2018-05-08.
Kolejny tydzień przynosi — jak zazwyczaj — przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.
Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.
Oto te fakty:
8 maja
1794 – Rewolucja francuska: zgilotynowano fizyka, chemika i poborcę podatkowego Antoine’a Lavoisiera. To jeden z tych faktów, dla których nie lubię rewolucji; nawet jeśli rewolucjoniści mają rację.
Bohaterowie nieudanej wyprawy transatlantyckiej i ich samolot
1927 – Pilot Charles Nungesser i nawigator François Coli wystartowali z Paryża w kierunku Nowego Jorku na pokładzie specjalnie przystosowanego, jednosilnikowego samolotu rozpoznawczego Levasseur PL-8 nazwanego L’Oiseau Blanc (Biały Ptak), z zamiarem odbycia pierwszego w historii nieprzerwanego przelotu między kontynentalnymi częściami Europy i Ameryki Północnej. Zaginęli.
1945 – Dowództwo niemieckie podpisało w Berlinie bezwarunkową kapitulację wobec aliantów zachodnich i ZSRR. 9 maja według czasu moskiewskiego; dlatego Rosja obchodzi Dzień Zwycięstwa innego dnia, niż reszta świata. Ale to nie całe wyjaśnienie. Na kategoryczne żądanie Stalina 8 maja (było to późnym wieczorem, według czasu moskiewskiego właśnie nastał już 9 maja) w kwaterze marszałka Żukowa powtórzono podpisanie bezwarunkowej kapitulacji Wehrmachtu i innych sił zbrojnych III przed przedstawicielami trzech mocarstw sojuszniczych – ZSRR, USA i Wielkiej Brytanii, bo Niemcy skapitulowały już 7 maja; tyle, że ze strony radzieckiej uczestniczył – zdaniem Stalina – zbyt niskiej rangi dowódca.
9 maja
1960 – Amerykańskie apteki rozpoczęły sprzedaż Enovidu, pierwszej na świecie tabletki antykoncepcyjnej. Niektórzy uważają, że to data początku procesu wyzwolenia kobiet.
Model czołgu T-34/85 użyty podczas kręcenia zdjęć wewnątrz pojazdu. Muzeum Broni Pancernej Centrum Szkolenia Wojsk Lądowych
1966 – Telewizja Polska wyemitowała pilotażowy odcinek serialu Czterej pancerni i pies w reżyserii Konrada Nałęckiego. Jest to (obok Stawki większej niż życie) najpopularniejszy polski serial do dziś, wielokrotnie wznawiany także po transformacji ustrojowej, choć uznany przez prawicę za fałszujący historię. Triumf formy nad treścią? Ciekawostka: filmowy czołg czterech pancernych ma numer 102. Czołg T-34 o numerze 102 znajduje się dziś… w Kanadyjskim Muzeum Wojny w Ottawie. Jak tam trafił?
2003 – Została wystrzelona japońska sonda kosmiczna Hayabusa, która w 2005 roku wylądowała na asteroidzie Itokawa. Wielkie osiągnięcie Japończyków.
10 maja
1789 – Francuz Jean-Pierre Blanchard odbył nad Warszawą pierwszy w Polsce lot balonem.
Palenie książek przez bojówkarzy Sturmabteilung (SA), 10 maja 1933
1933 – Przed gmachem opery w Berlinie naziści rozpoczęli palenie książek. W marcu tego roku Niemieckie Zrzeszenie Studentów zainicjowało kampanię „Przeciw nie-niemieckiemu duchowi” (niem. „Wider den undeutschen Geist”). W myśl tej akcji biblioteki miały być oczyszczane z „destrukcyjnego piśmiennictwa”. Niektórzy zauważają, że palenie książek z reguły kończy się paleniem ludzi. Swoją drogą, niezbyt pilnie uczymy się historii, skoro ciągle powstają na świecie ogniska neonazistowskiego bydła…
1978 – Rzekome lądowanie UFO w Emilcinie na Lubelszczyźnie. Z inicjatywy członków Fundacji Nautilus 15 października 2005 we wsi stanął nawet pomnik na pamiątkę tego wydarzenia. Pomnik UFO nie stoi na miejscu zdarzenia, lecz w środku wsi. Są tacy, którzy do dziś wierzą w ten idiotyzm, sprokurowany przez dwóch cwaniaków. Ukochany kraj, umiłowany kraj…
11 maja
Płonący na stosie templariusze – rycina z XIV wieku
1310 – We Francji zostało spalonych na stosie za herezję 54 templariuszy. Nazwa zakonu pochodzi od łacińskiego słowa templum – świątynia, od ich siedziby w pobliżu dawnej świątyni Salomona w Jerozolimie. Przyczyną zagłady zakonników było oskarżenie, rzucone na nich przez króla Francji Filipa IV Pięknego, który był u templariuszy zadłużony. Ciekawostka: niektóre z organizacji wolnomularskich uważają się za spadkobierców tradycji zakonu templariuszy. Część lóż masońskich przyjęła nazwę „Rycerzy Świątyni”, niektóre posługują się też flagami templariuszy.
