Bogdan Miś: Działo się (69)

2017-03-11.

Kolejny tydzień przynosi — jak zazwyczaj — przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.

Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach po prostu ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.

Oto te fakty:

7 marca

Akwinata

1274 – W wieku ok. 50 lat zmarł we Włoszech św. Tomasz z Akwinu. Opowiadał się za stosowaniem rozsądku przy rozszerzaniu ludzkiej wiedzy. Od jego czasów umownie mówi się o końcu wieków ciemnych, jakie zapanowały w Europie po upadku Rzymu.

1792 – Urodził się sir John Herschel, astronom, syn największego astronoma tamtych czasów, Williama. Sir John jako pierwszy dokładnie zmierzył jasność gwiazd.

1954 – W wieku 92 lat zmarł w Chicago dr James Bryan Herrick, odkrywca tzw. niedokrwistości sierpowatej. Jest to wrodzona choroba krwi, występuje głównie u rasy czarnej.

8 marca

1855 – Pierwszy pociąg pokonał pierwszy w USA most wiszący, łączący brzegi wodospadu Niagara. Most miał dwa poziomy – na górze tory kolei, na dole jezdnię.

Otto Hahn

1879 – Urodził się w rodzinie szklarza Otto Hahn. Jego ojciec chciał, by Otto został architektem – a tymczasem wyrósł mu wielki fizyk, laureat Nobla 1944, człowiek, który jako pierwszy rozszczepił jądro atomu.

1976 – W deszczu meteorytów, podczas którego spadło na Ziemię ponad 4 tony pozaziemskiego materiału na miasto Jilin w Chinach spadł meteoryt o masie 1,7 tony. Jest to największy znaleziony na Ziemi fragment materii kosmicznej.

9 marca

1845 – Urodził się niemiecki botanik, Wilhelm Pfeffer, który w 1877 roku stworzył pierwszą błonę półprzepuszczalną, a następnie opracował metodę pomiaru ciśnienia, pod którym cząstki przechodzą przez takie błony.

Polska przedwojenna skrzynka pocztowa

1858 – W USA opatentowano pierwszą skrzynkę pocztową na listy. Patent otrzymał Albert Potts z Filadelfii. W kilka miesięcy później skrzynki zaczęto montować w Bostonie i Nowym Jorku.  Ale… Pierwsze publiczne skrzynki pocztowe w Polsce zainstalowano w Warszawie w roku 1842 (tylko na listy wysyłane na koszt odbiorcy).

1993 – Gubernator Lawton Chiles podpisał ustawę, czyniącą Florydę pierwszym stanem USA, w którym kobietom zagwarantowano prawo do publicznego karmienia piersią bez zarzutu obrazy moralności publiczne. Nie mogę uwierzyć, że było to tak niedawno. Karanie za coś takiego wydaje się dziś skończonym idiotyzmem… a jednak.

10 marca

Richter

1768 – W Jeleniej Górze (wówczas: Hirschberg) urodził się niemiecki chemik, Jeremias Benjamin Richter. W 1791 roku ustalił, że do zneutralizowania się i wytworzenia soli, kwasy i zasady muszą się łączyć w stałych proporcjach. Zasada stałości proporcji okazała się kamieniem milowym w rozwoju chemii.

1945 – W wyniku amerykańskiego nalotu na Tokio (konwencjonalnego przecież!) zginęło jednorazowo około 140 000 ludzi. Trzeba było jeszcze dwóch bomb atomowych, by Japonia się poddała. Co państwa bardziej zadziwia – ośli upór militarystów japońskich, czy bezwzględność Amerykanów?

1993 -Aktywista ruchu ProLife, określany – słusznie! –  jako chrześcijański terrorysta Michael Frederick Grifford strzelił w plecy doktorowi Davidowi Gunnowi, zabijając go. Incydent wydarzył się podczas wiecu antyaborcyjnego. Jakoś współcześni przeciwnicy antykoncepcji i aborcji o tym nie lubią pamiętać… Więc im przypominamy.

