Bogdan Miś: Działo się (298)

20.07.2021

Fakty i opinie

Kolejny tydzień

…przynosi – jak zazwyczaj – przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.

Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.


21 lipca

365 r. p.n.e. – Podobno tego dnia właśnie szewc Herostrates spalił jeden z siedmiu cudów świata. Uznał, że miejsce w historii może mu zapewnić tylko wielka zbrodnia. Został skazany na śmierć, a jego imię miało być wymazane ze wszystkich pisanych dokumentów. Procedura ta nie została jednak przeprowadzona (jak widać…) wystarczająco dokładnie. Uznawany za pierwszego terrorystę w dziejach ludzkości.

Autograf Armstronga

1969 Neil Armstrong (1930-2012), dowódca wyprawy Apollo 11, stanął jako pierwszy człowiek na powierzchni Księżyca. Tuż po nim uczynił to Buzz Aldrin. Tegoż dnia radziecka sonda Łuna 15 rozbiła się na Księżycu.

2011 – Zakończyła się ostatnia misja wahadłowca Atlantis (kryptonim STS-135 od Space Transportation System) , kończąca 30-letni program NASA załogowych lotów orbitalnych na tego typu statkach kosmicznych. Misja trwała od 8 do 21 lipca 2011 roku. Był to trzydziesty trzeci lot kosmiczny promu Atlantis oraz pierwszy i jedyny lot z czteroosobową załogą do Międzynarodowej Stacji Kosmicznej.

22 lipca

Selman Abraham Waksman

1888 – Urodził się Selman Abraham Waksman (zm. 16 sierpnia 1973), ukraińsko-amerykański mikrobiolog, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny z medycyny w 1952. Był profesorem mikrobiologii uniwersytetu w New Brunswick, członkiem Narodowej Akademii Nauk w Waszyngtonie. W 1943 był szefem projektu badawczego, który odkrył antybiotyk streptomycynę, wyizolowany ze szczepu bakterii Streptomyces griseus. W 1949 roku uzyskał neomycynę.

1894 – We Francji odbył się pierwszy wyścig samochodowy z serii Grand Prix. Jego pomysłodawcą był Pierre Giffard, redaktor naczelny francuskiego dziennika „Le Petit Journal”. Do zawodów zostały dopuszczone pojazdy samobieżne, „bezpieczne, łatwe w prowadzeniu i tanie w utrzymaniu”. Organizatorzy otrzymali 102 zgłoszenia, 69 pojazdów wzięło udział w konkursie eliminacyjnym na długości 50 km, z czego 25 samochodów zostało dopuszczonych do konkursu głównego. Ostatecznie na starcie zawodów stanęło 21 pojazdów napędzanych silnikami parowymi, elektrycznymi i spalinowymi. Zawody nie miały charakteru wyścigu. Kierowcy mieli do pokonania 126-kilometrową trasę z Paryża do Rouen, w całości przebiegającą drogami publicznymi.

1932 – Zmarł Reginald Aubrey Fessenden (ur. 6 października 1866) – inżynier kanadyjski. Opatentował blisko 500 wynalazków. Zajmował się zagadnieniami z zakresu radiotechniki, sonarów oraz telewizji. W roku 1900 jako pierwszy człowiek w historii przesłał głos ludzki drogą bezprzewodową za pomocą fal radiowych. W roku 1906 nadał pierwszą audycję radiową w USA.

23 lipca

1775 – Urodził się Eugene-François Vidocq, ( zm. 11 maja 1857) – francuski awanturnik i złodziej, który utworzył dział kryminalistyki we francuskiej policji (fr. Sûreté Nationale) i został jego pierwszym kierownikiem. Kierował również pierwszym na świecie prywatnym biurem detektywistycznym. Jest uważany za ojca współczesnej kryminalistyki policji francuskiej, za pierwszego prywatnego detektywa oraz za wzór postaci niestrudzonego policjanta Javerta, jednego z bohaterów powieści Nędznicy Wiktora Hugo.

