Bogdan Miś: Działo się (205)

15.10.2019

Kolejny tydzień (16-22 października) przynosi — jak zazwyczaj — przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.

Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.

Oto te fakty:

16 października

1817 – Włoski archeolog Giovanni Battista Belzoni odkrył w Dolinie Królów grobowiec faraona Setiego I. Był to władca starożytnego Egiptu z XIX dynastii, syn Ramzesa I i królowej Sitre, ojciec przyszłego wielkiego faraona Ramzesa II. Mumia władcy odnaleziona została dopiero w roku 1881 w skrytce mumii królewskich DB-320 w Deir el-Bahari i od tego czasu znajduje się w Muzeum w Kairze. Jego sarkofag trafił do w Muzeum Soane’a w Londynie. Badania doskonale zachowanej mumii Setiego I wykazały, iż zmarł on w wieku poniżej 50 lat.

Ilustracja
John Brown

1859 – Przeciwnik niewolnictwa John Brown usiłował na czele uzbrojonego oddziału wywołać powstanie czarnych niewolników na Południu USA, atakując arsenał w Harpers Ferry (Wirginia Zachodnia). Został schwytany i skazany na karę śmierci. Za bohatera uznało go wielu pisarzy, w tym Victor Hugo. Cyprian Kamil Norwid poruszony wieścią o skazaniu Johna Browna na śmierć napisał wiersz Do obywatela Johna Brown, w którym krytykuje rozbieżność między wolnościowymi ideami, jakie towarzyszyły powstawaniu Stanów Zjednoczonych a faktem istnienia w tym państwie niewolnictwa. Pieśń John Brown’s Body, poświęcona śmierci Johna Browna, stała się jedną z pieśni bojowych armii Unii.

1906 – Oszust Wilhelm Voigt (słynny Kapitan z Köpenick) podszył się pod pruskiego oficera i podporządkował sobie miasto Köpenick (dzisiejsza dzielnica Berlina), czym rozbawił opinię publiczną i cesarza Wilhelma II Hohenzollerna.

17 października

Oryginalny rysunek Johannesa Keplera przedstawiający lokalizację stella nova (zaznaczona literą „N”)

1604 – Niemiecki astronom Johannes Kepler rozpoczął obserwację ostatniej dotychczas supernowej w Drodze Mlecznej, nazwanej później Gwiazdą Keplera. Jest ona położona w gwiazdozbiorze Wężownika w odległości około 20 tysięcy lat świetlnych od Ziemi.

1860 – W szkockim Prestwick rozegrano pierwszy męski turniej golfowy The Open Championship, najstarszy z czterech głównych turniejów na świecie. Jest jedynym turniejem majors rozgrywanym poza USA. Obecnym mistrzem jest Irlandczyk Shane Lowr. Za wygranie turnieju zainkasował blisko 2 mln dolarów.

1886 – We Włoszech ukazała się powieść dla dzieci Serce Edmonda De Amicisa. Polski przekład książki dokonany przez Marię Konopnicką w 1899 roku ukazał się pod tytułem Pamiętnik chłopca. Niegdyś to była jedna z najważniejszych umoralniających opowiastek dla młodych chłopców, poświęcona ukazaniu wartości, jakimi kierować się należy w życiu – posłuszeństwo rodzicom, szacunek dla innych ludzi, konsekwencja w dążeniu do celu. W powieść wplecione zostały też tematy patriotyczne, dotyczące niedawnych walk o zjednoczenie Włoch. W sumie szlachetny kicz nie do czytania dzisiaj.

18 października

1534 – Wybuchła tzw. afera plakatów, uważana za początek reformacji we Francji. Chodzi o wywieszenie w kilku miastach Francji plakatów, negujących znaczenie mszy katolickiej. Jest to wydarzenie symboliczne, uznawane za początek reformacji we Francji. Plakaty były wyraźnie adresowane do króla Francji Franciszka I, ponieważ wywieszono je także na zamkach królewskich, a nawet przybito na drzwiach komnaty króla w Blois. Głosiły m.in., że Msza jest bluźnierstwem. Jedyna ofiara Chrystusa nie może być w żadnym wypadku powtarzana.

Strona tytułowa pierwszego wydania Moby Dicka

1851 – W Londynie ukazała się powieść Moby Dick Hermana Melville’a, uznawana za jedno z arcydzieł literatury światowej i klasykę literatury amerykańskiej. Od jednego z bohaterów tej powieści – pierwszego oficera Starbucka – wzięła swoją nazwę największa na świecie sieć kawiarni. Powieść na początku spotkała się z negatywnym przyjęciem czytelników i krytyki.

1922 – Założono British Broadcasting Corporation (BBC). To główny brytyjski publiczny nadawca radiowo-telewizyjny, największa tego rodzaju instytucja na świecie. Powstała z inicjatywy sześciu firm zajmujących się produkcją sprzętu radiowego, które chciały prowadzić przy jej pomocy eksperymentalne nadawanie. Pierwszy program radiowy wyemitowany został 14 listopada 1922 roku. Był to biuletyn informacyjny. Korporacja utrzymuje się z produkcji programów, abonamentu telewizyjnego (BBC nie pobiera abonamentu za słuchanie radia, a jedynie za oglądanie jednego z ośmiu kanałów telewizyjnych) i zysków należących do niej przedsiębiorstw. W Wielkiej Brytanii nie emituje reklam ani płatnych ogłoszeń firm czy instytucji.

19 października

ilustracja
Richard Wagner

1845 – W Dreźnie odbyła się premiera pierwszej wersji opery Tannhäuser Richarda Wagnera.

