Bogdan Miś: Działo się (188)

18.06.2019

Kolejny tydzień (19-25 czerwca) przynosi — jak zazwyczaj — przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.

Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.

Oto te fakty:

19 czerwca

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7b/Index_Librorum_Prohibitorum_1.jpg

Strona tytułowa Indeksu ksiąg zakazanych z 1564

1678 – Zostało wydane orzeczenie rządowe nakazujące spalenie całego nakładu dzieła Histoire critique du Vieux Testament księdza i biblisty Richarda Simona, w którym m.in. podał on w wątpliwość Mojżeszowe autorstwo Pięcioksięgu i wykazał szereg błędów w oficjalnych tłumaczeniach Biblii. Dzieło trafiło oczywiście do Indeksu Ksiąg Zakazanych. Cenzura ma tradycje…

1900 – Została zarejestrowana Fundacja Nobla.

1970 – Podpisano Układ o Współpracy Patentowej (PCT). Obecnie (wrzesień 2016) do układu należy 151 państw, przy czym stronami układu mogą być jedynie państwa, które ratyfikowały paryską konwencję o ochronie własności przemysłowej z 20 marca 1883. Polska ratyfikowała PCT 25 grudnia 1990. Układ umożliwia uzyskiwanie patentów w państwach stronach układu w uproszczonym systemie opartym na jednym zgłoszeniu patentowym (tak zwanym zgłoszeniu międzynarodowym).

20 czerwca

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/34/Klosz_Gyorgy_hun.jpg

Huński kocioł

451 – W bitwie na Polach Katalaunijskich Rzymianie i Wizygoci odnieśli zwycięstwo nad Hunami i zatrzymali ich najazd na zachodnią Europę. Hunowie po raz pierwszy wzmiankowani są przez Ptolemeusza (zm. ok. 168), który umieszcza ich pośród ludów europejskiej Sarmacji. Analiza jego tekstu pozwala na przyjęcie, że ówcześni Hunowie żyli pomiędzy Donem a Manyczem na północy, górnym biegiem Kubania na południu i Morzem Azowskim na zachodzie. Wielu ludzi myli Hunów z Germanami – bowiem Hunami propaganda nazywała Niemców w czasach I Wojny Światowej. No i przykleiło się…

1819 – Amerykański statek SS Savannah przypłynął do Liverpoolu, kończąc jako pierwszy parowiec rejs transatlantycki.

2010 – W węgierskiej miejscowości Rákóczifalva spadł deszcz żab. Fenomen deszczu zwierząt pojawiał się już od dawna w wielu podaniach. Znane są świadectwa z różnych krajów i epok, w których motyw ten występuje jako element wielu tekstów pisanych. Najczęściej „deszcze” te składały się z ryb lub żab, występują jednak przekazy, które mówią o różnych rodzajach ptaków. W czerwcu 2012 roku deszcz żab spadł na chorwacką miejscowość Mokosica. We wrześniu 2017 w meksykańskim mieście Tampico zaobserwowano małe rybki spadające wraz z deszczem. Jest wiele rzeczy na niebie i Ziemi, o których nie śnili wasi filozofowie – mówi klasyk…

21 czerwca

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/76/Tahiti%2C_French_Polynesia_-_NASA_Earth_Observatory.jpg

Zdjęcie satelitarne wyspy Tahiti

1767 – Brytyjski żeglarz Samuel Wallis odkrył Tahiti (wyspa w południowej części Oceanu Spokojnego w archipelagu Wysp Towarzystwa; największa wśród wysp Polinezji Francuskiej, polityczne, gospodarcze i kulturalne jej centrum).

1868 – Prapremiera opery Śpiewacy norymberscy Richarda Wagnera. Wagner jest autorem tak muzyki, jak i libretta. Opera miała premierę w Warszawie w roku 1908.