1875 – Zmarł Isaac Merritt Singer (ur. 27 października 1811) – amerykański przedsiębiorca, konstruktor, uznawany za wynalazcę współczesnej maszyny do szycia, twórca (w 1851 roku – w tymże roku uzyskał patent na swoją maszynę, która była udoskonaleniem już istniejących) Singer Corporation. Przed nim kilku wynalazców próbowało skonstruować coś podobnego (niemiecki konstruktor pracujący w Anglii – Charles Frederick Wiesenthal w 1755 roku otrzymał nawet brytyjski patent na wynalezioną przez siebie igłę, francuski krawiec Barthelemy Thimonnier też skonstruował swoją maszynę w roku 1830).

Kometa Hale’a-Boppa na zdjęciu z 29 marca 1997

1995 – Została odkryta przez Alana Hale’a z Nowego Meksyku i Thomasa Boppa z Arizony w Stanach Zjednoczonych. kometa Hale’a-Boppa lub C/1995 O1 – kometa długookresowa, którą można było obserwować gołym okiem od maja 1996 do grudnia 1997 roku, dwa razy dłużej niż poprzednią rekordzistkę, Wielką Kometę z 1811. Na jeden obieg wokół Słońca potrzebuje ok. 2534 lat, więc raczej jej już nie zobaczymy. Tym bardziej że w roku 2020 przestała być widoczna nawet dla astronomów.

24 lipca

1886Gottlieb Daimler (właściwie Däumler, 1834-1900) skonstruował czteroosobowy pojazd stylizowany na karocę, z jednocylindrowym silnikiem o mocy 1,1 KM montowanym pod tylnym siedzeniem. Automobil rozwijał szybkość maksymalnie 16 km/h.

1888 – Szkocki wynalazca John Boyd Dunlop (1840-1921), z zawodu lekarz weterynarii, zgłosił do opatentowania oponę do bicykla. W roku 1889 założył w Belfaście spółkę od 1900 roku znaną jako Dunlop Rubber Co.

Trzej muszkieterowie i D’Artagnan

1802 – Urodził się Alexandre Dumas (zm. 5 grudnia 1870) pisarz i dramaturg francuski, autor m.in. Hrabiego Monte ChristoTrzech muszkieterów. Jego ojcem był Thomas Alexandre Dumas, syn markiza de la Pailleterie i czarnej niewolnicy, Cessette Dumas. W armii rewolucyjnej Francji dosłużył się stopnia generała.

25 lipca

1909 – Francuz Louis Blériot (1872-1936, producent lamp samochodowych, motocykli i samolotów, wynalazca i pionier lotnictwa) dokonał pierwszego przelotu samolotem nad kanałem La Manche. Wystartował o 4:35 z Les Barraques niedaleko Calais. Po 37 minutach lotu samolot wylądował po drugiej stronie kanału, w Dover pokonując drogę 22 mil statutowych, czyli 35 kilometrów. Wyczynu tego dokonał na samolocie Blériot XI.

Marsjańska Twarz (u dołu po prawej) i współczesne zdjęcie tego obszaru

1976 – Amerykańska sonda Viking 1 po raz pierwszy sfotografowała tzw. Marsjańską Twarz. (nieoficjalna nazwa tworu geologicznego na obszarze marsjańskiego regionu Cydonia Planitia, współrzędne: 40,75°N 9,46°W). Oczywiście, podobieństwo tego utworu do ludzkiej twarzy jest przypadkowe i wynika z niedoskonałości ówczesnej fotografii.

1948 – Urodziła się Swietłana Sawicka (ur. 1948, inżynier, zawodowy pilot, polityk, naukowiec, wnuczka marszałka ZSRR, który zginął przy forsowaniu Narwi i jest pochowany w Pułtusku) jako pierwsza kobieta odbyła spacer kosmiczny. Kilkakrotna rekordzistka świata w indywidualnych i zespołowych skokach spadochronowych z wielkich wysokości, mistrzyni świata w akrobacjach samolotowych, począwszy od 1974 ustanowiła 18 międzynarodowych rekordów lotniczych na samolotach odrzutowych.

