2018-06-05.
Kolejny tydzień przynosi — jak zazwyczaj — przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.
Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.
Oto te fakty:
5 czerwca
1963 – Brytyjski sekretarz ds. wojny John Profumo podał się do dymisji po przyznaniu się do utrzymywania kontaktów z call girl Christine Keeler, utrzymującą też kontakty z Jewgienijem Iwanowem, radzieckim attaché wojskowym w Londynie. Afera spowodowała osłabienie pozycji konserwatywnego rządu Harolda Macmillana i przyczyniła się do jego upadku w następnym roku.
Tu-144
1969 – Tu-144 jako pierwszy samolot pasażerski przekroczył barierę dźwięku. Pośpiech związany z pierwszeństwem oblotu (aby przed Concorde…) sprawił, iż maszynę trapiły do końca nieusunięte usterki i poważne awarie. Było to przyczyną wielu przymusowych lądowań. 3 czerwca 1973 podczas pokazów lotniczych (Paris Air Show) doszło do katastrofy jednego z prototypów samolotu. Zginęło wszystkich 6 osób na pokładzie i 8 osób na ziemi. Zawodność i awaryjność tych maszyn, ogromne koszty lotu związane z bardzo dużym zużyciem paliwa i dużym nakładem obsługi naziemnej spowodowały, iż maszyna dość szybko i bez rozgłosu została wycofana z eksploatacji. Ostatni pasażerski lot rejsowy miał miejsce 1 czerwca 1978.
1981 – Amerykańskie Centrum Kontroli i Prewencji Chorób doniosło w swym cotygodniowym biuletynie, że 5 homoseksualistów z Los Angeles zapadło na rzadką odmianę zapalenia płuc. Był to pierwszy opis choroby, którą rok później nazwano AIDS.
6 czerwca
1761 – Rosyjski uczony Michaił Łomonosow podczas obserwacji przejścia Wenus na tle tarczy Słońca, odkrył jej atmosferę.
1933 – W Camden w amerykańskim stanie New Jersey uruchomiono pierwsze na świecie kino samochodowe.
Jeden ekranów gry Tetris
1984 – Na rynku radzieckim pojawiła się kultowa gra komputerowa Tetris autorstwa Aleksieja Pażytnowa. Kto w to nigdy nie grał – jest prawdopodobnie cyfrowo upośledzony…
7 czerwca
1742 – Niemiecki matematyk Christian Goldbach sformułował nierozstrzygniętą do dziś hipotezę, że każda dodatnia liczba parzysta większa od 2 jest sumą dwóch liczb pierwszych. Dzięki użyciu komputerów udało się pokazać, że hipoteza Goldbacha jest prawdziwa dla liczb naturalnych mniejszych niż 4×10^17. Do dziś udowodniono jedynie, że każda parzysta liczba naturalna większa niż 2 może zostać przedstawiona jako suma co najwyżej sześciu liczb pierwszych, a także, że każda parzysta liczba naturalna większa niż 2 może zostać przedstawiona jako suma liczby pierwszej oraz liczby, która ma co najwyżej dwa czynniki pierwsze. Praktycznego znaczenia nie ma to żadnego, ale komu się uda znaleźć dowód – przejdzie do historii nauki.
Martwy wodospad Döda fallet
1796 – W wyniku błędu podczas kopania kanału omijającego jeden z największych wówczas wodospadów Europy (33 m) zostało… całkowicie opróżnione jezioro Ragundasjön w środkowej Szwecji. Na jego osuszonym dnie obecnie leży miejscowość Hammarstrand, mająca około 1000 mieszkańców. Martwy wodospad (Döda fallet) jest atrakcją turystyczną gminy Ragunda.
1982 – Otwarto muzeum Elvisa Presleya mieszczące się w jego posiadłości Graceland w Memphis.
8 czerwca
1937 – We Frankfurcie nad Menem odbyło się prawykonanie kantaty scenicznej Carmina Burana Carla Orffa, opartej na średniowiecznym zbiorze pieśni. Orff zdecydował się napisać muzykę całkiem od nowa, mimo że niektóre rękopisy zawierają zapis muzyczny, który został częściowo odczytany. Carmina Burana to prawdopodobnie najbardziej znany utwór muzyczny skomponowany w Niemczech w okresie nazistowskim. Początkowo kompozycja była jednak potępiana przez niemieckich krytyków jako dzieło „zdegenerowane”. Czy politycy, wypowiadający się na temat sztuki, nie wiedzą, że poważnie ryzykują totalnym ośmieszeniem?
George Orwell, właściwie Eric Arthur Blair
1949 – W Wielkiej Brytanii ukazała się powieść Rok 1984 George’a Orwella, literacka kwintesencja totalitaryzmu.