1948 – Na pierwszym komputerze opartym na tzw. architekturze von Neumanna, Manchester Small-Scale Experimental Machine, uruchomiono pierwszy zapisany w pamięci program komputerowy. Cechą charakterystyczną tej architektury jest to, że dane przechowywane są wspólnie z instrukcjami, co sprawia, że są kodowane w ten sam sposób. Wykonywany program może się sam modyfikować, traktując obszar instrukcji jako dane, a po przetworzeniu tych instrukcji – danych – zacząć je wykonywać. O autorstwo tego pomysłu był spór: konstruktorzy maszyny ENIAC, Mauchly i Eckert, oskarżali von Neumanna o przywłaszczenie autorstwa. Sam von Neumann uważał ich wspólną pracę za dzieło zbiorowe o licencji publicznej.

22 czerwca

Ilustracja

Henry Hudson

1611 – Geograf Henry Hudson i jego syn John wraz z ośmioma towarzyszami podróży zostali wysadzeni ze statku przez zbuntowaną załogę na wybrzeżu dzisiejszej Zatoki Hudsona w Kanadzie, po czym zaginęli bez śladu. Bunt wynikał z tego, że Hudson prawdopodobnie oszalał i uznał, że odkryty przez niego akwen jest Oceanem Spokojnym. Buntownicy zdołali dotrzeć do Anglii i tam złożyć sprawozdanie. Wysłana w latach 1612-1613 wyprawa ratunkowa nie zdołała odnaleźć żadnych śladów Hudsona i jego współtowarzyszy.

1978 – Odkryto Charona, uznawany przez długi czas za jedyny księżyc Plutona. Sam Pluton jest uznawany dziś za planetę karłowatą i nie jest uznawany za pełnoprawną planetę Układu Słonecznego. Dziś wiemy, że Plutona obiega co najmniej pięć księżyców, z których jeden, właśnie Charon, ma tylko o połowę mniejszą średnicę od niego.

2012 – Zakończono produkcję Mazdy RX-8, ostatniego samochodu napędzanego silnikiem Wankla. To silnik spalinowy, w którym tłok obraca się wewnątrz cylindra. Powstało wiele koncepcji i konstrukcji. Jedyną produkowaną i najbardziej znaną konstrukcją jest wynalazek niemieckiego konstruktora Feliksa Wankla (1902-1988). Pierwszy patent Wankel uzyskał w roku 1929, a kolejny w roku 1936. Silnik Wankla po raz pierwszy zastosowano seryjnie w samochodach NSU Spider – prezentacja nastąpiła w roku 1963.

23 czerwca

1868 – Amerykanin Christopher Sholes opatentował pierwszą zdatną do wykorzystania praktycznego maszynę do pisania. Urządzenie powstało przypadkiem. W trakcie prac nad skonstruowaniem automatu numerującego strony książek Sholes pomyślał, że po niewielkich modyfikacjach maszyna mogłaby służyć do pisania tekstu. Zbudowane przez niego urządzenie miało klawisze, taśmę nasyconą atramentem oraz poziomą metalową płytkę z nałożoną na nią kartką. Maszyna była uruchamiana przez naciskanie pedałami, ponieważ Sholes zastosował podobny napęd, jak w ówczesnych maszynach do szycia. Jednym z wczesnych użytkowników maszyny do pisania był Mark Twain, który od 1876 roku pisał na niej swe utwory (pierwszym napisanym na maszynie była powieść „Przygody Tomka Sawyera”); kupił ją w Bostonie za 125 dolarów. Spośród pisarzy europejskich pierwszy używał maszyny do pisania Lew Tołstoj, a z polskich Bolesław Prus.

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/17/Dabrowszczacy_po_bitwie_pod_Gudalajara.jpg

Dąbrowszczacy po bitwie pod Guadalajarą

1937 – W ramach Hiszpańskiej Armii Ludowej utworzono 150. Brygadę Międzynarodową im. Jarosława Dąbrowskiego. W hiszpańskiej wojnie domowej poległo około 3000 Polaków, a ogółem po stronie republikańskiej walczyło około 5000 Polaków (w tym duża grupa emigrantów z Francji). Brygada została rozformowana w roku 1939. W czasie wojny część dąbrowszczaków przedostała się do Polski i wstąpiła do Gwardii Ludowej i Armii Ludowej. Część wstąpiła do francuskiego ruchu oporu, a reszta została wywieziona przez kolaborujące z Niemcami władze Vichy do obozów w Algierii. Uwolnieni z obozu latem 1943, dostali się do ZSRR i wstąpili do 1 Armii. W 1996, w 60. rocznicę wybuchu wojny domowej w Hiszpanii, wszyscy weterani Brygad Międzynarodowych, a więc i dąbrowszczacy, otrzymali honorowe obywatelstwo Hiszpanii. Instytut Pamięci Narodowej uznał dąbrowszczaków za organizację walczącą o „budowę stalinowskiego państwa” i służącą „zbrodniczej ideologii komunistycznej”.

