Bogdan Miś: Działo się (151)

01.10.2018

Kolejny tydzień (2-8 października) przynosi — jak zazwyczaj — przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.

Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.

Oto te fakty:

2 października

1852 – Urodził się William Ramsay (zm. 23 lipca 1916) brytyjski chemik i fizyk, członek Royal Society od roku 1888, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie chemii w roku 1904 za odkrycie gazów szlachetnych w powietrzu i ustalenie miejsca tych pierwiastków w układzie okresowym.

1941 – Niemiecki pilot doświadczalny, kpt pil. Heini Dittmar (1911-1960) jako pierwszy na świecie przekroczył na myśliwcu z silnikiem rakietowym Messerschmitt Me 163 granicę 1000 km/h (1003,67 km/h). Zginął w katastrofie podczas lotu testowego szybowca Condor H 156 własnej konstrukcji.


Fragment komputera ENIAC (cały zajmował sporą salę) podczas konserwacji

1955 – W USA zakończono eksploatację komputera ENIAC, który bardzo długo uchodził za pierwszy działający komputer w dziejach; nie był nim, bo tytuł ten należy całej serii tajnych brytyjskich maszyn Colossus.

3 października

1756 – Zmarła ostatnia osoba znająca język połabski, który był używany był na lewym brzegu Łaby w okolicach miast Wustrow, Lüchow i Dannenberg. Był to język plemion, które od ok. VIII wieku zasiedlały północno-zachodni skraj Słowiańszczyzny.


Rycina z roku 1912: telegrafista nadaje sygnał SOS

1906 – Kombinacja liter SOS została przyjęta jako międzynarodowy sygnał ratunkowy. Wbrew dość powszechnym opiniom nie jest on skrótem od save our souls ani save our ship, ani też send out succour; po prostu, jest łatwy do zapamiętania, nadawania i rozpoznania – składa się z: trzech krótkich, trzech długich i znowu trzech krótkich sygnałów.

1942 – Z poligonu w Peenemünde na wyspie Uznam wystrzelono pierwszą rakietę V-2. Był to pierwszy ziemski obiekt, który przekroczył umowną granicę kosmosu.

4 października

1582 – Papież Grzegorz XIII wprowadził kalendarz gregoriański. W związku z tym we Francji, Hiszpanii, Italii, Portugalii i Rzeczypospolitej Obojga Narodów w roku 1582 po 4 października nastąpił 15 października. W niedługim czasie kalendarz gregoriański zaczął obowiązywać również w innych krajach związanych z Kościołem katolickim.


Plakat reklamowy Orient Expressu

1883 – W swój pierwszy kurs wyruszył pociąg Orient Express. Trasa o długości 2880 km wiodła z dworca wschodniego w Paryżu do Konstantynopola (dzisiejszy Stambuł). Był to symbol komfortu i bogactwa. Luksusowe wagony sypialne i wagony restauracyjne słynące ze swej kuchni sprawiły, że pociągiem podróżowały osoby arystokratycznego pochodzenia, dyplomaci i ludzie biznesu. 25 maja 1982 roku nowy Orient Express ponownie wyruszył w podróż przez Europę na trasie Londyn – Wenecja. Bilet w ten dziewiczy kurs kosztował 1200 funtów. Orient Express stał się inspiracją dla filmów fabularnych i książek oraz seriali.

1927John (Gutzon) Borglum rozpoczął wraz ze 400 współpracownikami wykuwanie głów 4 byłych prezydentów na Mount Rushmore w amerykańskim stanie Dakota Południowa. Każde popiersie ma wysokość około 18 metrów. Pomnik wykuwany był przez 14 lat. Indianie Dakota postrzegają go jako bezczeszczenie ich miejsc świętych.

5 października


Statek „Otago” w pełnej krasie

1869 – W Glasgow zwodowano statek Otago, jedyny żaglowiec, którym dowodził w latach 1888-1889 jako kapitan wielki pisarz Joseph Conrad (Józef Konrad Korzeniowski).

1917 – Prezydent USA Woodrow Wilson podpisał dekret zezwalający Polakom z USA formować swoją armię, do czego doszło w kanadyjskim Tadeusz Kosciuszko Camp. Był to obóz szkoleniowy dla ponad 22 tysięcy polskich ochotników do powstającej we Francji Błękitnej Armii gen. Józefa Hallera, zorganizowany w latach 1917-1919 w kanadyjskim miasteczku Niagara-on-the-Lake na granicy ze Stanami Zjednoczonymi.

1962– Premiera filmu sensacyjnego Doktor No w reżyserii Terence’a Younga, pierwszego z serii z agentem 007 Jamesem Bondem. Do dziś  powstały 24 oficjalne (wytwórni EON Productions) i 3 niezależne filmy. Auto niniejszych notatek nigdy nie mógł pojąć ich niesłychanej popularności; są one wprawdzie miejscami zabawne, ale w sumie – mocno „takie sobie”. No, ale lud kocha takie rozrywki.

6 października


Moulin Rouge nocą

1889 – W Paryżu otwarto kabaret Moulin Rouge. Od czasu powstania prezentuje przedstawienia taneczne, w których na scenie występują tancerze i tancerki ubrani w kolorowe, wymyślne stroje. Tancerki często prezentują się topless, ozdobione biżuterią lub barwnymi piórami. Na przestrzeni lat Moulin Rouge stał się słynny z wykonywanego tu kankana.

