Bogdan Miś: Działo się (185)

2019.05.28

Kolejny tydzień (29 maja — 4 czerwca) przynosi jak zazwyczaj — przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.

Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.

Oto te fakty:

29 maja

1500 – Płynący do Indii portugalski żeglarz, konkwistador i odkrywca Bartolomeu Dias utonął, gdy jego okręt uległ zniszczeniu podczas burzy w pobliżu odkrytego wcześniej przez siebie Przylądka Dobrej Nadziei.

1913 – W Paryżu odbyła się prapremiera baletu Święto wiosny Igora Strawinskiego (rosyjski kompozytor, pianista i dyrygent, 1882-1971). Ojciec kompozytora pochodził z polskiej kresowej szlachty Strawińskich herbu Sulima. Daleki przodek Igora – Stanisław Strawiński był jednym z oficerów konfederacji barskiej, który zaplanował i przeprowadził w 1771 roku porwanie króla Stanisława Augusta Poniatowskiego.

Grumman G-21 Goose (dane wersji G-21A)

Grumman G-21 Goose

1937 — Dokonano oblotu amerykańskiego wodnosamolotu Grumman G-21 Goose. Samolot ten w założeniu był samolotem dyspozycyjnym i przeznaczonym dla prywatnych użytkowników. Już po rozpoczęciu produkcji seryjnej samolotem zainteresowały się również linie lotnicze, a także lotnictwo wojskowe. Powstały również wersje wojskowe uzbrojone w karabiny maszynowe oraz w bomby głębinowe.

30 maja

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c3/Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg

Portret Joanny d’Arc z połowy XV w.

1431 – W Rouen została spalona na stosie Joanna d’Arc, francuska bohaterka narodowa, święta Kościoła katolickiego, patronka Francji (tzw. drugorzędna; po Najświętszej Marii Pannie Wniebowziętej). Podczas wojny stuletniej poprowadziła armię francuską do kilku ważnych zwycięstw, twierdząc, że działa kierowana przez Boga. Została beatyfikowana w 1909 roku i kanonizowana w 1920. W ten sposób Kościół rozwiązał problem, który sam stworzył. W każdym razie tak mu się zdaje.

1866 – W Pradze odbyła się premiera opery Sprzedana narzeczona Bedřicha Smetany.

1876 — Car Rosji Aleksander II Romanow wydał ukaz emski zakazujący używania języka ukraińskiego i nazwy Ukraina oraz wprowadzający sporo innych przepisów dyskryminacyjnych. Dokument był tajny, jego pełen tekst opublikowany został po raz pierwszy w roku 1930. Okazał się zupełnie nieskuteczny.

31 maja

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/be/Pont_Neuf_vu_du_pont_Saint-Michel-20050628.jpg

Most Pont Neuf

1578 — Król Francji Henryk III Walezy wmurował kamień węgielny pod budowę najstarszego istniejącego paryskiego mostu Pont Neuf. Budowę zakończył Henryk IV w roku 1604 (lub w 1607, zależnie od źródeł). Konstrukcja mostu nigdy nie została zmieniona, nawet drewniane słupy wspierające fundamenty są oryginalne.

1859 – W Londynie po raz pierwszy zabrzmiał dzwon Big Ben. Z powodu zamontowania zbyt ciężkiego młota po dwóch miesiącach dzwon pękł, a dopiero po trzech latach wymieniono go na lżejszy. Sam dzwon nie został nigdy naprawiony. Obecnie nazwa Big Ben odnosi się często zarówno do dzwonu, jak i zegara oraz samej wieży. Dzwon nazwany został od imienia sir Benjamina Halla, głównego komisarza robót w 1858 roku. Inne źródła podają, że ta zwyczajowa nazwa pochodzi od imienia Benjamina Caunta, popularnego w owym czasie boksera wagi ciężkiej.

1976 – Zmarł Jacques Lucien Monod (ur. 1910) – francuski biochemik, laureat Nagrody Nobla z dziedziny fizjologii i medycyny w 1965 roku za odkrycie mechanizmów genetycznej kontroli działania komórek. Napisał książkę Przypadek i konieczność (1970, wyd. pol. 1979), esej o filozofii biologii współczesnej, która spowodowała ożywioną dyskusję naukową, a także filozoficzno-polityczną. Profesor Monod rozważał w niej związki zachodzące między właściwościami organizmów żywych, poznanymi na podstawie pierwszych badań molekularnych, głównie na mikroorganizmach, a ewolucją organizmów żywych i wszechświata oraz wpływ badań naukowych na koncepcje etyczne i polityczne tworzone przez człowieka.

1 czerwca

1796 — Urodził się Nicolas Léonard Sadi Carnot (zm. 24 sierpnia 1832) – fizyk, inżynier wojskowy i matematyk francuski. Jeden z twórców podstaw współczesnej termodynamiki, autor teorii silników cieplnych, w tym cyklu idealnego silnika cieplnego – tzw. cyklu Carnota. Wykazał, że praca wykonana przez maszynę parową jest wprost proporcjonalna do ilości ciepła, jaka przepływa z kotła do kondensatora i że ciepło jest w stanie wykonać pracę tylko przy przejściu z ciała cieplejszego do zimniejszego.

1831 – James Clark Ross odkrył położenie północnego bieguna magnetycznego. Biegun magnetyczny położony jest na Przylądku Adelaide, ok. 2750 km od północnego bieguna geograficznego. Północny biegun magnetyczny to punkt, w którym linie sił pola magnetycznego Ziemi tworzą z jej powierzchnią kąt 90°. Taką definicję przedstawił już w roku 1600 Sir William Gilbert – angielski fizyk. Jego położenie jest zmienne.