1943 – Urodził się Vinton G. Cerf, amerykański matematyk i informatyk, uważany za jednego z ojców Internetu. W grudniu 1997 razem z Bobem Kahnem został uhonorowany za swoje osiągnięcia przez prezydenta Billa Clintona amerykańskim odznaczeniem National Medal of Technology. W 1995 roku został laureatem Yuri Rubinsky Memorial Award. W 2004 został wspólnie z Kahnem uhonorowany Nagrodą Turinga. Zostały mu także przyznane kilkukrotnie tytuły doctor honoris causa. Obecnie Cerf pracuje nad Interplanetary Protocol (Internet międzyplanetarny), który ma być standardem radiowo-laserowej komunikacji międzyplanetarnej, odpornej na degradację sygnału.

24 czerwca

1915 – Urodził się Fred Hoyle (zm. 20 sierpnia 2001) brytyjski astronom, kosmolog, matematyk i astrofizyk teoretyczny. Autor licznych prac dotyczących budowy wewnętrznej i ewolucji gwiazd oraz właściwości materii międzygwiazdowej. Twórca teorii akrecji materii międzygwiazdowej przez gwiazdy oraz twórca wraz z H. Bondim tzw. teorii ciągłej kreacji (powstawania) materii we Wszechświecie; niestety, obalonej mimo pięknego modelu matematycznego. W roku 1981 zaszokował świat nauki, odrzucając możliwość ewolucji chemicznej oraz stając się dozgonnym zwolennikiem teorii panspermii.

Ilustracja

Jean-Loup Jacques Marie Chrétien

1982 Jean-Loup Chrétien (ur. 20 sierpnia 1938 w La Rochelle, generał brygady Armée de l’Air (Francuskich Sił Powietrznych), został pierwszym Francuzem w przestrzeni kosmicznej jako członek załogi statku Sojuz T-6.

2010Julia Gillard została pierwszą kobietą-premierem Australii. Coraz więcej pań rządzi światem.

25 czerwca

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/5e/Elena_Piscopia_portrait.jpg

Elena Cornaro Piscopia

1678 – Wenecjanka Elena Cornaro Piscopia, matematyczka i filozofka, jako pierwsza kobieta otrzymała stopień naukowy doktora. Do śmierci w 1684 r. wykładała matematykę na Uniwersytecie Padewskim. Znajduje się tam dziś jej posąg z marmuru. Aż do drugiej połowy XX wieku żadna inna kobieta nie uzyskała doktoratu na tym uniwersytecie.

1910 – W Paryżu odbyła się prapremiera baletu Ognisty ptak z muzyką Igora Strawińskiego i librettem oraz choreografią Michaiła Fokina.

1878 – Podczas parady w San Francisco po raz pierwszy została użyta tęczowa (8-kolorowa) flaga jako symbol ruchu LGBT. Jej znaczenie wzrosło po zamachu na Harveya Milka w listopadzie 1978, gdy odbyły się masowe demonstracje na znak protestu po zamachu na tego polityka. Przy tej okazji nastąpiło jednak zmniejszenie liczby kolorów flagi do siedmiu. Stało się tak na skutek braku tkaniny w kolorze różowym. Flaga sześciokolorowa pozostaje w użyciu od roku 1979. Uznano, że wygodniejsza w użyciu jest parzysta liczba pasów.

Wyszperał

Bogdan Miś

Wszystkie ilustracje i fakty pochodzą z zasobów Wikipedii.
Opinie i komentarze autora.

Print Friendly, PDF & Email
WP Twitter Auto Publish Powered By : XYZScripts.com