Bogdan Miś: Działo się (122)

 

2018-03-06.

Kolejny tydzień przynosi — jak zazwyczaj — przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.

Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.

Oto te fakty:

6 marca

1665 – W Londynie ukazało się pierwsze wydanie istniejącego do dzisiaj czasopisma naukowego „Philosophical Transactions of the Royal Society”. Jest to najstarsze wciąż wydawane na świecie anglojęzyczne czasopismo naukowe. Starsze jest od niego tylko francuskie Journal des sçavans. Użycie słowa Philosophical w tytule pochodzi od wyrażenia Filozofia natury, co w dzisiejszym znaczeniu oznacza słowo nauka.

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b3/Medeleeff_by_repin.jpg/800px-Medeleeff_by_repin.jpg

Dmitrij Mendelejew – portret w stroju akademickim pędzla Ilji Riepina

1869Dmitrij Mendelejew zaprezentował układ okresowy pierwiastków chemicznych. Wszystkie znane wówczas pierwiastki zestawił w tabelę, szeregując je według mas atomowych i zauważył, że właściwości pierwiastków powtarzają się okresowo, a odstępstwa od tych prawidłowości można wyjaśnić istnieniem nieznanych jeszcze pierwiastków (były to skand, gal i german).

1980 – Pisarka Marguerite Yourcenar (właśc. Marguerite de Crayencour , 1903-1987) jako pierwsza kobieta została wybrana do Akademii Francuskiej. Jej pierwsza powieść Alexis została opublikowana w 1929. Należała do grona najbardziej poważanych twórców piszących w języku francuskim, opublikowała wiele powieści oraz trzy tomy wspomnień. W 1983 została wyróżniona prestiżową Nagrodą Erazma z Rotterdamu. Była lesbijką.

7 marca

321 – Cesarz rzymski Konstantyn I Wielki wydał edykt, ustanawiający niedzielę („dies Solis”) dniem wolnym od pracy w urzędach, rzemiośle i handlu, natomiast nie zakazujący pracy w rolnictwie. Zarządzenie zmieniało długość tygodnia (do tej chwili obowiązywał tydzień 8 dniowy, tzw. nundinae) i sankcjonowało przyjęty w chrześcijaństwie zwyczaj święcenia pierwszego dnia tygodnia (niedzieli).

1765 – Urodził się Joseph Nicéphore Niépce (zm. 5 lipca) – francuski fizyk i wynalazca. Jeden z wynalazców fotografii (a dokładniej techniki dagerotypii), którą opracował wspólnie z Louisem Jacques’em Daguerrem. Wynalazek dagerotypu został ogłoszony przez Daguerre’a już po śmierci Niépce’a, w 1839 roku, który uważany jest za datę wynalezienia fotografii, mimo iż Niépce wykonał pierwsze trwałe zdjęcie kilkanaście lat wcześniej.

BMW 3/20 PS AM4

Pierwsza własna konstrukcja BMW: model 3/20 PS AM4

1916 – W Monachium założono przedsiębiorstwo motoryzacyjne BMW. Koncern BMW jako swoich założycieli podaje dwie osoby: Gustava Otto i Karla Rappa, którzy w Monachium na początku XX wieku niezależnie od siebie rozpoczęli działalność gospodarczą w dziedzinie lotnictwa. 1 października 1928 roku BMW przejęło Fahrzeugfabrik Eisenach A.G. (Fabryka Samochodów Eisenach), producenta małych samochodów Dixi i przez to BMW awansowało do rangi producenta samochodów. W 1932 roku wyprodukowano pierwsze „prawdziwe” BMW o nazwie BMW 3/20 PS AM1

8 marca

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/31/CSS_Virginia%2C_wash_drawing_by_Clary_Ray_%28Photo_-_NH_57830%29.jpg

Wizja artystyczna CSS „Virginia”

1862 – Wojna secesyjna w Ameryce: rozpoczęła się bitwa w zatoce Hampton Roads, gdzie pierwszy raz w historii doszło do starcia okrętów pancernych. Południe zbudowało okręt CSS „Virginia” (w licznych publikacjach, w ślad za propagandą Unii, nazywany jest jednak niepoprawnie „Merrimack”). Północ reprezentował budowany pospiesznie w odpowiedzi USS „Monitor”. Bitwa przyniosła taktyczne zwycięstwo konfederatów, ale oba okręty ocalały. 10 maja CSS „Virginia”, nie mogąc być wyewakuowana w górę rzeki James z powodu zbyt dużego zanurzenia, została wysadzona w powietrze. USS „Monitor” zatonął w sztormie 31 grudnia 1862.