1888 – Urodził się Irving Berlin (właśc. Israel Isidore Beilin lub Baline), kompozytor amerykański (zm. 1989). W 1911 roku odniósł sukces piosenką Alexander’s Ragtime Band. Zdobył dwukrotnie Oscara za najlepsze piosenki filmowe „Cheek to Cheek” oraz „White Christmas”. Ta ostatnia w wykonaniu Binga Crosby’ego pojawiała na liście magazynu Billboard każdego roku przez dwadzieścia lat (od 1942 do 1962).
1997 – Rosjanin Garri Kasparow przegrał mecz szachowy z superkomputerem IBM Deep Blue. Początek triumfalnego pochodu sztucznej inteligencji.
12 maja
1551 – Założono Uniwersytet Świętego Marka w Limie (jako Real y Pontificia Universidad de la Ciudad de los Reyes de Lima). Jest najstarszym uniwersytetem na kontynencie amerykańskim. Zajmuje obecnie 339. miejsce w światowym rankingu popularności uniwersytetów.
1812 – Urodził się Edward Lear, brytyjski poeta, rysownik (zm. 1888). Był bardzo wybitnym rysownikiem i ilustratorem ery wiktoriańskiej, do historii przeszedł jednak jako twórca poezji nonsensownej, w szczególności limeryków, który to gatunek rozpropagował (choć nie był, jak się czasem twierdzi, jego twórcą). Spośród jego ponad 20 książek, najbardziej znaną jest A Book of Nonsense, zbiór 112 limeryków z własnymi ilustracjami autora.
Replika Z3 w Deutsches Museum w Monachium
1941 – Konrad Zuse zaprezentował w Berlinie pierwszy w historii działający i w pełni automatyczny komputer o zmiennym programie Z3. W 1998 roku Raúl Rojas udowodnił, że na komputerze Z3 można zaimplementować maszynę Turinga (pod warunkiem niezawodności i braku ograniczeń co do rozmiaru pamięci), co oznaczało, że komputer ten jest kompletny w sensie Turinga, czyli można przy jego użyciu zrealizować każdy algorytm.
13 maja
Szpital Charité w 1850 roku
1710 – W Berlinie założono klinikę Charité, obecnie największą w Europie. Jest prowadzona wspólnie przez Uniwersytet Humboldtów w Berlinie i Wolny Uniwersytet Berliński. Szpital zatrudnia 13 000 pracowników i mieści się w czterech budynkach (w różnych dzielnicach miasta).
1806 – W amerykańskim czasopiśmie „The Balance and Columbian Repository” ukazała się pierwsza definicja koktajlu alkoholowego. Od tej pory zalewamy pałę wytwornie.
1950 – Odbył się pierwszy w historii wyścig Formuły 1 – Grand Prix Wielkiej Brytanii na torze Silverstone. Zwyciężył Włoch Giuseppe Farina na wozie Alfa Romeo.
14 maja
1607 – Założono Jamestown w Wirginii, pierwszą stałą osadę angielską w Ameryce Północnej. Historycznie była to druga trwała osada na obszarze dzisiejszych Stanów Zjednoczonych po założonym w 1565 przez Hiszpanów mieście St. Augustine na Florydzie. Poprzednie 17 prób osadnictwa anglosaskiego (w tym tzw. „Zaginiona Kolonia” na wyspie Roanoke w Karolinie Północnej) zakończyło się niepowodzeniem.
Edward Jenner
1796 – Brytyjski lekarz Edward Jenner zaszczepił 8-letniego chłopca wirusami ospy krowianki, uzyskując dzięki temu po raz pierwszy odporność biorcy na wirusy ospy prawdziwej.
1863 – Urodził się John Charles Fields, kanadyjski matematyk (zm. 1932). Medal i nagrodę swego imienia ustanowił w testamencie, w którym również zawarł propozycje organizacyjne, dotyczące sposobu przyznawania tych wyróżnień. Propozycje te zostały przyjęte już w roku jego śmierci przez Międzynarodowy Kongres Matematyków, który wówczas obradował w Zurychu w Szwajcarii. Medal Fieldsa jest uważany za najzaszczytniejsze wyróżnienie, jakie może otrzymać matematyk (choć związana z nim suma nagrody nie imponuje: jest to 15 000 dolarów kanadyjskich). Ciekawostka: Umieszcza się na nim nazwisko laureata, ale samo: zgodnie z wolą Fieldsa i postanowieniem społeczności matematycznej, kraj pochodzenia i macierzysta uczelnia laureata nie mają znaczenia.
Wyszperał
Bogdan Miś
Wszystkie ilustracje i fakty pochodzą z zasobów Wikipedii.
Opinie i komentarze autora.
