Bogdan Miś: Działo się (82)

2017-06-10.

Kolejny tydzień przynosi — jak zazwyczaj — przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.

Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach po prostu ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.

Oto te fakty:

6 czerwca

Michaił Łomonosow

1761 – Rosyjski uczony (i poeta!) Michaił Łomonosow (1711-1765), twórca Uniwersytetu Moskiewskiego podczas obserwacji przejścia Wenus na tle tarczy Słońca, odkrył jej atmosferę.

1866 – Urodził się Charles Benedict Davenport (zm. 18 lutego 1944 r.). Amerykański zoolog, który wniósł znaczący wkład w badania nad eugeniką (poprawa populacji poprzez hodowlę) i dziedziczeniem, zasłynął także pionierską metodą statystyczną w badaniach biologicznych. Poza nauką miewał również pomysły kontrowersyjne – np. planował doskonalenie człowieka metodami właściwymi hodowli…

1891 – Powstało Krakowskie Ochotnicze Towarzystwo Ratunkowe, pierwsze pogotowie ratunkowe w Polsce i drugie w Europie (po wiedeńskim).

7 czerwca

1887 – Amerykanin Tolbert Lanston z Waszyngtonu D. C. opatentował monotyp. Dziś jest to już maszyna absolutnie muzealna, służąca w czasach tradycyjnego zecerstwa do składu tekstu i odlewania czcionek. System monotypowy składał się z dwóch maszyn: tastra (klawiatury) oraz odlewarki. Obie maszyny wymagały zasilania sprężonym powietrzem, dostarczanym przez kompresor, który również wchodził w skład zestawu. Tak się kiedyś drukowało gazety… Monotyp i jego udoskonalona wersja – linotyp – zniknął pod koniec ubiegłego wieku. Ale do dziś te urządzenia są czasami używane do produkcji wysmakowanych i drogich wydawnictw artystycznych.

Virginia Apgar

1909 – Urodziła się Virginia Apgar (zm. 7 sierpnia 1974) – amerykańska lekarka, specjalizująca się w anestezjologii i pediatrii. Znana jest z opracowania w 1949 roku skali Apgar, służącej do określania stanu noworodków. W 1975 Amerykańska Akademia Pediatryczna ustanowiła nagrodę imienia Virginii Apgar. Jest ona corocznie przyznawana przez Akademię za szczególne zasługi na polu pediatrii perinatalnej. W listopadzie 1995 została pośmiertnie wprowadzona do National Women’s Hall of Fame.

1954 – Zmarł w wieku 41 śmiercią samobójczą jeden z największych matematyków i logików w historii, twórca podstaw informatyki, Anglik Alan Mathison Turing. Jego prace w dziedzinie kryptologii i deszyfracja hitlerowskich depesz skróciły znacznie – zdaniem fachowców – II wojnę światową. Był homoseksualistą; ujawnienie tego faktu spowodowało postawienie go przed sądem (homoseksualizm był wówczas – co dziś wydaje się w cywilizowanym świecie zupełnie nieprawdopodobnym barbarzyństwem – w Anglii karalny). Sąd dał mu wybór: więzienie albo terapię hormonalną. Turing wybrał terapię – konsultacje z psychiatrą i roczną kurację hormonalną (kastrację chemiczną). Nie wytrzymał jej psychicznie. Premier Gordon Brown we wrześniu 2009 roku przeprosił w imieniu rządu Wielkiej Brytanii za „całkowicie niesprawiedliwe” i „straszne” potraktowanie Turinga. W 2013 królowa Elżbieta II pośmiertnie go ułaskawiła.

