2016-05-18.
I znowu w kalendarzu pojawiają się ważne dla historii cywilizacji człowieka, smutne, zabawne lub — po prostu — ciekawe wydarzenia. Oto one:
13 maja
1857 – W Indiach urodził się sir Ronald Ross, laureat drugiej w historii Nagrody Nobla z medycyny. Udowodnił, że malarię przenoszą moskity. Sześć lat prowadził badania nad wyizolowaniem z organizmu owadów chorobotwórczych pasożytów.
Maria Curie ok. roku 1920
1906 – Maria Skłodowska-Curie w wieku 38 lat została mianowana profesorem fizyki w Sorbonie na miejsce swojego zabitego w wypadku ulicznym męża. Jednocześnie stała się pierwszą kobietą w historii, która wykładała na tej uczelni.
1949 – Holland Tunnel (podwójny tunel pod rzeką Hudson) przeszedł prawdziwą próbę ognia: zapaliła się w nim i wybuchła ciężarówka, załadowana trującym i łatwopalnym dwusiarczkiem węgla. Zniszczeniu uległo 150 metrów sufitu, spłonęły 23 ciężarówki, ale nikt nie zginął.
14 maja
Edward Jenner
1796 – Do gabinetu 47-letniego dra Edwarda Jennera w angielskim Berkeley przyszła kobieta, zarażona niegroźną tzw. ospą krowianką. Jenner pobranym od niej materiałem zaszczepił 8-letniego chłopca. W ten sposób przeprowadzono jedno z najsłynniejszych w historii szczepień. W trzy dni później musiał podjąć dramatyczną decyzję – czy zarazić chłopca prawdziwą ospą i zobaczyć, czy przeżyje. Zaryzykował. Okazało się, że szczepionka działa.
1852 – Tego dnia powstała uczelnia Antioch College w Yellow Springs w Ohio – pierwsza w USA uczelnia koedukacyjna z absolutnie równymi prawami dla obu płci. W pierwszym roczniku absolwentów były trzy kobiety.
1907 – Świat ujrzało kilka znaków, które – jak się okazało – wstrząsnęły naszą cywilizacją. W czasopiśmie Annalen der Physik Einstein opublikował wzór E = mc2.
15 maja
1930 – Pierwsza stewardessa objęła pracę w liniach lotniczych. Nazywała się wtedy „asystentką podróży”. Była nią dyplomowana pielęgniarka Ellen Church, a posadę dała jej linia Boeing Air Transport (poprzednik United Air Lines). Dla ciekawskich: pensja pierwszej stewardessy świata wynosiła 125 dolarów (około 1850 obecnych dolarów) za 100 godzin lotu. Raczej kiepsko…
1940 – W Nowym Jorku rozpoczęła się sprzedaż nylonowych rajstop. W ciągu kilku godzin sprzedano 4 mln par…
Porsche Typ12 Model Nuremberg
1981 – W Meksyku zjechał z taśmy 20-milionowy VW „Garbus”. Produkowany od 1938 roku samochód sprzedał się w największej w historii liczbie egzemplarzy. Konstruktorem był Ferdinand Porsche.
16 maja
1631 – We Francji ukazała się pierwsza gazeta. Nazywała się… oczywiście, „Gazette” (coś to nam przypomina, prawda?). Miała 4 strony druku, nakład wynosił 200 egzemplarzy. Dziełu patronował słynny kardynał de Richelieu, ten z „Trzech Muszkieterów”.
Laser rubinowy Maimana – schemat
1960 – 32-letni Theodore H. Maiman po raz pierwszy uzyskał w Malibu w Kalifornii światło laserowe (rubinowe). Jego urządzenie było wielkości latarki, nawet nie takie duże.
1988 – Naczelny lekarz USA, C. Everett Koop oficjalnie ogłosił, ż3e nikotyna – czyli palenie – uzależnia tak samo, jak kokaina i heroina. Wytwórnie papierosów nie były zachwycone.
17 maja
1836 – W Anglii urodził się sir Joseph Norman Lockyer. W 1868 roku, mając 32 lata, odkrył w atmosferze Słońca nieznany dotychczas pierwiastek – hel. Tenże sam uczony w roku 1896 założył wychodzące do dziś przesławne i prestiżowe czasopismo Nature.