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d7/CNN_Atlanta_Newsroom.jpg/800px-CNN_Atlanta_Newsroom.jpg

Newsroom CNN w Atlancie

1980 – Wystartowała telewizja informacyjna CNN. Stacja, nadająca programy informacyjne przez całą dobę, była pierwszym kanałem telewizyjnym tego typu na świecie. Obecnie należy do koncernu WarnerMedia. Jej główna siedziba znajduje się w Atlancie, ma również ośrodki w Nowym Jorku, Londynie, Hongkongu oraz wielu innych miastach.

2 czerwca

1537 – Papież Paweł III w bulli Sublimis Deus uznał Indian za byty racjonalne, wolne i jako takie zdolne do przyjęcia chrześcijaństwa. Łaskawca.

1847 – Podczas ślubu Dorothy Carew i Toma Daniela w anglikańskim kościele św. Piotra w angielskim Tiverton wykonano po raz pierwszy Marsz weselny Feliksa Mendelssohna-Barholdy’ego. To najbardziej znany fragment muzyki do Snu nocy letniej Szekspira. Popularność Marsza w roli muzyki towarzyszącej ślubom datuje się jednak od 25 stycznia 1858 roku, kiedy to został wykonany w anglikańskiej kaplicy królewskiej St. James’s Palace w Londynie podczas ślubu księżnej Wiktorii Koburg (najstarszej córki królowej Wiktorii) z księciem Fryderykiem Hohenzollernem (późniejszym cesarzem Niemiec).

Ilustracja

Prezydent Calvin Coolidge w 1919 roku

1924 – Prezydent Calvin Coolidge podpisał Indian Citizenship Act, przyznający obywatelstwo amerykańskie wszystkim Indianom urodzonym na terytorium USA. Powinno być chyba raczej odwrotnie, ale kto by tam zwracał uwagę na takie drobiazgi.

3 czerwca

1761 — Urodził się Henry Shrapnel (zm. 13 marca 1842), oficer armii brytyjskiej i wynalazca, znany przede wszystkim jako wynalazca amunicji typu „szrapnel”. Pocisk taki zawiera lotki (np. w postaci ołowianych kulek lub strzałek), wyrzucane za pomocą ładunku prochowego przy wykorzystaniu zapalnika czasowego. Po wyrzuceniu z korpusu lotki rozlatują się stożkowo na odległość 150–200 m. Wynaleziony został w 1803, po raz pierwszy użyto go w 1804 podczas walk w Surinamie. Był w użyciu do czasów I wojny światowej.

1880Alexander Graham Bell przeprowadził przy użyciu swego fototelefonu pierwszą w świecie bezprzewodową transmisję telefoniczną (na odległość ok. 500 m). Urządzenie wykorzystywało do transmisji dźwięku wiązkę światła.

Zdjęcie Gemini 4

Edward Higgins White i James McDivitt, załoga Gemini-4

1965 – Rozpoczęła się pierwsza amerykańska wielodniowa i załogowa misja kosmiczna Gemini 4. W trakcie czterodniowego lotu astronauta Edward Higgins White przeprowadził pierwszy amerykański spacer kosmiczny i drugi w historii. Pierwszym „spacerowiczem” w przestrzeni kosmicznej był radziecki kosmonauta Aleksiej Leonow, który dokonał tego w marcu 1965 podczas lotu kosmicznego Woschod 2.

4 czerwca

1783Bracia Montgolfier zaprezentowali publicznie balon na ogrzane powietrze.

1855 – Major Henry C. Wayne został wysłany na pokładzie USS Supply do północnej Afryki w celu zakupu … wielbłądów dla planowanego United States Camel Corps. Była to podjęta w połowie XIX wieku przez United States Army próba wykorzystania wielbłądów jako zwierząt jucznych na pustynnych obszarach południowego zachodu Stanów Zjednoczonych. Chociaż wielbłądy dobrze znosiły klimat i odpowiadały warunkom panującym na obszarach Nowego Meksyku i Arizony, armia ostatecznie zrezygnowała z użycia ich do celów militarnych. Jedną z przyczyn było płoszenie się koni na widok nieznanych zwierząt, ale głównym powodem rezygnacji z eksperymentu był wybuch wojny secesyjnej. Tu przypomina mi się stary dowcip: gdy za czasów Edwarda Gierka sprowadzono do Warszawy pierwsze francuskie nowoczesne autobusy, mówiono „co za szczęście, że Gierek nie spędził okupacji w Afryce, bo byśmy musieli jeździć na wielbłądach”…

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/0c/Vietoris4343.jpg

Leopold Victoris

1891 – Urodził się Leopold Vietoris – austriacki matematyk. W pracy naukowej zajmował się głównie topologią, jego nazwiskiem określany jest m.in. ciąg Mayera-Vietorisa czy topologia Vietorisa. Interesował się także historią matematyki. Ale nie z tego zasłynął głównie profesor Vietoris, tylko z długowieczności: zmarł 9 kwietnia 2002 roku, w wieku 110 lat i 309 dni. Co więcej, 100 lat dożyła również jego żona, Maria Josefa Vincentia Vietoris, z domu Riccabona von Reichenfels (ur. 18 lipca 1901, zm. 24 marca 2002); stanowili tym samym jedną z najstarszych par małżeńskich na świecie. Owdowiały Vietoris przeżył żonę o nieco ponad dwa tygodnie.

Wyszperał

Bogdan Miś

Wszystkie ilustracje i fakty pochodzą z zasobów Wikipedii. Opinie i komentarze autora.

Print Friendly, PDF & Email
WP Twitter Auto Publish Powered By : XYZScripts.com