11 marca

1791Samuel Mulliken z Kalifornii stał się pierwszym amerykańskim wynalazcą, który otrzymał więcej niż jeden patent. Mianowicie – cztery: na urządzanie do młócenia zboża i kukurydzy, maszynę do łamania i międlenia konopi, maszynę do cięcia i polerowania marmuru oraz maszynę do unoszenia włosa tkanin.

Henri Étienne Sainte-Claire Deville

1818 –  Na Wyspach Dziewiczych urodził się francuski chemik Henri-Étienne Sainte-Clare Deville, twórca pierwszej opłacalnej metody otrzymywania glinu i magnezu.

1927 – Dokonano pierwszego w USA napadu na samochód opancerzony. Członkowie gangu Flatheads zakopali miedzy Pittsburgiem a Coverdale minę, która wybuchła po najeździe na nią ciężarówki z wypłatą (ponad 100 000 dolarów)  dla pracowników pewnej firmy. Pięciu strażników zostało rannych.

12 marca

1755 – Po raz pierwszy w USA została użyta maszyna parowa. Przywiezione z Anglii urządzenie zainstalowano w kopalni miedzi, gdzie zostało użyte do przepompowywania wody. Stało się to w dzisiejszym New Arlington w stanie New Jersey.

Franz Anton Mesmer, niemiecki lekarz

1784 – Król Francji, Ludwik XVI, powołał komisję naukową do zbadania kontrowersyjnych (jak mówiono wówczas – dziś mówimy otwarciej: hochsztaplerskich) metod psychoterapeutycznych niejakiego Mesmera (uważał, że w każdym organizmie istnieje „fluid uniwersalny” („magnetyzm zwierzęcy”), zaś oddziałując na niego można wpływać na stany chorobowe pacjenta. Przeprowadzał zabiegi mające na celu przeniesienie siły magnetycznej na chorego). Orzeczeniem komisji uznano jego teorię za pozbawioną podstaw naukowych. W komisji byli m. in. Lavoisier, Franklin i dr Guillotine – którego znane urządzanie niebawem zmniejszyło wzrost Jego Królewskiej Mości o długość głowy…

1929 – Zmarł w Atlancie 77-letni człowiek, który upowszechnił coca-colę. Asa Griggs Candler kupił od kolegi po fachu w 1887 roku recepturę mało znanej lemoniadki, ulepszył jej produkcję i zastosował agresywny marketing. W 1919 roku sprzedał firmę za 29 milionów dolarów. Większość spadku po sobie przeznaczył dla Emory University w Atlancie.

13 marca

Charles Bonnet

1720 – W Genewie urodził się Charles Bonnet (z wykształcenia prawnik, z zainteresowań przyrodnik, filozof), pierwszy człowiek, który użył terminu ewolucja w kontekście biologicznym. Onże odkrył zjawisko partenogenezy, czyli dzieworództwa (chodzi o rozmnażanie organizmu niezapłodnionego jaja; opisał to zjawisko u mszyc). Tak, tak – biolodzy znają takie cuda.

1894J. L. Johnstone skonstruował startmaszynę do wyścigów konnych.

1994 – Dwa dni po słynnej akcji Greenpeace z blokowaniem cieśniny Bosfor w proteście przeciw transportowaniu tamtędy ropy naftowej – akurat w tym miejscu zderzyły się dwa cypryjskie statki – frachtowiec i tankowiec, wiozący z Rosji 100 000 ton ropy.

Wyszperał

Bogdan Miś

Wszystkie ilustracje pochodzą z zasobów Wikipedii.

Print Friendly, PDF & Email

2 komentarze

  1. PIRS 11.03.2017
  2. A. Goryński 12.03.2017
WP Twitter Auto Publish Powered By : XYZScripts.com