21.08.2018
Kolejny tydzień (21-27 sierpnia) przynosi — jak zazwyczaj — przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.
Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.
Oto te fakty:
21 sierpnia
1888 – Amerykanin William Seward Burroughs otrzymał patent na pierwszy zapisujący wyniki sumator.
1945 – Amerykański fizyk Harry Daghlian został śmiertelnie napromieniowany w wypadku, do jakiego doszło podczas przeprowadzania doświadczenia w laboratorium atomowym w Los Alamos w stanie Nowy Meksyk. A ilu ofiar nie znamy? Nie to, żebyśmy mieli pretensje; po prostu w tamtych czasach w gruncie rzeczy bardzo niewiele wiedziano o skutkach działania promieniowania.
1986 – Wypływ dwutlenku węgla z dna wulkanicznego jeziora Nyos w Kamerunie spowodował śmierć 1746 osób. Przyroda co jakiś czas robi nam koszmarne niespodzianki. A my… szybko o tym zapominamy.
22 sierpnia
565 – Św. Kolumban, albo Kolumba (to nie błąd, on się faktycznie tak nazywał; był Irlandczykiem, jednym z potomków Nialla, króla Irlandii panującego w V wieku) miał rzekomo uratować za pomocą modlitwy wieśniaka zaatakowanego w wodzie przez potwora z Loch Ness. Kult Kolumbana w średniowieczu był – wyobraźcie sobie – jednym z najpopularniejszych w całej Europie. Obecnie pamiętany jest głównie w Irlandii i Szkocji oraz na Antypodach. Okazuje się, że nie tylko można się zdziwić tym, o czym zapominamy – ale i tym, o czym pamiętamy…
1780 – Z wyprawy dookoła świata powrócił do Anglii statek Resolution kapitana Jamesa Cooka, który zginął półtora roku wcześniej na Hawajach w bitwie z tubylcami.
1849 – Pierwszy atak z powietrza w historii. Wojska austriackie za pomocą balonów zbombardowały Wenecję podczas walk mieszkańców o niepodległość.
23 sierpnia
476 – Dowódca germańskich najemników w służbie Rzymu Odoaker obalił cesarza Romulusa Augustulusa i został obwołany przez wojsko królem; koniec cesarstwa zachodniorzymskiego. Początek wieków ciemnych.
1572 – Noc św. Bartłomieja. Francuscy katolicy barbarzyńsko wyrżnęli około 5000 francuskich protestantów (hugenotów). Na pamiątkę tych wydarzeń w wielu Kościołach protestanckich (głównie tradycji reformowanej) obchodzone jest święto (23 sierpnia) o tej samej nazwie. Rocznicy towarzyszy zwykle uroczyste nabożeństwo.
1944 – Urodziła się Antonia Novello, Portorykanka. Pierwsza kobieta i pierwsza osoba hiszpańskojęzyczna na stanowisku Naczelnego Lekarza USA (w latach 1990-1993). Ma stopień wojskowy wiceadmirała. W latach 1999-2006 była szefem służby zdrowia stanu Nowy Jork. Co ciekawe, była pediatrą, specjalizowała się w chorobach nerek u dzieci.
24 sierpnia
79 – Wybuch Wezuwiusza zniszczył Pompeje i Herkulanum. To chyba najsłynniejsza katastrofa ekologiczna starożytności.
1456 – Zakończono pierwszy druk Biblii Gutenberga. Biblia Gutenberga (in. Biblia Czterdziestodwuwierszowa) – pierwsze wydawnictwo dziełowe w Europie wykonane za pomocą druku (przy użyciu czcionki ruchomej). Jest kompletnym wydaniem Pisma Świętego. Łaciński tekst Wulgaty, tj. tłumaczenie św. Hieronima ze Strydonu, wydrukowany jest w wąskim układzie dwułamowym, 42-wierszowym, stąd druga nazwa. Biblia wydrukowana została prawdopodobnie w ok. 200 egzemplarzach – 165 na papierze i 35 na pergaminie. Dla kultury i nauki data niewątpliwie ważniejsza od dat związanych z Kolumbem i odkryciem Ameryki. Zaczęła się epoka druku, czyli nowoczesność.
