Bogdan Miś: Działo się (120)7 min czytania

2018-02-20.

Kolejny tydzień przynosi — jak zazwyczaj — przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.

Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.

Oto te fakty:

20 lutego

Boltzmann w wieku 31 lat, z żoną Henriettą, 1875 rok

1844 – Urodził się Ludwig Eduard Boltzmann (zm. 5 września 1906) – austriacki fizyk. Autor podstawowych prac z kinetycznej teorii gazów. Podał statystyczne objaśnienie II zasady termodynamiki. Prace Boltzmanna nie były akceptowane przez ówczesne środowisko fizyków. Był obrońcą teorii atomistycznej budowy materii, która była na przełomie XIX i XX wieku mocno krytykowana. Boltzmann zginął śmiercią samobójczą, prawdopodobnie wskutek choroby psychicznej. Od 1975 roku przyznawana jest nagroda Boltzmann Medal, nazwana na cześć wybitnego fizyka. Otrzymują ją fizycy i matematycy, którzy wnieśli największy wkład w rozwój fizyki statystycznej

1935 – Żona kapitana norweskiego statku wielorybniczego Caroline Mikkelsen została pierwszą kobietą, która postawiła nogę na Antarktydzie.

1947 – Wystrzelona przez Amerykanów rakieta V2 (przypomnijmy: konstrukcji niemieckiej, głównym projektantem był Wernher von Braun) po raz pierwszy w historii wyniosła w przestrzeń kosmiczną (na wysokość 109 km) zwierzęta (muszki owocowe).

21 lutego

Ilustracja przypisywana Albrechtowi Dürerowi (1496) przedstawiająca osobę chorą na kiłę. W tych czasach sądzono, że chorobę wywołują gwiazdy.

1866 -Urodził się August Paul von Wassermann (zm. 16 marca 1925) niemiecki lekarz bakteriolog, odkrywca (1906) odczynu nazwanego jego nazwiskiem, diagnozującego obecność w organizmie badanego bakterii kiły.

1878 – W New Haven w stanie Connecticut wydano pierwszą na świecie książkę telefoniczną. Kto dziś jeszcze używa papierowych książek telefonicznych?

1925 – Ukazało się pierwsze wydanie słynnego tygodnika „The New Yorker”. To przeznaczony dla inteligentnego czytelnika tygodnik społeczno-polityczny o charakterze liberalnym i szerokiej tematyce, wydawany przez Condé Nast Publications. Ukazuje się rocznie 47 numerów, z czego pięć podwójnych. Oczywiście, zidiociała prawica uważa pismo za lewackie. W Polsce od tego roku wychodzi nawiązujący do niego wyraźnie miesięcznik „Pismo”.

22 lutego

1900 – Urodził się Paul Kollsman, niemiecko-amerykański inżynier (zm. 26 września 1982). Wynalazł w 1928 roku pierwszy w świecie dokładny wysokościomierz barometryczny, urządzenie o kluczowym znaczeniu dla bezpieczeństwa ruchu lotniczego. Jest to czuły barometr, wskazujący wysokość dzięki pomiarowi ciśnienia powietrza i wyskalowany w metrach, stopach lub kilometrach. Ciśnienie odniesienia może być podane w hPa (QNH) w większości krajów świata, zaś w krajach byłego ZSRR w mm Hg.

1913 – Zmarł Ferdinand de Saussure (ur. 26 listopada 1857), szwajcarski językoznawca. Powszechnie uznawany za ojca nowoczesnej lingwistyki, jak również (razem z Charlesem Sandersem Peircem) semiotyki. De Saussure nie wydał za życia ani jednej książki. Jego najsławniejsze dzieło, Kurs językoznawstwa ogólnego, przygotowali na podstawie notatek z wykładów oraz własnych przemyśleń dwaj jego genewscy koledzy, Charles Bally i Albert Sechehaye. Z kolei Szkice z językoznawstwa ogólnego zostały wydane na podstawie notatek samego de Saussure’a, ich tekst uznaje się więc na ogół za bardziej wiarygodny.

Steve Fossett

1995 – Steve Fossett (ur. 22 kwietnia 1944, zm. 3 września 2007 w katastrofie lotniczej) – amerykański milioner i podróżnik, którego hobby było bicie różnego typu rekordów, członek Światowego Komitetu Skautowego. ukończył pierwszy lot balonem na Pacyfiku (9600 km). W dniu 3 marca 2005 roku zakończył pierwszy samodzielny, nieprzerwany i najszybszy lot na świecie bez tankowania, w The Global Flyer, jednosilnikowym, jednorazowym doświadczalnym odrzutowcu.

23 lutego

Biblia Gutenberga, egzemplarz z Nowego Jorku (2009)

1455 – Umowna data publikacji pierwszej drukowanej książki – Biblii Gutenberga.

1893 – Rudolf Diesel, niemiecki konstruktor (1858-1913) opatentował silnik wysokoprężny. Pierwszy w pełni udany silnik wysokoprężny zbudował w roku 1897. Pierwsze statki motorowe, napędzane silnikiem Diesla, zbudowano w 1903. W 1908 powstał pierwszy silnik o niewielkich rozmiarach, nadający się do stosowania w ciężarówkach i lokomotywach spalinowych. W 1936, już po śmierci Diesla, wprowadzono do produkcji pierwszy samochód osobowy z silnikiem wysokoprężnym (Mercedes-Benz 260D).