1943 — Amerykanin Albert Schatz pracujący w laboratorium Selmana Waksmana na Uniwersytecie Rutgersa odkrył streptomycynę — antybiotyk stosowany obecnie głównie w leczeniu gruźlicy. Zespół współpracujący z Waksmanem odkrył wiele antybiotyków, z których dwa – streptomycyna i neomycyna znalazły szerokie zastosowanie w terapii chorób zakaźnych. W 1952 Waksman za swój wkład w odkrycia nowych antybiotyków, w tym przede wszystkim streptomycyny, otrzymał Nagrodę Nobla.

1975 – Premiera filmu Lot nad kukułczym gniazdem w reżyserii Miloša Formana. Genialna rola Jacka Nicholsona. Pięć Oskarów. Wielka antyautorytarna pochwała wolności, do dziś aktualna. Jeden z najważniejszych filmów w historii.

20 października

1891 — Urodził się James Chadwick (zm. 24 lipca 1974), angielski fizyk, laureat Nagrody Nobla z dziedziny fizyki w roku 1935 za odkrycie neutronu. Ciekawostka: został studentem fizyki przez pomyłkę, której nie śmiał sprostować. Otóż chciał zdawać egzamin wstępny na matematykę, ale pomylił się i usiadł wśród kandydatów na fizykę. Zdał, naturalnie. Już po otrzymaniu Nobla Chadwick dowiedział się, że w tym samym czasie identycznego odkrycia dokonał niemiecki uczony Hans Falkenhagen, który jednak obawiał się jego opublikowania. Chadwick pragnął podzielić się z niemieckim naukowcem Nagrodą Nobla (zarówno samą nagrodą, jak i gratyfikacją pieniężną z nią związaną), ale skromny Falkenhagen odmówił.

Lampa De Foresta

1906 — Lee De Forest (1873-1961) amerykański radiotechnik i wynalazca zademonstrował triodę (lampę elektronową o trzech elektrodach) co w konsekwencji umożliwiło rozwój radia, telewizji, radaru oraz komputera. Wynalazca zmarł jednak jako ubogi człowiek, mając na swoim rachunku bankowym zaledwie 1250 USD. Przyczyną była podobno jego skomplikowana introwertyczna osobowość i odpychający egocentryzm.

1961 – W ZSRR przeprowadzono pierwszą w historii udaną próbę wystrzelenia pocisku balistycznego klasy głębina wodna-ziemia, uzbrojonego w głowicę termojądrową.

21 października

1520 — W czasie swej wyprawy dookoła świata Ferdynand Magellan — żeglarz portugalski w służbie hiszpańskiej, odkrywca i morski podróżnik — odkrył cieśninę nazwaną później jego imieniem. Nawiasem mówiąc, to on też jest autorem nazwy Ocean Spokojny (Pacyfik).

Wnętrze Comédie-Française w XVIII wieku

1680 – Założono francuski teatr narodowy Comédie-Française w Paryżu. Ważna data w historii kultury. Teatr wystawia w sposób tradycyjny, nieraz wręcz konserwatywny, francuską klasykę. Wejście w skład tego zespołu jest swego rodzaju aktorską nobilitacją. Od 1993 roku jednym z „sociétaires honoraires” jest Andrzej Seweryn.

1824 – Anglik Joseph Aspdin opatentował cement portlandzki. Jest to szary, sypki materiał, otrzymywany ze zmielenia klinkieru cementowego z gipsem w ilości do 5%. Nazwa pochodzi od koloru otrzymanego cementu, który przypominał wynalazcy kolor wapienia portlandzkiego – wówczas jednego z najlepszych i najdroższych materiałów budowlanych w Wielkiej Brytanii.

22 października

1746 – Założono Uniwersytet w Princeton (jako College of New Jersey). Z budżetem równym 17,1 miliarda dolarów oraz 7567 studentami, uczelnia ta jest ośrodkiem o najwyższym na świecie kapitale finansowym przypadającym na jednego studenta. Jest stale w czołówce światowych uniwersytetów.

Gmach Metropolitan Opera w Centrum Lincolna

1883 – W Nowym Jorku otwarto Metropolitan Opera. Pierwszym dyrygentem był Leopold Damrosch, który jednak zmarł przed zakończeniem drugiego sezonu. Zastąpił go jego syn Walter Damrosch. Z Metropolitan związani byli dyrygenci Arturo Toscanini, Gustav Mahler i wielu innych. Jedyną polską operą (skomponowaną przez Polaka), jaką kiedykolwiek wystawiono w Metropolitan Opera był Manru, jedyne dzieło sceniczne Ignacego Jana Paderewskiego.

2008 – Indie wystrzeliły swą pierwszą sondę kosmiczną Chandrayaan-1, przeznaczoną do badań Księżyca. Sonda składała się z orbitera i niewielkiego lądownika (impaktora), który uderzył w powierzchnię naszego naturalnego satelity. Chandrayaan-1 funkcjonował na orbicie wokół Księżyca przez 293 dni, więc mniej niż połowę czasu misji, mającej trwać dwa lata. Sonda wykonała ponad 70 000 zdjęć oraz zebrała dane o zawartości minerałów i pierwiastków chemicznych na powierzchni Księżyca. Najważniejszy wynik: odkrycie przez instrument M3 linii absorpcyjnych na powierzchni Księżyca w zakresie 2,8–3,0 µm, charakterystycznych dla cząsteczek wody i grupy hydroksylowej.

Wyszperał

Bogdan Miś

Wszystkie ilustracje i fakty pochodzą z zasobów Wikipedii.
Opinie i komentarze autora.

Print Friendly, PDF & Email
WP Twitter Auto Publish Powered By : XYZScripts.com