1936 – W III Rzeszy wprowadzono powszechną, dwuletnią służbę wojskową oraz zakaz wykonywania zawodów prawniczych przez kobiety. Uważajcie na państwa, w których czegokolwiek zakazuje się kobietom, a dozwala mężczyznom: prawdopodobieństwo odrodzenia faszyzmu jest tam niebezpiecznie wysokie.
25 sierpnia
1609 – Galileusz zademonstrował Wenecjanom swój pierwszy teleskop. Od razu było widać, że to niebezpieczny wykształciuch i wywrotowiec: Panu Bogu chciał w lufcik zaglądać? Nic dziwnego, że sprawa skończyła się procesem.
1910 – Urodził się Arnold Neustadter (zm. 17 kwietnia 1976), amerykański wynalazca i przemysłowiec, twórca popularnego niegdyś w biurach systemu obrotowej kartoteki biurkowe Rolodex.
2009 – Po ponad stu latach Amerykanin Charles Burnett III poprawił w bazie lotniczej Edwards na pojeździe Inspiration rekord prędkości dla pojazdu napędzanego parą (243 km/h).
26 sierpnia
1789 – Rewolucja francuska: została ogłoszona Deklaracja Praw Człowieka i Obywatela. Wywodziła się z filozoficznych i politycznych nurtów oświecenia (Jean-Jacques Rousseau, Monteskiusz, Denis Diderot, John Locke). W 1791 r. potępiona w papieskim liście pasterskim, w roku 2003 została wpisana na listę UNESCO Pamięć Świata. Deklaracja stanowiła tryumf filozofii oświecenia i jej przedstawicieli, których poglądy znalazły w niej odzwierciedlenie. Była również daleko posuniętym osiągnięciem z dziedziny praw człowieka, dającym im konstytucyjną gwarancję.
1906 – Urodził się w Białymstoku Albert Bruce Sabin (zm. 3 marca 1993 w Waszyngtonie) – polsko-amerykański lekarz, wynalazca szczepionki przeciwko wirusowi polio. 24 kwietnia 1960 jako pierwszy na świecie zastosował szczepionkę która całkowicie unicestwiała wirusa polio powodującego chorobę Heinego-Medina. Szczepienia na ogromną skalę przeprowadził na terenie ZSRR za zgodą Nikity Chruszczowa. Wyrazami uznania było przyznanie Sabinowi 40 doktoratów honoris causa przez uczelnie na całym świecie, a także wiele innych wyróżnień i nagród. W 1965 został uhonorowany przyznaniem nagrody Laskera w dziedzinie badań klinicznych.
1991 – Linus Torvalds (fiński programista) opublikował na grupie dyskusyjnej comp.os.minix informację o powstaniu nowego systemu operacyjnego dla komputerówLinux. Laikom wiele to nie mówi. Ale jak kto ma w kieszeni smartfon z Androidem na pokładzie, to włąśnie tego systemu używa. Z czasem Linux stał się rozległym, złożonym projektem, w którym na zasadach dobrowolności udziela się wiele osób. Obecnie Linus Torvalds przede wszystkim nadzoruje jego rozwój. Mieszka w Portland w stanie Oregon (Stany Zjednoczone), z żoną Tove (byłą mistrzynią Finlandii w karate) i trzema córkami.
27 sierpnia
1783 – Jacques Charles wypuścił w Paryżu pierwszy balon napełniony wodorem.
1859 – Edwin L. Drake i William A. Smith w Titusville w Pensylwanii wydobyli po raz pierwszy ropę naftową przy pomocy odwiertu. Do tego czasu ropę pozyskiwano z naturalnych wycieków.
1939 – Dokonano oblotu pierwszego samolotu z napędem turboodrzutowym – niemieckiego He-178. W porównaniu do eksploatowanych wówczas samolotów z napędem silnikami tłokowymi prototyp He 178 wykazywał znaczny wzrost prędkości maksymalnej. Jednak urzędnicy z ministerstwa lotnictwa Rzeszy (Reichsluftfahrtministerium RLM) nie wykazali zainteresowania ani nową koncepcją samolotu, ani dalszym rozwojem projektu. Głupota urzędników spowodowała w historii cywilizacji wiele nieszczęść, ale czasami i dobro nie do przecenienia.
Wyszperał
Bogdan Miś
Wszystkie ilustracje i fakty pochodzą z zasobów Wikipedii. Opinie i komentarze autora.
Działo się – ostatni rok
