Bogdan Miś: Działo się… (54)5 min czytania

2016-11-28.

I znowu w kalendarzu pojawiają się ważne dla historii cywilizacji człowieka, smutne, zabawne lub po prostu ciekawe wydarzenia. Oto one:

28 listopada

Claude Lévi-Strauss

1908 – Urodził się  Claude Lévi-Strauss, jeden z najsławniejszych antropologów świata, twórca strukturalizmu w antropologii kulturowej. Wielki rozgłos zdobyły jego polemiki z Sartrem. Jako Żyd z pochodzenia musiał emigrować w 1940 roku z Francji do USA, po wojnie wrócił do Europy. Żył blisko 101 lat.

1936 – Urodziła się Carol Gilligan, słynna psycholożka amerykańska – pierwsza profesor studiów gender na Uniwersytecie Harvarda. Zaraza gender (tfu, tfu, tfu!) dotarła do jednej z najbardziej prestiżowych uczelni świata. Ani chybi, Szatan działał.

1950 – Urodził się Russel Alan Hulse, fizyk amerykański, który 1993 roiku podzielił się nagrodą Nobla ze swoim nauczycielem, astrofizykiem Josephem H. Taylorem.  Wspólnie odkryli w 1974 pierwszego podwójnego pulsara. Był to zresztą pierwszy poważny argument za istnieniem przewidzianych przez Einsteina fal grawitacyjnych.

29 listopada

1390 – Pierwszy proces o czary w Paryżu.

John Ambrose Fleming

1849 – Urodził się Sir John Ambrose Fleming, angielski inżynier, który wniósł ogromny wkład w elektronikę, fotometrię, pomiary elektryczne oraz telegrafię bez drutu – jak niegdyś nazywano radio. W 1904 roku skonstruował diodę próżniową. Żył 95 lat.

1969 – W USA wysłano pierwszą wiadomość przez Arpanet, przodka Internetu. Sieć Arpanet została wyodrębniona z sieci światowej w 1980 roku po kilku efektownych atakach hakerskich. Obecnie jest tajna i służy wojsku.

30 listopada

Dr Andrzej Wiktor Schally

1926 – Urodził się – jako syn gen. Kazimierza Schally’ego, szefa gabinetu prez. Mościckiego –Andrew V. Schally, polsko-amerykański biochemik i endokrynolog, który podzielił nagrodę Nobla z medycyny z Rogerem Guilleminem i Rosalyn Ylow. Otrzyma ł 20 doktoratów honorowych.

1988 – Debata telewizyjna pomiędzy Lechem Wałęsą a Alfredem Miodowiczem. Ogromny sukces Wałęsy. Po tym programie nikt już nie miał wątpliwości, że koniec PRL jest bliski.

2001 – Zmarł Robert Tools (miał 59 lat), pierwszy człowiek, któremu wszczepiono (w Jewish Hospital w Louisville) pełni autonomiczne sztuczne serce AbioCor. Przeżył 5 miesięcy – dokładnie 151 dni.

1 grudnia

Mikołaj Łobaczewski

1792 – Urodził się Mikołaj Łobaczewski, rosyjski matematyk, twórca (odkrywca?) geometrii nieeuklidesowej – czyli takiej, w której przez punkt poza daną prostą może przechodzić niekoniecznie tylko jedna do niej równoległa. Poczynił też ważne odkrycia w teorii szeregów nieskończonych, w rachunku całkowym i w teorii prawdopodobieństwa. Krótko: geniusz. Jego odkrycia były w dużej mierze znane już wcześniej wielkiemu Gaussowi – ten jednak ich nie ogłosił, uznając za zbyt obrazoburcze.

1878 – W Białym Domu w Waszyngtonie zainstalowano pierwszy aparat telefoniczny.,Dokonał tego sam Aleksander Graham Bell, prezydentem USA był wówczas Rutherford B. Hayes. To on odbył pierwszą rozmowę z Białego Domu. Zadzwonił do Bella.

1959 – Pierwsza kolorowa fotografia Ziemi została wykonana z Kosmosu przez urządzenie, zamontowane na rakiecie Thor. Kapsuła z danymi została odnaleziona dopiero 16 lutego 1960 roku na plaży na Wyspach Bahama.

