Bogdan Miś: Działo się (127)6 min czytania

2018-04-10.

Kolejny tydzień przynosi — jak zazwyczaj — przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.

Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.

Oto te fakty:

10 kwietnia

1710 – W Wielkiej Brytanii uchwalono pierwszą na świecie ustawę o prawie autorskim.

1849 – Amerykanin Walter Hunt (1706-1859, amerykański mechanik i wynalazca) opatentował agrafkę. Hunt znany jest także jako wynalazca wiecznego pióra, maszyny do szycia (1833), prekursora karabinu Winchester, ostrzałki do noży, welocypedu i wielu innych.

Kazimierz Prószyński filmujący aeroskopem ulice Paryża w 1909

1909 – Kazimierz Prószyński, polski przedsiębiorca, operator filmowy, reżyser, inżynier oraz wynalazca (1875-1945)uzyskał we Francji patent na aeroskop – pierwszą na świecie ręczną kamerę filmową, napędzaną sprężonym powietrzem. Żyją 2 wnuczki wynalazcy, obie mieszkają w USA.

11 kwietnia

1803 – został wydany patent na silnik używany na „parowcu śmigłowym” zbudowanym przez Johna Stevensa z Hoboken w USA. Stevens opracował także pierwszy parowiec morski, zainicjował regularne połączenia promowe z New Jersey do Nowego Jorku i zaprojektował i zbudował pierwszą amerykańską lokomotywę parową. Ponadto zaproponował przejazd tunelem pod rzeką Hudson

1984 – Astronauci Challengera ukończyli pierwszą satelitarną naprawę kosmiczną. George Nelson i James Van Hoften naprawili satelitę Solar Max, uruchomionego w 1980 roku, który nie działał prawidłowo. Innym celem ich misji było ustalenie w jaki sposób pszczoły miodne wytwarzają komórki miodu w środowisku mikro grawitacyjnym. Dziwnymi badaniami zajmują się uczeni.

Hilary Koprowski

2013 – Zmarł Hilary Koprowski (ur. 5 grudnia 1916), polski lekarz, wirusolog i immunolog, od 1944 w USA; członek Polskiej Akademii Nauk, profesor nadzwyczajny na Thomas Jefferson University. Twórca pierwszej doustnej szczepionki przeciwko wirusowi polio, wywołującemu chorobę Heinego-Medina.

12 kwietnia

Geneza flagi Wielkiej Brytanii

1606 – Union Jack (flaga państwowa Wielkiej Brytanii) został ustanowiony wspólną flagą połączonych unią personalną Anglii i Szkocji. Przyjęty wówczas wzór został zmodyfikowany do obecnego wyglądu w 1801 roku.

1954 – Bill Haley wraz z grupą The Comets nagrał piosenkę Rock Around the Clock, uznaną za pierwszy utwór rockandrollowy. W 2004 roku utwór został sklasyfikowany na 158. miejscu listy 500 utworów wszech czasów czasopisma „Rolling Stone”.

1961 – Jurij Gagarin odbył na statku Wostok 1 pierwszy w historii lot w przestrzeni kosmicznej, dokonując jednokrotnego okrążenia Ziemi w ciągu 1 godziny i 48 minut.

13 kwietnia

1869 – George Westinghouse (1846 – 1914) – amerykański przedsiębiorca, inżynier i wynalazca, uzyskał pierwszy patent na swoje hamulce kolejowe na sprężone powietrze. Jako współwłaściciel Western Union Company pomógł Nikoli Tesli zbudować pierwszą elektrownię prądu przemiennego i linię przesyłową, która zasiliła oparte na świetlówkach oświetlenie wszystkich stacji kolejowych Western Union na północnym wschodzie USA. W 1911 został wyróżniony Medalem Edisona.

Stanisław Marcin Ulam

1909 – Urodził się we Lwowie Stanisław Marcin Ulam (zm. 13 maja 1984), polski i amerykański (obywatelstwo amerykańskie przyjął w 1943) matematyk, przedstawiciel lwowskiej szkoły matematycznej, współtwórca amerykańskiej bomby termojądrowej. Był jednym z pierwszych naukowców, którzy wykorzystywali w swych pracach komputer.

2008 – Zmarł John Archibald Wheeler (ur. 9 lipca 1911) – amerykański fizyk. Prowadził badania w dziedzinie fizyki atomowej i fizyki jądrowej oraz oddziaływań elektromagnetycznych między cząstkami elementarnymi. Opracował teorię stanu równowagi gwiazd bardzo gęstych. Autor teoretycznych prac z zakresu unifikacji oddziaływań. Zajmował się teorią czarnych dziur i kolapsu (zapadania) grawitacyjnego. W 1969 roku wprowadził termin czarna dziura.