8 czerwca

1955 – Urodził się Timothy Berners-Lee, przesławny brytyjski fizyk i programista, współtwórca i jeden z pionierów Internetu. W 1989 wystąpił z propozycją ogólnoświatowego projektu opartego na hipertekście – nazwanego World Wide Web. Pierwszą opublikowaną przez niego stroną WWW była info.cern.ch (była to pierwsza strona WWW na świecie, nadal jest czynna – znajdują się na niej liczne informacje z dziedziny informatyki). W roku 2004 otrzymał tytuł Rycerza Orderu Imperium Brytyjskiego od Królowej Elżbiety za „wkład w ogólnoświatowy rozwój Internetu”. Tytuł ten jest jednym z najwyższych stopni szlachectwa nadawanego obywatelom brytyjskim. W 2007 został też odznaczony brytyjskim Order of Merit. Niedawno otrzymał przyznawaną przez Association for Computing Machinery wysoce cenioną Nagrodę Turinga. Od 1994 jest przewodniczącym Konsorcjum W3C, organizacji, która zajmuje się ustanawianiem standardów pisania i przesyłu stron WWW.

1983 – Pierwsze w historii trojaczki powstałe w wyniku zapłodnienia metodą in vitro (Aaron, Jessica i Chenara Guare) urodziły się w australijskim centrum medycyny Flinders w Adelajdzie. W następnym roku dzięki tej samej metodzie urodziły się w pierwsze czworaczki (też w Australii)

Figura woskowa Marii Reiche w jej peruwiańskim domu, przekształconym w muzeum jej imienia

1998 – Zmarła Maria Reiche, właśc. Victoria Maria Reiche-Grosse Newmann (ur. 15 maja 1903 w Dreźnie) – niemiecka matematyczka oraz archeolog, znana z badań rysunków z Nazca. Do Peru przyjechała jako guwernantka w 1932 r. Zafascynowana rysunkami na równinie Nazca poświęciła się badaniu i walce o ochronę tych znaków. W 1992 przyjęła obywatelstwo peruwiańskie.

9 czerwca

1534Jacques Cartier francuski korsarz, podróżnik i odkrywca, znany z licznych wczesnych odkryć na terytorium dzisiejszej Kanady, jako pierwszy Europejczyk wpłynął na Rzekę Świętego Wawrzyńca. 26 czerwca tego roku odkrył Wyspy Magdaleny, a 29 czerwca Wyspę Księcia Edwarda. Dotarł wreszcie do stałego lądu. Na półwyspie Gaspé uroczyście wziął odkryty kraj w posiadanie Francji. I tak się to wszystko zaczęło…

1913 – Urodził się Patrick Steptoe (zm. 21 marca 1988), lekarz brytyjski, który wraz z Robertem Edwardsem opracował i zastosował w praktyce metodę zapłodnienia in vitro. Ich pierwszą pacjentką była Lesley Brown. Spermę pobrano od jej męża, Johna. W dniu 25 lipca 1978 roku za pomocą cesarskiego cięcia przyszła na świat Louise Brown, pierwsze w historii dziecko z probówki.

Fokker F.VIIb-3m

1928Charles Kingsford SmithCharles Ulm na samolocie Fokker F.VII przelecieli po raz pierwszy (w dniach 31 maja-9 czerwca) nad Pacyfikiem, pokonując trasę o długości 12 tys. km między Oakland w Kalifornii a Brisbane w Australii, z międzylądowaniami na Hawajach i Fidżi.

10 czerwca

Proces w Salem – przesłuchanie „opętanej”

1692 – Powieszono pierwszą spośród 18 skazanych na śmierć „czarownic z Salem”. To zwyczajowa nazwa grupy około 80 kobiet i mężczyzn, oskarżonych w procesie sądowym o czarnoksięstwo w 1692 w Salem Village i Salem Town, w Nowej Anglii (obecnie stan Massachusetts, USA). Rezultatem tej sprawy była egzekucja 13 kobiet i 7 mężczyzn. Proces rzekomych „czarownic” skutkował odsunięciem purytanów od wpływu na władze i zapoczątkował ewolucję społeczeństwa amerykańskiego w kierunku państwa neutralnego ideologicznie.

