2018-04-03.
Kolejny tydzień przynosi — jak zazwyczaj — przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.
Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.
Oto te fakty:
3 kwietnia
1882 – W St. Joseph w stanie Missouri zdrajca Robert Ford zamordował strzałem w tył głowy szefa swojego gangu, Jesse’ego Jamesa. Piszemy tu o tym dlatego, że historia ta stałą się tematem kilku głośnych westernów; ostatnio Zabójstwo Jesse’ego Jamesa przez tchórzliwego Roberta Forda z 2007 (tyt. ang. The Assassination of Jesse James by the Coward Robert Ford), reżyseria: Andrew Dominik.
Martin Cooper, zwany ojcem telefonii komórkowej, trzyma Motorolę DynaTAC
1973 – Przedsiębiorstwo Motorola zaprezentowało na Manhattanie w Nowym Jorku pierwszy przenośny telefon DynaTAC, będący prototypem współczesnego telefonu komórkowego. Został dopuszczony do użytku dopiero dziesięć lat później – 21 sierpnia 1983. Kosztował wtedy 3995 dolarów, a bateria wystarczała na pół godziny rozmowy, zaś maksymalny czas czuwania wynosił osiem godzin. W latach 1983-1984 urządzenie kupiło 12 000 osób.
1981 – Premiera amerykańskiego, pierwszego w historii przenośnego komputera Osborne 1. Maszyna, sterowana systemem operacyjnym CP/M, ważyła ok. 12 kg i kosztowała 1795 USD. Komputer zawierał 4-megahercowy procesor Zilog Z80, 64 kB RAM, 2 napędy dyskietek 5,25 cala o pojemności 90 kB, składaną klawiaturę i 5-calowy wyświetlacz monochromatyczny o rozdzielczości 24 wierszy x 53 znaki.
4 kwietnia
1969 – Chirurdzy Domingo Liotta i Denton Cooley wszczepili w klinice w Houston w Teksasie pierwsze sztuczne serce. Zostało usunięte po 64 godzinach pracy, gdy pojawił się dawca żywego organu.
Dorothea Lynde Dix
1802 – Urodziła się Dorothea Lynde Dix ( zm. 17 lipca 1887) – słynna amerykańska pielęgniarka oraz rzeczniczka praw ludzi umysłowo chorych. Podnosiła problem niewłaściwego traktowania ludzi obłąkanych, szczególnie kobiet, a także wskazała drogę późniejszej psychoterapii. Po wybuchu wojny secesyjnej została mianowana przełożoną pielęgniarek w armii Unii. Zorganizowała nabór oraz szkolenie tysięcy pielęgniarek tworząc Wojskowy Korpus Pielęgniarski. Pomimo konfliktów z wysokimi rangą wojskowymi (z uwagi na jej zdecydowanie wrogie nastawienie do zakonnic), pozostała na stanowisku do końca wojny.
1976 – W Clinton Township w amerykańskim stanie Michigan założono Instytut Krioniki gdzie w celu późniejszego ożywienia przechowywane są w ciekłym azocie ciała ludzkie i zwierzęce oraz próbki ludzkiego i zwierzęcego DNA. Być może, nadadzą się one do przyszłego sklonowania dawcy, ale niektórzy myślą o wskrzeszeniu. Patent na to był jednak chyba jednorazowy.
5 kwietnia
1821 – Po ponad 4 miesiącach dryfowania w szalupach uratowano pozostających przy życiu rozbitków z zatopionego przez kaszalota statku wielorybniczego Essex. Zdarzenie to zainspirowało Hermana Melville’a do napisania powieści Moby Dick. Ciekawe, ilu ludzi dziś po nią sięga poza specjalistami… A to arcydzieło.
TSS Stefan Batory
1952 – W stoczni w holenderskim Schiedam został zwodowany statek pasażerski Maasdam, w latach 1968-88 flagowa jednostka Polskich Linii Oceanicznych TSS Stefan Batory. Po opuszczeniu polskiej bandery był – jako Hulk – statkiem mieszkalnym dla szukających azylu w Göteborgu w Szwecji (1990–1992). Złomowany w stoczni złomowej Aliağa w Turcji w roku 2000.
1971 – We francuskim magazynie „Le Nouvel Observateur” ukazał się słynny Manifest 343. Był on petycją podpisaną przez 343 znane kobiety, które komunikowały publicznie, że poddały się aborcji i oczekują kar. Oczywiście, dewocyjna prawica dostała szału. Ale w końcu doprowadziło to we Francji do depenalizacji i dopuszczalności przerywania ciąży podczas jej pierwszych 10 (później do 12) tygodni na życzenie kobiety. Pod petycją podpisały się m. in. Simone de Beauvoir, Catherine Deneuve, Marguerite Duras, Françoise Fabian, Jeanne Moreau, Micheline Presle, Françoise Sagan, Agnès Varda i Marina Vlady.
6 kwietnia
1327 – Włoski poeta Francesco Petrarca miał w kościele w Awinionie po raz pierwszy ujrzeć Laurę, której poświęcił później 366 utworów poetyckich. W ten sposób zaczął się najsłynniejszy chyba – a na pewno w średniowieczu – romans literacki.
1741 — Urodził się Sébastien-Roch Nicolas, zw. de Chamfort (zm. 13 kwietnia 1794) – francuski literat, aforysta, mason, uważany przez współczesnych za następcę Woltera, członek Akademii Francuskiej. Był synem sklepikarza. Słynne są jego inteligentne i dowcipne aforyzmy, jak ten: Mało jest wad, które w tym stopniu przeszkadzają w pozyskaniu licznych przyjaciół, w jakim mogą to sprawić zbyt wielkie zalety lub ten: Ludzie rozumni popełniają wiele błędów przez to, że nigdy nie mają innych za dość głupich, za tak głupich, jak są.