1914 – Urodził się Thor Heyerdahl (zm. 18 kwietnia 2002) – norweski etnograf i podróżnik, zajmował się także antropologią i archeologią, organizator i uczestnik dwóch wypraw transoceanicznych na tratwie „Kon-Tiki” w 1947 roku i papirusowej łodzi „Ra” w latach 1969–1970. Legenda odkrywców. Uwierzycie, że spotkałem się z nim oko w oko? Był w Polsce i bardzo mu nasz kraj przypadł do gustu, w każdym razie niektóre nasze specjalności.

1927 – W Nowym Jorku odbyła się premiera uważanego za pierwszy w historii filmu dźwiękowego Śpiewak jazzbandu w reżyserii Alana Croslanda. Jednak rok wcześniej, w sierpniu 1926, odbyła się premiera filmu Don Juan, gdzie też udźwiękowiono taśmę filmową muzyką oraz dialogami. Śpiewak jazzbandu był klasycznym filmem niemym (dialogi przedstawiano na tablicach z napisami) ale na udźwiękowionej taśmie filmowej oprócz muzyki pojawiają się obszerne wstawki śpiewane realistycznie, zsynchronizowane z obrazem. Film stanowił rewolucję, która zakończyła erę kina niemego.

7 października

1769 – 127 lat po przegonionym przez tubylców podczas próby zejścia na ląd Abelu Tasmanie, James Cook odkrył ponownie Nową Zelandię.


Picie absyntu to cała ceremonia z użyciem specjalnych naczyń i łyżeczek. Trunek ten rozprowadza się lodowatą wodą i dosładza, gdyby ktoś się pytał.

1910 – W Szwajcarii  (dziwni ludzie…) wprowadzono zakaz produkcji i sprzedaży absyntu. Absynt to wysokoprocentowy napój alkoholowy otrzymywany w procesie ekstrakcji różnego rodzaju ziół, przede wszystkim kwiatów i liści piołunu (Artemisia absinthium) oraz anyżu, z dodatkiem kopru włoskiego, hyzopu i innych. Absynt zaliczany jest do wódek smakowych. Zawarty w piołunie tujon został oskarżony o większość rzekomo szkodliwych skutków spożywania tego alkoholu. Do roku 1915 zakazano wytwarzania i sprzedaży absyntu w większości państw europejskich i w Stanach Zjednoczonych. Wznowienie produkcji nastąpiło na początku lat 90. XX wieku, kiedy państwa należące do Unii Europejskiej zaczęły stopniowo zezwalać na produkcję i sprzedaż trunku. I to jest kolejny dowód na głęboki sens istnienia Unii.

1952Girard Feissel otrzymał amerykański patent na kod kreskowy. Dziś to obowiązkowe oznaczenie na każdym towarze, występujące zresztą w wielu wersjach. Głównym zastosowaniem kodu kreskowego jest automatyczna identyfikacja produktów w szeroko pojętej logistyce.

8 października

1888 – Urodził się Ernst Kretschmer (zm. 8 lutego 1964) – niemiecki lekarz psychiatra, profesor Uniwersytetu w Marburgu oraz Uniwersytetu Eberharda i Karola w Tybindze, twórca teorii konstytucjonalnej. W 1921 roku opublikował monografię Körperbau und Charakter (Budowa ciała i charakter) gdzie przedstawił teorię, według której typ budowy ciała wiąże się z osobowością i predyspozycją do zaburzeń psychicznych. Obecnie teoria ta jest mocno kwestionowana. Od 1946 do 1959 roku dyrektor kliniki psychiatrycznej Uniwersytetu w Tybindze. Niestety, był aktywnym nazistą. Opowiadał się za sterylizacją ludzi „ułomnych umysłowo”. Powiedzmy prawdę: upiekło mu się.

1958 – Pierwszy w świecie wewnętrzny rozrusznik serca wszczepił pacjentowi Åke Senning, szwedzki kardiochirurg w Solnie (Sztokholm) w szpitalu Karolinska Sjukhuset przy współpracy Rune Elmeqvista, który był producentem tego urządzenia. Elektrody tego rozrusznika były umieszczone na nasierdziu (tak zwane elektrody nasierdziowe), a nie wewnątrz jam serca. Rozrusznik zawiódł po 3 godzinach. Nie skończyło się to jednak śmiercią pacjenta: w ciągu życia Szwed Arne Larsson, który był pierwszym pacjentem ze wszczepionym urządzeniem, zanim zmarł w wieku 86 lat w 2001 r. miał zamontowane 24 rozruszniki i przeżył zarówno jego wynalazcę, jak również „swego” chirurga.


Dokument potwierdzający Honorowe Obywatelstwo Stanów Zjednoczonych Winstona Churchilla; był pierwszym, który otrzymał tę godność

2009 – Amerykański Kongres nadał pośmiertnie gen. Kazimierzowi Pułaskiemu jako siódmej osobie w historii tytuł Honorowego Obywatela Stanów Zjednoczonych. Po Pułaskim wyróżniono jeszcze Bernardo de Gálveza (pośmiertnie w 2014) – hiszpańskiego gubernatora Luizjany oraz Kuby, bohatera wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych.

Wyszperał

Bogdan Miś

Wszystkie ilustracje i fakty pochodzą z zasobów Wikipedii. Opinie i komentarze autora.


Print Friendly, PDF & Email

Jedna odpowiedź

  1. PIRS 2018-10-04
WP Twitter Auto Publish Powered By : XYZScripts.com