1832 – Urodził się Nicolaus August Otto (zm. 26 stycznia 1891 r.) – samouk, wynalazca nazwanego na jego cześć silnika Otto (czterosuwowy silnik o zapłonie iskrowym). Nigdy nie ukończył wyższej szkoły, jednakże otrzymał później tytuł doktora honoris causa. W 1863 roku zbudował swój pierwszy silnik benzynowy

1858 – Zmarł Robert Brown (ur. 21 grudnia 1773), szkocki biolog, który w 1827 r. odkrył nieregularne ruchy i zderzenia mikroskopijnie małych cząstek pyłków kwiatowych „zawieszonych” w gazach i cieczach. W ten sposób odkrył zjawisko określane od jego nazwiska ruchami Browna. W 1831 r. odkrył jądro komórkowe.

11 czerwca

Wielka Rafa Koralowa

1770 – James Cook dopłynął do Wielkiej Rafy Koralowej. To największa na świecie rafa koralowa, położona wzdłuż północno-wschodnich wybrzeży Australii, na Morzu Koralowym. Jednocześnie największa na Ziemi pojedyncza struktura wytworzona przez organizmy żywe, widoczna z Kosmosu jako biała smuga na tle błękitnego oceanu. W 1975 roku Australia przyjęła prawo o ustanowieniu narodowego Parku Morskiego Wielkiej Rafy Koralowej.

1910 – Urodził się Jacques-Yves Cousteau (zm. 25 czerwca 1997) – francuski oficer marynarki, badacz mórz, podróżnik oraz reżyser filmowy i pisarz, zwany „kapitanem” lub „komendantem Cousteau”. Swoje podwodne dokonania i obserwacje opisał wraz z Frédérikiem Dumasem w bestsellerowej książce Milczący świat, wydanej w 1953 (5 mln egzemplarzy w 20 językach).

1912 – Urodził się w Kanadzie Keith Roberts Porter (zm. 2 maja 1997) , biolog amerykański, który opracował techniki badań mikroskopowych w celu określenia wewnętrznej struktury komórek i tkanek. W 1945 roku opisał strukturę sieci siatkówki endoplazmatycznej. W latach 1952-53 Porter, George Palade i Fritiof Stig Sjöstrand udoskonalili metody operowania z użyciem mikroskopii elektronowej na strukturach wewnątrzkomórkowych.

12 czerwca

Pojazd Draisa – do obejrzenia w muzeum miejskim w Karlsruhe.

1817Karl Drais (Karl Friedrich Christian Ludwig Freiherr Drais von Sauerbronn, 1785 -1851) – niemiecki wynalazca, twórca roweru i drezyny, a także maszynki do mielenia mięsa, odbył pierwszą jazdę na skonstruowanym przez siebie drewnianym pierwowzorze roweru.  W 1848 Drais zrezygnował z tytułu szlacheckiego.

1864 – Urodził się Frank Michler Chapman (zm. 15 listopada 1945) – amerykański ornitolog, badacz ptaków obu Ameryk, pracownik – od 1888 roku American Museum of Natural History. Od 1908 był kustoszem działu ptaków. Był twórcą Christmas Bird Count – usystematyzowanego indeksu ptaków.

1897 – Opatentowano szwajcarski nóż oficerski (niem. Schweizer Offiziersmesser, ang. Swiss Army Knife) – wielofunkcyjny scyzoryk produkowany w różnych odmianach przez dwa szwajcarskie przedsiębiorstwa rodzinne: Victorinox i Wenger. Początkowo był wyposażony w ostrze, szydło, otwieracz do puszek oraz śrubokręt. Nóż, który został opatentowany, miał dwa ostrza (długie i krótkie), otwieracze do puszek, szydło, śrubokręt oraz jako nowość – ostrze do ścierania atramentu z papieru i korkociąg.

Wyszperał

Bogdan Miś

Wszystkie ilustracje pochodzą z zasobów Wikipedii.

Print Friendly, PDF & Email

WP Twitter Auto Publish Powered By : XYZScripts.com