2008 – Robert Kubica jako pierwszy Polak w historii wygrał wyścig Formuły 1 – GP Kanady 2008.
9 czerwca
1534 – Jacques Cartier (francuski korsarz, podróżnik i odkrywca, znany z licznych wczesnych odkryć na terytorium dzisiejszej Kanady) jako pierwszy Europejczyk wpłynął na Rzekę Świętego Wawrzyńca w dzisiejszej Kanadzie. Następnie 26 czerwca tego roku odkrył Wyspy Magdaleny, a 29 czerwca Wyspę Księcia Edwarda. Dotarł wreszcie do stałego lądu. Na półwyspie Gaspé uroczyście wziął odkryty kraj w posiadanie Francji.
Jedna z lokomotyw Stephensona (1816)
1781 – Urodził się George Stephenson (zm. 12 sierpnia 1848) – brytyjski inżynier, który jako pierwszy zaprojektował współczesną lokomotywę parową, uważany jest za „ojca kolei parowych”.
1959 – Zwodowano podwodny okręt atomowy USS George Washington, pierwszy przenoszący pociski balistyczne.
10 czerwca
1692 – W Salem w Massachusetts powieszono pierwszą spośród 18 skazanych na śmierć „czarownic”. Jedna z najsłynniejszych bezsensownych egzekucji o tle religijnym. Niestety, to też element historii cywilizacji człowieka.
Rysunek konstrukcyjny silnika Otta (1876)
1832 – Urodził się Nicolaus August Otto (zm. 26 stycznia 1891) – samouk, wynalazca nazwanego na jego cześć silnika Otta (silnik o zapłonie iskrowym). Nigdy nie ukończył wyższej szkoły, jednakże otrzymał później tytuł doktora honoris causa.
1906 – Zmarła Mary Corinna Jacobi z domu Putnam (ur. 31 sierpnia 1842) – amerykańska lekarka, pisarka i sufrażystka, pierwsza kobieta, która otrzymała członkostwo amerykańskiej Akademii Medycyny. W 1872 założyła Stowarzyszenie Poparcia dla Medycznego Kształcenia Kobiet i była jego przewodniczącą w latach 1874-1903. W 1873 poślubiła dr Abrahama Jacobiego, nazwanego „ojcem amerykańskiej pediatrii”. Była uważana za najwybitniejsza lekarkę swoich czasów.
11 czerwca
Statua Bacona w Oxfordzie
1292 – Zmarł (w wieku min. 72 lat, ale i data urodzin i zgonu jest wątpliwa) Roger Bacon, angielski franciszkanin, zwany doctor mirabilis (łac. dosł. wspaniały nauczyciel); filozof średniowieczny, uznawany za skrajnego empirystę. Czasem opisywany jako jeden z najwcześniejszych europejskich zwolenników nowoczesnej metody naukowej, zainspirowany pracami islamskich naukowców.
1895 – Wystartował pierwszy długodystansowy rajd samochodowy Paryż-Bordeaux-Paryż o długości 1178 km. Zwyciężył Francuz Émile Levassor na samochodzie spalinowym Panhard-Levassor.
1928 – Odbył się w Niemczech pierwszy w dziejach lot statku powietrznego z napędem rakietowym. Był to bezogonowy szybowiec z dwoma rakietami na paliwo stałe, opracowany i opracowany przez Alexandra Martina Lippischa (niemiecki naukowiec, pionier badań w zakresie aerodynamiki, 1894-1976).
Wyszperał
Bogdan Miś
Wszystkie ilustracje i fakty pochodzą z zasobów Wikipedii. Opinie i komentarze autora.
Co do Stephensona to polecałem słuchaczom przyjrzenie się całemu składowi, nie tylko lokomotywie 🙂 „Rakieta” ciągnęła za sobą fajne „wagony” 🙂
Ponieważ jednak musiało to się opłacać, wagony zostały zmienione, by wieźć większą ilość pasażerów, a ponieważ zmieniły się wagony, to musiały zmienić się i … stroje, szczególnie damskie, by móc w nowych wagonach podróżować.
Itd.itd. Wszystko się ze sobą splata 🙂
Dodam do tego taką czyjąś uwagę, trafną – jak sądzę: każdy wynalazek, ulepszający jakąś funkcję (a bardzo rzadko trafiają się takie, którą nową funkcję tworzą od zera) przypomina najpierw poprzednika. Stąd pierwsze wagony przypominające dyliżanse, stąd pierwsze samochody naśladujące dorożki, i tak dalej. Dopiero komputer na początku przypominał tylko centralę telefoniczną.