Francisco użyto tęczowej ośmiokolorowej flagi, zaprojektowanej przez Gilberta Bakera jako symbol dumy i ruchu na rzecz równouprawnienia osób LGBT. Jej znaczenie wzrosło po zamachu na Harveya Milka w listopadzie tegoż roku, gdy odbyły się masowe demonstracje na znak protestu. Przy tej okazji nastąpiło jednak zmniejszenie liczby kolorów flagi do siedmiu, zaś od 1979 roku – do sześciu.
Wyszperał
Bogdan Miś
Wszystkie ilustracje i fakty pochodzą z zasobów Wikipedii. Opinie i komentarze autora.