2007 – W porcie lotniczym w amerykańskim Phoenix zastosowano po raz pierwszy skaner do prześwietlania odzieży pasażerów za pomocą promieniowania RTG.

24 lutego

Grzegorz XIII przyjmuje nowy kalendarz

1582 – Papież Grzegorz XIII wydał bullę Inter gravissimas wprowadzającą kalendarz gregoriański. Wprowadzono poprawkę w naliczaniu lat przestępnych, mającą na celu zapobieżenie opóźnieniu się kalendarza względem roku zwrotnikowego. Zniwelowano także część różnicy, narosłej od wprowadzenia kalendarza juliańskiego. Kalendarz juliański spóźnia się o 1 dzień na 128 lat, natomiast opóźnienie kalendarza gregoriańskiego wynosi 1 dzień na 3322 lata. Kalendarz został wprowadzony natychmiast (15 października) jedynie w Hiszpanii, Portugalii, Polsce, i prawie całych Włoszech. Ostatnim europejskim krajem, który przeszedł z kalendarza juliańskiego na gregoriański, jest Grecja w 1923 r.

1955 – Urodził się Steven Paul Jobs (zm. 5 października 2011) – współzałożyciel (wspólnie ze Stevem Wozniakiem, 1976), prezes i przewodniczący rady nadzorczej Apple Inc. Pierwszym komputerem ich produkcji był Apple I, sprzedawany za 666,66 USD. W 1977 r. zbudowali Apple II, który odniósł sukces na rynku komputerów domowych. Dzięki Apple II przedsiębiorstwo Apple stało się jednym z najważniejszych. Jego ojciec był rdzennym Syryjczykiem. On sam wkrótce po urodzeniu został adoptowany przez Paula i Clarę Jobsów z Mountain View w Kalifornii.

2001 – Zmarł Claude Elwood Shannon (ur. 30 kwietnia 1916) – amerykański matematyk i inżynier, profesor Massachusetts Institute of Technology (MIT). Jeden z twórców teorii informacji. Jako jeden z pierwszych pojął ważność kodu binarnego i już jako młody człowiek twierdził, że ciągami zer i jedynek da się opisać tekst, obraz i dźwięk. Pracował także nad sztuczną inteligencją, rozwijając koncepcje maszyn Turinga, czego efektem było m.in. stworzenie w 1956 r. komputera szachowego MANIAC 1. Dla czystej zabawy skonstruował maszynę o nazwie THROBAC-I, która liczyła, wykorzystując rzymski zapis liczb.

25 lutego

Fasada Katedry św. Pawła w Londynie

1723 – Zmarł Christopher Wren (ur. 20 października 1632) – uczony (matematyk i astronom) i architekt angielski, zasłynął dzięki wkładowi w odbudowę Londynu po wielkim pożarze z 1666 r. Wren jest szczególnie znany jako architekt katedry świętego Pawła w Londynie, jednej z nielicznych katedr zbudowanych w Anglii po okresie średniowiecza. Odgrywał ważną rolę w powstaniu instytucji, która przyjmie później nazwę Royal Society.

1896 – Urodziła się Ida Eva Noddack z d. Tacke (zm. 24 września 1978) – chemiczka niemiecka. Przypisuje się jej wraz z przyszłym mężem otrzymanie w 1925 pierwszych atomów technetu, jednakże odkrycia nie uznano z powodu kontrowersji. Odkryła wówczas także, również wraz z mężem, pierwiastek ren.

1956 – Nikita Chruszczow podczas XX Zjazdu KPZR wygłosił tajny referat O kulcie jednostki i jego następstwach, w którym ujawnił zbrodnie stalinizmu. Jeśli ktoś myśli, że to wydarzenie nie ma związku z nauką, kulturą i – ogólnie – cywilizacją – myli się. Miało wpływ na całe nasze życie.

26 lutego

Ten bardzo znany drzeworyt pochodzi z jednej z książek Flammariona

1842 – Urodził się Camille Flammarion (zm. 3 czerwca 1925) – astronom francuski. Zajmował się badaniami Księżyca, Marsa, gwiazd podwójnych, komet oraz atmosfery. Był też wybitnym popularyzatorem astronomii, autorem licznych popularnych książek o Wszechświecie i możliwości istnienia cywilizacji pozaziemskich. Jego dzieło Astronomie populaire z 1880 stanowi klasyczną pozycję w literaturze popularnonaukowej.

1915 – I wojna światowa: po raz pierwszy w historii wykorzystano w boju miotacze ognia (niemiecki 3. pułk zwiadowczy gwardii w Malancourt na froncie zachodnim).

1949 – Boeing B-50 Superfortress (zwany „Lucky Lady II”) rozpoczął pierwszy w historii lotnictwa udany przelot dookoła świata bez międzylądowania, który trwał 94 godziny.

Wyszperał

Bogdan Miś

Wszystkie ilustracje i fakty pochodzą z zasobów Wikipedii. Oceny i komentarze – BM.