1910 – W Kopenhadze, podczas II Międzynarodowego Zjazdu Kobiet Socjalistek, ogłoszono dzień 8 marca Międzynarodowym Dniem Kobiet. Pierwszy dzień kobiet obchodzony był jednak 28 lutego 1909, ustanowiony przez Socjalistyczną Partię Ameryki po zamieszkach i strajkach w Nowym Jorku. Za pierwowzór Dnia Kobiet przyjąć można obchodzone w starożytnym Rzymie Matronalia.

1983 – Rozpoczęto sprzedaż komputera osobistego IBM PC/XT. PC/XT był początkowo dostarczany z 128 kB pamięci RAM, potem 256 kB, 512 kB, a w końcu zawierały maksymalną dla tego typu wielkość 640 kB. Był on też fabrycznie wyposażony w stacje dyskietek 5,25″, a później w dyski twarde o pojemności początkowo 10 MB, a od 1985 roku – 20 MB Seagate ST-225. Prawdę mówiąc, od tego komputera zaczęła się nowa epoka…

9 marca

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/1a/Wealth_of_Nations.jpg

Bogactwo narodów Adama Smitha

1776 – Opublikowano Bogactwo narodów Adama Smitha. Dzieło jest uważane za pierwszą próbę naukowej analizy zjawisk ekonomicznych, a data jego wydania jest umownie przyjmowana za datę narodzin współczesnej ekonomii. Książka jest też pierwszym uporządkowanym zbiorem argumentów na rzecz wolnego rynku. Poglądy w niej zaprezentowane stworzyły fundamenty liberalizmu gospodarczego i stanowią do dziś ważny punkt odniesienia współczesnych teorii ekonomicznych.

1900 – Urodził się Howard Hathaway Aiken (zm. 14 marca 1973) – inżynier amerykański, profesor uniwersytecki, pionier informatyki. W 1944 współtwórca jednej z pierwszych maszyn cyfrowych – komputera Harvard Mark I, opartego na koncepcji maszyny różnicowej Charlesa Babbage’a, W 1947 ukończył konstrukcję w pełni elektronicznego Mark II, potem pojawiły się wersje Mark III i Mark IV. Znany również z dość zabawnego w swej naiwności powiedzenia: Jedynie sześć elektronicznych maszyn cyfrowych wystarczyłoby do zaspokojenia potrzeb obliczeniowych całych Stanów Zjednoczonych.

1923 Włodzimierz Lenin doznał trzeciego z kolei wylewu krwi do mózgu. Złożony chorobą nie mógł mówić i wycofał się z udziału w rządzie sowieckim. Rozpoczęło się trzydziestoletnie zbrodnicze panowanie Stalina.

10 marca

1876Alexander Graham Bell (szkocki naukowiec, wynalazca, z zawodu logopeda i nauczyciel muzyki), wynalazca telefonu i kilkudziesięciu innych wynalazków telekomunikacyjnych, przeprowadził pierwszą rozmowę telefoniczną. Bell był silnie związany z Kanadą, do której wyjechał, by leczyć płuca w roku 1870. Ma Między innymi na wieść o sukcesach braci Wright założył wspólnie z trzema przyjaciółmi spółkę Aerial Experiment Association, która doprowadziła 23 lutego 1909 roku do historycznego dla Kanady wydarzenia: kontrolowanego lotu maszyny o nazwie Silver Dart nad zamarzniętymi wodami jeziora Bras d’Or w Nowej Szkocji.