26 lipca

1803 – Na trasie Wandsworth-Croydon w Wielkiej Brytanii uruchomiono pierwszą publiczną konną kolej żelazną.

Dom przy ul. Zielnej 6 w Białymstoku, w którym w 1859 urodził się Ludwik Zamenhof

1887 – W Warszawie ukazał się pierwszy podręcznik języka esperanto Unua Libro (Pierwsza Książka), autorstwa Ludwika Zamenhofa (właściwie Eliezer Lewi Samenhof, 1859-1917, lekarz okulista). Esperanto to najbardziej rozpowszechniony na świecie międzynarodowy tzw. język pomocniczy. Wielkość używającej tego języka populacji, według różnych źródeł, szacowana jest na sto tysięcy do dwóch milionów (zależnie od poziomu opanowania języka); dla około tysiąca z nich esperanto jest pierwszym językiem.

1925 – Zmarł Friedrich Ludwig Gottlob Frege (ur. 8 listopada 1848) – niemiecki matematyk, logik i filozof, profesor matematyki w Jenie. Był twórcą nowego filozoficzno-matematycznego programu – logicyzmu, który pojęcia matematyki sprowadzał do pojęć logicznych, a twierdzenia matematyczne wyprowadzał z zasad logicznych. Fregego wskazuje się jako największego logika po Arystotelesie.

27 lipca

1759 – Zmarł Pierre Louis Moreau de Maupertuis (ur. 28 września 1698) matematyk, fizyk, filozof, geodeta i astronom francuski. W latach 1736-37 kierował wyprawą do Laponii, której celem był pomiar długości południka i określenie wielkości spłaszczenia kuli ziemskiej na biegunach. Jego asystentem w tej wyprawie był szwedzki fizyk i astronom Anders Celsius. Sformułował „zasadę najmniejszego działania”; mówiąc niezupełnie ściśle: fizycznie realizowane tory cząstek minimalizują zawsze pewną funkcję, inaczej – wysiłek. Na przykład upuszczona swobodnie na jakąś powierzchnię kulka nie potoczy się po niej w sposób przypadkowy, ale zawsze po tej samej, minimalizującej wydatek energetyczny, krzywej. Błonka mydlana rozpięta na jakiejś zamkniętej krzywej przestrzennej (powiedzmy, dowolnego kształtu pętli z dutu) też przybiera kształt zgodny z wyliczeniami Maupertuis.

1794 – Rewolucja francuska: w wyniku tzw. przewrotu 9 thermidora został aresztowany Maximilien de Robespierre i jego zwolennicy. Następnego dnia Robespierre – czołowy jakobin, zwany Nieprzekupnym – został ścięty na gilotynie; on i jego zwolennicy. Historiografia dziewiętnastowieczna negatywnie oceniła Robespierre’a jako krwawego dyktatora, szalonego fanatyka. Ciekawe, co miał na myśli pewien prezes, porównując ministra obrony do Robespierre’a właśnie?

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/59/Przewalskipferd_baumstamm_beknabbernd_1.jpg
Koń Przewalskiego

2013 – Urodziła się w wyniku sztucznej inseminacji pierwsza klacz tzw. konia Przewalskiego. Amerykański Smithsonian Conservation Biology Institute przygotowywał się do tego zabiegu siedem lat. Gatunek został uznany za wymarły na wolności. Ostatnie dzikie konie Przewalskiego widziano w Mongolii w 1969. Zachowały się w zasadzie jedynie w ogrodach zoologicznych (31 koni umieszczono w 1945 w ogrodach – i to jest ich potomstwo). Na początku 2008 łączna liczba wszystkich żyjących osobników wynosiła 1872, w tym szacunkowo mniej niż 50 dorosłych osobników przebywało na wolności.

Wyszperał

Bogdan Miś

Wszystkie ilustracje pochodzą z zasobów Wikipedii.
Opinie i komentarze autora.

Print Friendly, PDF & Email
WP Twitter Auto Publish Powered By : XYZScripts.com