Bogdan Miś: Działo się… (22)

2016-04-18.

I znowu w kalendarzu pojawiają się ważne dal historii cywilizacji człowieka, smutne, zabawne lub po prostu ciekawe wydarzenia. Oto one:

15 kwietnia

Leonhard Euler

1707 – W szwajcarskiej Bazylei urodził się jeden z największych geniuszy matematycznych w historii – Leonhard Euler, którego setki prac inspirują badaczy do dziś. Uczony usiłował znaleźć też nowy sposób pomiaru czasu i w tym celu prowadził obserwacje Słońca. Niestety, gołym okiem. W wieku 28 lat oślepł na jedno oko.

1955 – W Des Plaines w stanie Illinois otwarto pierwszy bar MacDonald’s.

1985 – Republika Południowej Afryki zniosła prawo zakazujące międzyrasowego seksu i małżeństw. Tak, tak – nie mylicie się: to było ledwo 31 lat temu!

16 kwietnia

1660 – W Irlandii, w Killyleagh, urodził się przyrodnik Hans Sloane. Zebrał w ciągu życia ogromną kolekcję ksiąg i manuskryptów, które zapisał Wielkiej Brytanii. W 1759 roku ta kolekcja została udostępniona publicznie – i to jest data powstania British Museum.

Ernest Solvay

1838 – Urodził się belgijski chemik, Ernest Solvay. Jak wielu wybitnych ludzi nie odebrał zbyt wysokiego wykształcenia (w jego wypadku – z powodu chorowitości), więc pracował, uczył się i eksperymentował w domu. W wieku 23 lat stworzył (wraz z bratem) technologię wytwarzania sody, która (słynna „metoda Solvaya”) przyniosła mu kolosalny majątek. Był pierwszym człowiekiem, który użył elektrolizy w celach przemysłowych. Znaczną część majątku poświęcił na dofinansowanie szkół, których jemu nie było dane ukończyć.

1947 – Stacja NBC w Nowym Jorku po raz pierwszy w historii telewizji użyła kamery studyjnej z obiektywem o zmiennej ogniskowej (zoom).

17 kwietnia

1861 – Wybuchł pierwszy w historii USA potężny pożar szybu naftowego (był to szyb Little and Merrick nad rzeką Oil Creeek w Pensylwanii). Trwał 3 dni, zginęło 19 ludzi.

1958 – O godzinie 9:38 ogłoszono w Toronto, że tzw. wskaźnik brudzenia (wskazujący jak bardzo pobrudzi się wywieszone na powietrzu białe pranie) osiągnął niebotyczną wartość 7,8. W czystym powietrzu wskaźnik ten ma wartość 1.

Fernando de Noronha

1973 – Ustanowiono nowe kryterium ładnej pogody. Temperatura na wyspie (właściwie to mały archipelag) Fernando de Noronha u wybrzeży Brazylii osiągnęła 32,2 stopnia Celsjusza, najwyższą wartość od roku 1911. W tym samym okresie najniższa temperatura wynosiła 17,7 stopnia. Jest to najmniejsza różnica temperatur zanotowana w ciągu tak długiego czasu w jednym punkcie. Wyspa zyskała tytuł miejsca o najbardziej stabilnej temperaturze na świecie.

18 kwietnia

1781 – Joseph Priestley zapalił w swym laboratorium w Birmingham w Anglii mieszaninę wodoru i powietrza. Huknęło potężnie… ale chemik n ie zauważył, że w wyniku wybuchu powstałą zwykła woda, co dowiodło, że jest ona połączeniem wodoru i tlenu. Zrozumiał zjawisko w wiele lat później Henry Cavendish, zdobywając tym samym wieczną sławę…

1934 – W Fort Worth w Teksasie otwarto pierwszą publiczną pralnię. Były w niej dostępne dla klientów cztery pralki elektryczne, wynajmowane na godziny. Środki piorące trzeba było mieć własne. Wodę dostarczał jednak właściciel…

Albert Einstein

1955 – W wieku 78 lat zmarł w Princeton Albert Einstein. Zgodnie z jego ostatnią wolą, ciało skremowano bez żadnej ceremonii, prochy uczonego zaś rozsypano w nieznanym miejscu.

19 kwietnia

Westminster

1882 – Zmarł w swoim wiejskim domu w Down w Anglii (w wieku 78 lat) Karol Darwin. Pochowano go obok Izaaka Newtona w Opactwie Westminsterskim.

1906 -W tragicznym wypadku pod kołami pędzącego powozu zginął Piotr Curie, mąż Marii Skłodowskiej.

1982 – Stany Zjednoczone oświadczyły, że pierwszym Afroamerykaniem w Kosmosie będzie Guion S. Bluford jr, zaś pierwszą amerykańską astronautką – Sally K. Ride.

20 kwietnia

Louis Pasteur

1862 – Louis Pasteur i Claude Bernard otworzyli publicznie w Akademii Francuskiej szczelne słoje zawierające mocz i krew psa w 50 dni po podgrzaniu słoi do 30 stopni. Płyny nie wykazały jakichkolwiek oznak psucia się czy gnicia – pasteryzacja została wynaleziona.

1902 – Maria i Piotr Curie wyizolowali w swym paryskim laboratorium rad. W celu uzyskania 1 grama nowego pierwiastka przetworzyli 8 ton blendy smolistej.

1940 – Na zebraniu Amerykańskiego Towarzystwa Filozoficznego zaprezentowano nowy przyrząd: mikroskop elektronowy. Aparat miał 3 m wysokości, ważyło pół tony i zapewniało powiększenie obrazu 100 000 razy. Konstruktorem był dr Vladimir Zworykin z RCA Laboratory w Camden, New Jersey.

21 kwietnia

1960 – Od tego dnia Brasilia, miasto powstałe od podstaw na miejscu wyciętej puszczy tropikalnej, stało się stolicą Brazylii.

1993 – Journal of the National Cancer Institute opubikował pracę, wiążącą raka sutka u kobiet z używaniem detergentu DDT. Związek ten zwiększał prawdopodobieństwo zachorowania stykającej się z nim kobiety o 400%. Co prawda w USA i wielu innych krajach – ale nie wszystkich – DDT jest zakazane od 1972 roku, ale związek ten rozkłada się bardzo powoli, a niektóre kraje nadal go nie zakazały.

Aleksander Wolszczan (2007)

1994 – Słynny polski astronom, prof. Aleksander Wolszczan pracując w University of Pennsylvania odkrył w gwiazdozbiorze Panny trzy pierwsze planety poza naszym Układem. Od tej pory wielokrotnie wymieniany był jako pewny kandydat do Nagrody Nobla i… nie dostał jej.