14 kwietnia

1896 – W USA opatentowano płatki kukurydziane. Wynaleziono je trochę wcześniej: Adwentyści Dnia Siódmego eksperymentowali ze zbożem w celu promocji wegetariańskiej diety. Głównie pszenicą, owsem, ryżem i jęczmieniem. W 1894 roku dr John Harvey Kellogg, dyrektor Battle Creek Sanitarium w stanie Michigan umieścił płatki na liście w menu zakładu.

Kopuła blisko Eniwetok, przykrywająca krater po amerykańskich testach broni nuklearnej

1948 – Amerykanie przeprowadzili pierwszy test bomby atomowej na atolu Eniwetok (operacja „Sandstone”).

2003 – Ostatecznie zakończono projekt poznania ludzkiego genomu, w ramach którego zsekwencjonowano (czyli: ustalono) 99% genomu człowieka z 99,99% dokładnością. To odkrycie jest jednym z największych osiągnięć nauki ostatnich 100 lat, a mało kto je docenia. Kto wie co to jest genom, ręka do góry? Na wszelki wypadek: to materiał genetyczny, zawarty w podstawowym zespole chromosomów. Ludzki genom– to istota naszego człowieczeństwa.

15 kwietnia

1770 – Brytyjski uczony Joseph Priestley (1733-1804) angielski chemik, filozof, duchowny i pedagog, który odkrył tlen, amoniak, tlenek węgla, chlorowodór, kwas siarkowy, tlenek siarki(IV), tlenek azotu, uzyskał wodę sodową, podtlenek azotu– tego dnia wynalazł gumkę do ścierania.

RMS Titanic

1912 – W trakcie swego dziewiczego rejsu z Southampton do Nowego Jorku zatonął po zderzeniu z górą lodową brytyjski transatlantyk RMS Titanic. Zginęło ponad 1500 osób, uratowano około 730. Historia Titanica doczekała się kilku ekranizacji filmowych – najsłynniejszą z nich jest nagrodzony jedenastoma Oscarami film Jamesa Camerona z 1997 roku.

1928 – Australijski lotnik George Hubert Wilkins jako pierwszy osiągnął północny biegun niedostępności. Północny biegun niedostępności jest środkiem największego koła zakreślonego na Oceanie Arktycznym, w którego obrębie nie ma żadnego lądu.

16 kwietnia

1858 – Urodził się– nazywany „ojcem socjologii” – Émile Durkheim (zm. 15 listopada 1917) – francuski filozof, socjolog i pedagog. Był profesorem w Bordeaux, gdzie w 1895 objął pierwszą w Europie katedrę socjologii, od 1902 wykładał na Sorbonie. Socjologia w ujęciu Durkheima to najważniejsza i najbardziej podstawowa spośród nauk społecznych. Rzeczywistość społeczna jest rzeczywistością sui generis (swoistą). Jest ona zewnętrzna w stosunku do jednostki. Jest zawsze przez jednostkę zastana, a jednostka przyswaja ją w procesie socjalizacji. Społeczeństwa nie należy traktować jako sumy jednostek.

Harriet Quimby w samolocie Moisant

1912 – Amerykanka Harriet Quimby jako pierwsza kobieta samotnie przeleciała samolotem nad kanałem La Manche. Jej wyczyn nie został szeroko odnotowany w prasie, ponieważ uwaga mediów skupiona była na tragedii statku RMS Titanic z poprzedniego dnia. Zginęła 1 lipca tegoż roku w wypadku lotniczym pilotowanego przez siebie samolotu.

1943 – Szwajcarski chemik Albert Hofmann przypadkowo odkrył psychoaktywne właściwości LSD. Po raz pierwszy LSD zostało zsyntetyzowane w 1938 r. przez tegoż Alberta Hofmanna w laboratoriach firmy Sandoz (obecnie Novartis). Początkowo planowano wykorzystać tę substancję jako lek działający pobudzająco na układ krwionośny i oddechowy. Nie są znane przypadki uzależnienia ani fizycznego ani psychicznego od LSD. Przypadkowe przedawkowanie LSD ze skutkiem śmiertelnym uważa się za mało prawdopodobne. LSD weszło w krąg zainteresowań CIA, która rozpoczęła w latach 50. XX w. eksperymenty z wywiadowczym i militarnym zastosowaniem substancji.

Wyszperał

Bogdan Miś

Wszystkie ilustracje i fakty pochodzą z zasobów Wikipedii. Opinie i komentarze autora.