Arrhenius
1883 – Bezsenność bywa płodna w idee. Nie mogąc spać, 24-letni szwedzki student chemii Svante Arrhenius wymyślił teorię dysocjacji elektrolitycznej. Z początku jej nie uznawano i opisująca ją praca doktorska Arrheniusa została oceniona najniżej jak było można. Twórca dostał za nią potem Nagrodę Nobla…
1977 – Tego dnia w Waszyngtonie zmarł w wieku 65 lat niemiecki (wtedy już: amerykański, bo w 1951 przybył na stałe do USA) fizyk, Erwin Wilhelm Mueller, konstruktor mikroskopu polowo-jonowego, dzięki któremu sfotografowano atom.
18 maja
1850 – W Londynie urodził się Oliver Heaveside – jeden z ludzi, którzy w dzieciństwie nie zapowiadali się na wybitnych. Nie miał wykształcenia, miał za to potężne kłopoty ze słuchem. Początkowo był telegrafistą, ale z uwagi na zagrażającą głuchotę musiał to zajęcie porzucić. Zajął się badaniem elektryczności – tak dogłębnie, że napisał trzytomowe dzieło Electromagnetic Theory, w którym przewidział istnienie w atmosferze warstwy naładowanej elektrycznie. Jest taka warstwa, dziś ją nazywamy jonosferą.
Russell w roku 1893
1872 – W Anglii urodził się jeden z największych filozofów i matematyków w dziejach, sceptyk i racjonalista sir Bertrand Arthur William, trzeci hrabia Russell, bohater niezliczonych anegdot. Był – nawiasem mówiąc – wnukiem dwukrotnego premiera Wielkiej Brytanii. To on wypowiedział słynne – i absolutnie słuszne – zdanie: kiedy myślę o głębi pojęciowej zawartej w liczbie 2 – dostaję zawrotu głowy… Żył 98 lat, w 1950 roku dostał Nagrodę Nobla z literatury (!).
1980 – Straszliwy wybuch wulkanu Mt St. Helens w stanie Waszyngton. Siła wybuchu odpowiadała eksplozji 27 000 bomb atomowych na raz. Zginęło 57 osób, chmura pyłu okrążyła całą kulę ziemską.
19 maja
1780 – Tajemnica! W środku dnia Nową Anglię i część Kanady spowiły nagle zupełne ciemności. Do dziś nie wiadomo dlaczego.
1857 – W Cleveland urodził się biochemik John Jacob Abel, konstruktor pierwszej sztucznej nerki (1912), bardziej jednak znany jako odkrywca substancji, nazwanej przez siebie epinefryną; dziś nosi nazwę adrenaliny. W 1925 roku uzyskał też po raz pierwszy w historii syntetyczną insulinę.
Max Perutz
1914 – Tego dnia urodził się w Wiedniu brytyjski chemik (z pochodzenia oczywiście Austriak) Max Ferdinand Perutz, dzięki pracom którego wiemy jak wygląda i jak działa hemoglobina. Perutz dostał w 1962 roku za to Nagrodę Nobla (wraz z Johnem C. Kendrewsem). Od 1937 roku związany był z Uniwersytetem Cambridge. Zmarł w Cambridge w roku 2002.
Wyszperał
Bogdan Miś
Oliver Heaviside (nie „Heaveside”) nie miał formalnego wykształcenia, więc nie mógł sie związać z żadną uczelnią, co pozwoliłoby może jego osiągnieciom uzyskać szerszy rozgłos. A jego wkład do fizyki i matematyki był przeogromny. Na przykład, Heaviside pierwszy zapisał Równania Maxwella w „cywilizowanej”, używanej do dziś postaci, dzięki czemu stały się one strawne już dla średnio zaawansowanych studentów uniwersyteckiej fizyki i studentów kierunków elektrycznych i elektronicznych w politechnikach. Maxwell, trzeba wyjaśnić, użył nie wektorów, a kwaternionów, dość „egzotycznych” tworów matematycznych, którymi można śmiertelnie wystraszyć młodych studentów. Heaviside równiez uważany jest za ojca rachunku operatorowego, niezwykle istotnego w wielu dziedzinach wspólczesnej fizyki.
.
Reasumując, Heaviside był w fizyce postacią nieco podobną do naszego Stefana Banacha w matematyce — w tym, że obaj nie mieli formalnego wykształcenia.