1896 – Grek Charilaos Wasilakos (1877-1962) wygrał podczas pierwszych nowożytnych Igrzysk panhelleńskich pierwszy bieg maratoński, uzyskując czas 3 godz. 18 min. W tym samym roku startował w Olimpiadzie w Atenach, gdzie zdobył srebro.

Grafika bez ustawionego tekstu alternatywnego: Wenus z lustrem(nr.inw. NG2057)

Wenus z lustrem

1914 – W National Gallery w Londynie sufrażystka Mary Richardson zniszczyła siedmioma uderzeniami siekiery powstały ok. 1650 roku obraz Wenus z lustrem Diego Velázqueza. Jest to jedyny znany akt autorstwa Velázqueza i jeden z dwóch aktów zachowanych z tego okresu. Autorem drugiego był Francisco Goya. Obraz został poddany renowacji. Dopiero w 1966 roku powrócił jako eksponat do muzeum.

11 marca.

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a7/Frankenstein%27s_monster_%28Boris_Karloff%29.jpg/800px-Frankenstein%27s_monster_%28Boris_Karloff%29.jpg

Boris Karloff w roli tworu dr. Frankensteina w ekranizacji z 1931 roku

1818 – W Wielkiej Brytanii ukazała się powieść Frankenstein Mary Shelley. Powieść doczekała się wielu przeróbek i adaptacji filmowych, których większość zniekształcała lub spłycała pierwowzór. Pierwsza ekranizacja powstała w 1910, najsłynniejsza – w 1931. Jest to tragiczna historia naukowca-filozofa Wiktora Frankensteina usiłującego rozwikłać zagadkę śmierci. Efektem jego wieloletnich poszukiwań i badań naukowych jest odkrycie możliwości przywracania życia zmarłym, a nawet stworzenie idealnego człowieka. Jego eksperyment kończy się tragicznie − w miejsce ideału powstaje monstrum. Powszechnym dziś błędem, popełnianym przez ludzi nieoczytanych, jest nazywanie Frankensteinem – zamiast jego twórcy, owego monstrum.

1985Michaił Gorbaczow został wybrany na stanowisko sekretarza generalnego KC KPZR. Nikt nie podejrzewał, że za dziejową chwilę skończy żywot ZSRR.

2011 – Trzęsienie ziemi o magnitudzie 9 stopni w skali Richtera, z epicentrum znajdującym się 130 km od japońskiej wyspy Honsiu, wywołało falę tsunami, która wdarła się w głąb lądu, powodując wiele szkód (m.in. katastrofę w elektrowni atomowej Fukushima I). Zginęło lub zaginęło ponad 19 tys. osób, a ponad 6 tys. zostało rannych. Tak niedawno: ledwo 7 lat temu. A kto pamięta poza rodzinami ofiar?

12 marca

1843 – Urodził się Gabriel Tarde (zm. 13 maja 1904), francuski socjolog, psycholog społeczny, filozof i kryminolog. Przez większość życia pracował jako prowincjonalny wykładowca, pod koniec życia został profesorem Collège de France. Wszechstronny myśliciel, uznawany za jednego z prekursorów socjologii i psychologii społecznej.

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6d/Cocacola-5cents-1900.jpg/800px-Cocacola-5cents-1900.jpg

Reklama Coca-Coli z 1900 roku

1894 – W Vicksburgu w stanie Missisipi rozpoczęto sprzedaż Coca-Coli w butelkach. Receptura coca-coli została opracowana w 1886 roku przez J. S. Pembertona, farmaceutę z Atlanty. Był to jego drugi napój na bazie liści koki i orzechów koli (pierwszy nosił nazwę Pemberton’s French Wine Coca). Coca-cola to dziś jedna z ikon kultury masowej.

1974 – Radziecka sonda Mars 6 wylądowała na Marsie… i utraciła łączność z Ziemią. Pewno tam do dziś leży.

Wyszperał

Bogdan Miś

Wszystkie ilustracje i fakty pochodzą z zasobów Wikipedii. Opinie i komentarze autora.

Print Friendly, PDF & Email

Jedna odpowiedź

  1. Leszek 2018-03-11
WP Twitter Auto Publish Powered By : XYZScripts.com