Bogdan Miś: Działo się (191)

09.07.2019

Kolejny tydzień (10-16 lipca) przynosi — jak zazwyczaj — przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.

Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.

Oto te fakty:

10 lipca

1866 — Amerykanin Edison Clark opatentował ołówek kopiowy. Kto to dziś jeszcze pamięta? Stosowany był po zwilżeniu rdzenia ołówka (np. śliną). Rdzeń takiego ołówka wykonany jest ze ścieralnej glinki nasączonej barwnikiem rozpuszczalnym w wodzie, np. fioletem metylowym; zostawia on ślady odporne na ścieranie gumką. Takim ołówkiem dokonywano wpisów w dokumentach, w których każdy wpis powinien być nieusuwalny i pozostawiać trwały ślad – np. w dokumentach finansowych. Stosowany dawniej powszechnie w ołówkach kopiowych błękit anilinowy jest trujący, więc jeśli ktoś znajdzie coś takiego w szpargałach po pradziadku – niech uważa!

Ilustracja

Kamerlingh Onnes

1908 – Holenderski chemik Kamerlingh Onnes po raz pierwszy uzyskał ciekły hel. Hel występuje w stanie ciekłym tylko w ekstremalnie niskich temperaturach. Jest po wodorze drugim najbardziej rozpowszechnionym pierwiastkiem chemicznym we wszechświecie, jednak na Ziemi występuje wyłącznie w śladowych ilościach (4×10^−7 proc. w górnych warstwach atmosfery). Hel odkryto najpierw na Słońcu, później na Ziemi.

2011 — Ukazało się ostatnie wydanie brytyjskiego tabloidu „News of the World”. Gazeta przestała istnieć po 168 latach, wskutek wybuchłej w 2006 roku afery podsłuchowej. Było to niedzielne wydanie brytyjskiego tabloidu „The Sun” wydawane w latach 1843–2011 w Londynie; w 1969 tytuł został przejęty przez koncern News Ltd. kontrolowany przez Ruperta Murdocha; po aferze podsłuchowej (2006) tygodnik został zamknięty; wyroki sądowe w sprawie podsłuchów zapadły w 2014. „News of the World” był najlepiej sprzedającym się angielskojęzycznym tytułem na świecie, a jego nakład wynosił ponad 3 mln egzemplarzy i był drugim w Europie po niemieckim „Bildzie”. Afera wybuchła w 2006 roku, kiedy okazało się, iż gazeta pozyskuje informacje, włamując się do telefonów komórkowych prywatnych osób oraz kupując informacje od policjantów.

11 lipca

1893 – Japończyk Kōkichi Mikimoto uzyskał pierwszą perłę hodowlaną (w 1896 uzyskał na ten proces patent). Perły hodowane to perły powstałe w wyniku zamierzonej ingerencji człowieka we wnętrze mięczaków perłorodnych. Stymulacja mięczaka do produkcji perły polega na wprowadzeniu do wnętrza jego ciała pobranej od innego osobnika tkanki nabłonka płaszcza, mającej zdolność do produkcji masy perłowej. W przypadku hodowli pereł jądrowych dodatkowo wprowadzane jest sztuczne jądro, które będzie stanowiło wzorzec kształtu perły i skróci cykl hodowli perły.

Wykres wzrostu liczby mieszkańców Ziemi. Uspokoimy się z tym rozmnażaniem?

1987 – Urodzony w Zagrzebiu Matej Gaspar został ogłoszony przez ONZ 5-miliardowym mieszkańcem Ziemi. Dziś nas już jest podobno ponad 7 716 239 000… Kto chce wiedzieć więcej – niech zajrzy tutaj. Przy okazji: pięć najludniejszych państw, to Chiny, Indie, U.S.A, Indonezja i Brazylia.

1997 — Pierwsza publikacja (w czasopiśmie Cell) opisu fragmentów DNA neandertalczyka, uzyskanych od przez zespół naukowców pod przewodnictwem Svent Pääbo. Dowiedzieliśmy się, że neandertalczycy oddzielili się jako gatunek nieco ponad 550 000 lat temu. Dzisiaj żyjący ludzie mają z neandertalczykami maksimum 25% wspólnych genów.

12 lipca

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a1/Schedelsche_Weltchronik_d_122.jpg/1024px-Schedelsche_Weltchronik_d_122.jpg

Fragment Kroniki Świata

1493 – W Norymberdze ukazała się Liber chronicarum cum figuris ymaginibus abinicio mundi, zwana Kroniką Świata albo Kroniką norymberską. Treścią jest historia od stworzenia świata (według biblijnej Księgi Rodzaju) doprowadzona niemal do momentu wydania. Treść podzielono na 7 epok według ówczesnych wyobrażeń mistyczno-historycznych. Kronika Świata jest najbardziej ilustrowaną książką XV w. Faktów w niej raczej szukać nie należy, ale nakład na owe czasy był kolosalny: pierwsze wydanie liczyło 1400 egzemplarzy po łacinie i 700 po niemiecku.

1906 – Zrehabilitowano całkowicie kapitana francuskiego sztabu generalnego Alfreda Dreyfusa, skazanego na karę dożywotniego pozbawienia wolności za szpiegostwo na rzecz Niemiec. Jest to jedna z najsłynniejszych afer antysemickich w dziejach. Trzeba było 10 lat walki intelektualistów i po prostu uczciwych ludzi, by haniebny wyrok unieważnić. Dzień po oczyszczeniu został ponownie przyjęty do wojska z awansem do stopnia majora. Tydzień później został kawalerem orderu Legii Honorowej i dowódcą jednostki artylerii. W czasie I wojny dosłużył się stopnia podpułkownika. Zmarł 12 lipca 1935 r. w Paryżu w wieku 75 lat.