James Connolly w 1896 roku
1896 – W Atenach rozpoczęły się pierwsze nowożytne Igrzyska Olimpijskie. Pierwszym mistrzem olimpijskim został amerykański trójskoczek James Connolly (1868-1957). Zwyciężył rezultatem 13,71 m. W Atenach startował również w skoku wzwyż w którym zajął 2. miejsce ex aequo z Robertem Garrettem (zwyciężył Ellery Clark) oraz w skoku w dal, gdzie był trzeci za Clarkiem i Garrettem. W późniejszych latach Connolly został pisarzem specjalizującym się w literaturze marynistycznej. Opublikował 25 powieści i ponad 200 opowiadań.
7 kwietnia
1827 – Angielski aptekarz John Walker sprzedał pierwsze pudełko wynalezionych przez siebie zapałek.
1884– Urodził się Bronisław Kasper Malinowski (zm. 16 maja 1942) – najsławniejszy polski antropolog społeczny i ekonomiczny, podróżnik, a także etnolog, religioznawca i socjolog. Większość życia zawodowego spędził w Wielkiej Brytanii i USA oraz na wyspach Melanezji, gdzie prowadził badania terenowe. W 1927 roku objął profesurę i pierwszą Katedrę Antropologii na Uniwersytecie Londyńskim. Dwa lata później opublikował głośną monografię The Sexual Life of Savages in North-Western Melanesia (Życie seksualne dzikich w północno-zachodniej Melanezji). Uchodzi za twórcę tzw. antropologii uczestniczącej. Metoda ta stanowiła rewolucyjny krok w myśleniu antropologicznym, a także w uznaniu odmienności kulturowej przez świat zachodni.
1969 – Symboliczna data zapoczątkowania funkcjonowania Internetu. Tego dnia opublikowano pakiet RFC 1 (ang. Request for Comments – dosłownie: prośba o komentarze – zbiór technicznych oraz organizacyjnych dokumentów, mających formę memorandum, związanych z Internetem oraz sieciami komputerowymi). Idea dokumentów RFC pojawiła się w roku 1969 jako część projektu ARPANET. Z biegiem lat przekształciła się ona w oficjalne forum dla inżynierów zajmujących się infrastrukturą sieci komputerowych. RFC 1 zatytułowany „Host Software” został napisany przez Steve’a Crockera z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Los Angeles.
8 kwietnia
Wenus z Milo
1820 – Na greckiej wyspie Milos odnaleziono posąg Wenus z Milo. Posąg w imieniu francuskiego ambasadora w Turcji, markiza de Riviere, kupił francuski żeglarz Jules Dumont d’Urville. Figura jeszcze wtedy miała ręce. Według legendy straciła je, gdy statek d’Urville’a roztrzaskał się o skały w pobliżu wyspy. Markiz de Riviere sprezentował Wenus Ludwikowi XVIII. Od 1821 posąg znajduje się w Luwrze. Figura wykonana jest z marmuru paryjskiego (z wyspy Paros). Ma 2,02 metra wysokości.
1899 – W USA wykonano karę śmierci na Marcie M. Place, pierwszej kobiecie (z 26 ogółem, w tym jednej niepełnoletniej) straconej na krześle elektrycznym. Została skazana na śmierć za zamordowanie swojej siedemnastoletniej pasierbicy oraz próbę zamordowania własnego męża.
1911 – Holenderski fizyk Heike Kamerlingh-Onnes (1853-1926, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki w roku 1913) odkrył zjawisko nadprzewodnictwa. Jest to zjawisko kwantowe, niemożliwe do wyjaśnienia na gruncie fizyki klasycznej. Nadprzewodnictwo to stan materiału polegający na zerowej rezystancji (oporności elektrycznej), jest osiągane w niektórych materiałach w niskiej temperaturze.
9 kwietnia
1889 – Zmarł Michel Eugène Chevreul (ur. 31 sierpnia 1786) – francuski chemik. Stworzył prace dotyczące tłuszczów i barwników. Jego system barw, który stworzył w 1861 roku, uzyskał ogromne znaczenie. Wyjaśnił budowę tłuszczów i zasadę procesu zmydlania. Przeprowadził doświadczenia, otrzymując kwas stearynowy i oleinowy. Jego zasługą jest także wyodrębnienie cholesterolu z kamieni żółciowych. Pracował naukowo jeszcze w wieku 102 lat.
Twórcy komputera ENIAC. Pierwszy z lewej J. Presper Eckert, piaty – Mauchly.
1919 – Urodził się John Presper Eckert (zm. 3 czerwca 1995), inżynier amerykański. W latach 40. XX wieku pracował jako naczelny inżynier przy tworzeniu komputera ENIAC według pomysłu Johna W. Mauchly’ego. Zastosowanym przez niego ulepszeniem było wykorzystanie zbiornika z rtęcią jako pamięci centralnej. Takie rozwiązanie zostało zastosowane w komputerze EDVAC, a potem w polskim komputerze XYZ.
1981 – Pismo Nature opublikowało najdłuższą w historii nazwę naukową. Stworzona według ścisłych zasad nazewnictwa, dotyczy ludzkiego tzw. mitochondrialnego DNA i składa się z 207 000 znaków. Oczywiście, nie opublikujemy jej tutaj. Typowa strona maszynopisu zawiera 2000 znaków, tzw. arkusz wydawniczy to 40 000 znaków, zatem zajęlibyśmy tyle miejsca, ile potrzeba na niedużą książkę. Chyba byłaby to zresztą dość nudna lektura.
Wyszperał
Bogdan Miś
Wszystkie ilustracje i fakty pochodzą z zasobów Wikipedii. Opinie i komentarze autora.