2 grudnia

1906 – Urodził się Peter Carl Goldmark, amerykański wynalazca  Pracując w CBS stworzył pierwszą komercyjną telewizję kolorową (1936), w której używano obrotowych kolorowych tarcz. Był także twórcą zapisu na płytach LP (Long Play, 33 1/3 obrotu). Był też pionierem rejestracji dźwięku na kasetach magnetycznych.

1966 – Zmarł w wieku 85 lat Luitzen Egbertus Jan Brouwer, holenderski matematyk, twórca jednego z najdziwniejszych kierunków badań w matematyce, zwanego intuicjonizmem (podejście to zakłada, że natura matematyki jest specyficzną konstrukcją umysłu ludzkiego, rządzącą się własnymi prawami). Intuicjoniści odrzucają niektóre aksjomaty „naszej” matematyki. Miał też ogromne osiągnięcia w topologii – dziedzinie matematyki, która może być uważana za uogólnienie geometrii.

Dla chcących koniecznie wiedzieć o co chodzi: podstawową cechą logiki intuicjonistycznej jest założenie, że prawdziwość zdania jest oparta na istnieniu dla niego dowodu, a nie na wartościowaniu poszczególnych jego składowych. Odrzuca się m.in. prawo wyłączonego środka, silne prawo podwójnego przeczenia, silne prawo kontrapozycji, jedno z praw transpozycji czy pierwsze prawo de Morgana. Wynikiem tych zabiegów jest w szczególności rezygnacja z dwu-, a wręcz skończonej wartościowości logiki.

Jarvik 7, sztuczne serce

1982 – Dr William C. De Vries zastąpił chore serce 61-letniego Barneya Clarka urządzeniem Jarvik-7, pierwszym sztucznym sercem. Pacjent przeżył 112 dni. Drugi przeżył już 620 dni. Od tamtych czasów tego typu sztucznego serca używa się tylko w razie konieczności u pacjentów, oczekujących na transplantację.

2013 – W Chinach wystrzelony został pierwszy próbnik księżycowy i osiadł na powierzchni naszego satelity; Nazywał się Chang’e 3.

3 grudnia

1591 – 101 piwowarów z Hamburga podpisało pierwsze na świecie ubezpieczenie majątkowe. Poszkodowany w ewentualnym pożarze miał otrzymać od pozostałych sygnatariuszy po 10 talarów.

1967 – W Kapsztadzie Christiaan Barnard przeprowadził pierwszą na świecie operację przeszczepienia serca.

John Bacus

1924 – Urodził się John Bacus, amerykański informatyk, twórca w latach pięćdziesiątych słynnego języka programowania Fortran (FORmula TRANslator). Od tego się właściwie zaczęło programowanie w językach dość podobnych do normalnego. Po Fortranie pojawił się COBOL, ALGOL i wreszcie najłatwiejszy (ale już w zasadzie nieużywany) BASIC.

4 grudnia

1131 – Zmarł Omar Chajjam (pełne nazwisko: Ghiyath al-Din Abu’l-Fath Omar ibn Ibrahim Al-Nisaburi Chajjam), perski poeta, filozof i matematyk. Zajmował się geometrią i zastanawiał się nad prawdziwością postulatu Euklidesa o równoległych; podobne rozważania doprowadziły Łobaczewskiego do odkrycia geometrii nieeuklidesowej. Podał wzory na rozwiązywanie niektórych równań trzeciego stopnia.

Słynny na cały świat, jako autor dowcipnych, śmiałych, nieraz cynicznych, ale przede wszystkim gorzkich czterowierszy (zwanych rubajjatami), w których drwił z różnych filozoficznych i teologicznych prądów swego czasu.

1798 W wieku 61 lat zmarł Luigi Galvani, włoski przyrodnik, zanany z badania rekcji mięśni na bodźce elektryczne. Galwanizowanie zwłok – słyszeliście o tym?

Crazy Horse w roku 1877; nie jest pewne, czy to rzeczywiście on

1849 – Urodził się jeden z najsłynniejszych Amerykanów, Tashunka Witko, znany jako Crazy Horse, wódz plemienia Sioux Oglala. Brał udział w wielu bitwach z białymi; m. in. w słynnej bitwie nad Little Big Horn, w której zginął bufon i awanturnik, gen. George Custer. Crazy Horse został zabity 5 września 1877 roku przez żołnierza amerykańskiego podczas próby ucieczki z niewoli.

Wyszperał

Bogdan Miś