2010 — Na dno Zatoki Meksykańskiej została opuszczona 75-tonowa kopuła, która powstrzymała trwający od 20 kwietnia wyciek ropy naftowej powstały po eksplozji na platformie wiertniczej Deepwater Horizon. Nie po raz pierwszy okazało się, że człowiek potrafi dokonać technicznych cudów, aby rozwiązać problem, stworzony przez siebie samego.

13 lipca

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/aa/Death_of_Marat_by_David.jpg/800px-Death_of_Marat_by_David.jpg

Jacques-Louis David, Śmierć Marata, 1793. Bardzo znany obraz.

1793 – Francuski lekarz, mason, dziennikarz i rewolucjonista Jean-Paul Marat został zasztyletowany we własnej wannie przez żyrondystkę Charlotte Corday. Niemal natychmiast po zamordowaniu Marat został uznany za męczennika rewolucji, jego imieniem nazwano kilka świąt republikańskich, a ciało przeniesiono do Panteonu po tymczasowym pochówku w klubie kordelierów. W roku 1795 został uznany za niegodnego szacunku piewcę krwawego terroru i usunięty z Panteonu.

1919 Brytyjski sterowiec R-34 zakończył przelot nad Atlantykiem w obu kierunkach. Wtedy wydawało się, że samolot niekoniecznie wygra tę konkurencję.

1973 – Ukazał się debiutancki album brytyjskiej grupy Queen pt. Queen. W 2007 Queen wybrano najlepszą brytyjską grupą wszech czasów. Muzyka Queen odznacza się różnorodnością brzmienia, sprawiającą, że zespół trudno jest przypisać do konkretnego stylu. Większość utworów nosi cechy rocka i jego odmian oraz w pewnym stopniu muzyki pop. Charakterystyczną cechą zespołu są też wielowarstwowe aranżacje, harmonie wokalne.

15 lipca

1783 – Na rzece Saonie we Francji został wypróbowany Pyroscaphe, pierwszy statek napędzany silnikiem parowym.

1864Alfred Nobel otrzymał patent na nitroglicerynę, związek chemiczny stosowany jako bardzo wrażliwy na uderzenia i inne bodźce materiał wybuchowy oraz lek z grupy nitratów, rozszerzający naczynia krwionośne (głównie żylne), podawany w ostrych napadach choroby niedokrwiennej serca.

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/70/Megemouries.jpg

Hippolyte Mège-Mouriès

1869 – Francuz Hippolyte Mège-Mouriès opatentował margarynę. Jest to (jeśli to państwu coś powie…) emulsja tłuszczowo-wodna wytwarzana współcześnie głównie poprzez katalityczne uwodornienie płynnych olejów roślinnych (rzepakowego, sojowego, palmowego, arachidowego i innych). Zawartość tłuszczu w margarynie wynosi 40–80%. Jako półsyntetyczny produkt pochodzenia roślinnego nie zawiera cholesterolu. Niżej podpisany pamięta jeszcze czasy, kiedy margaryna była uważana za tłuszcz dla ubogich. Dziś prawie nie jemy już masła…

16 lipca

622 – Początek biegu kalendarza muzułmańskiego. Jest to kalendarz księżycowy zawierający 12 miesięcy po 29 lub 30 dni, używany głównie do celów religijnych przez wyznawców islamu. Wprowadził go Mahomet.

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/23/Bilet-skarbowy-4zlote.polskie-1794.jpg/1024px-Bilet-skarbowy-4zlote.polskie-1794.jpg

Bilet skarbowy z 1794 r., drukowany w Warszawie i emitowany podczas insurekcji kościuszkowskiej, wartości 4 złotych polskich.

1661 – W Szwecji wprowadzono do obiegu pierwsze europejskie banknoty. Przed wprowadzeniem banknotów w obrocie funkcjonował pieniądz kruszcowy, czyli monety ze szlachetnych metali. Banknoty pojawiły się jako kwity depozytowe, emitowane przez instytucje, u których depozytariusze składali monety. Po okazaniu banknotu jego emitent miał obowiązek wypłacić ekwiwalent w kruszcu. Tak przy okazji, żeby nam się w głowach nie wywracało: pierwsze banknoty pojawiły się w Chinach w IX w. n.e., w XIII w. stosowali je także Mongołowie. Pierwsze polskie banknoty, zwane wtedy biletami skarbowymi, puszczono w obieg 16 sierpnia 1794 r. w Warszawie w czasie insurekcji kościuszkowskiej.

1935 — W Oklahoma City zainstalowano pierwsze na świecie parkometry (urządzenie, które po wrzuceniu odpowiednich monet odmierza czas postoju bezpośrednio obok tego urządzenia zaparkowanego pojazdu, jeśli ktoś nie kojarzy). Parkometr został wymyślony i opatentowany przez mieszkańca tego miasta Carla C. Magee.

Wyszperał

Bogdan Miś

Wszystkie ilustracje i fakty pochodzą z zasobów Wikipedii. Opinie i komentarze autora.

Print Friendly, PDF & Email
WP Twitter Auto Publish Powered By : XYZScripts.com