Bogdan Miś: Działo się (146)

Kolejny tydzień przynosi — jak zazwyczaj — przegląd wydarzeń z przeszłości (tydzień od 28 sierpnia do 3 września). Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.

Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.

Oto te fakty:

28 sierpnia

St. Augustine. Ładnie tam.

1565 – Pedro Menéndez de Avilés założył St. Augustine na Florydzie, obecnie najstarsze istniejące miasto w Stanach Zjednoczonych. Przez 235 lat była to polityczna i militarna stolica hiszpańskiej prowincji Floryda. W 1819 Hiszpania zrzekła się kolonii i oddała ją Stanom Zjednoczonym za pięć milionów dolarów. Znajduje się tu najstarsza w Ameryce szkoła.

1845 – Ukazało się pierwsze wydanie miesięcznika popularnonaukowego „Scientific American”. Obecnie wydawany jest w 18 wersjach językowych – w tym polskiej, jako Świat Nauki – w łącznym nakładzie przekraczającym milion egzemplarzy. Scientific American został założony przez Rufusa Portera, początkowo jako jednostronicowa ulotka. Jego głównym celem w pierwszych latach było informowanie o pracach Amerykańskiego Biura Patentowego. W roku 1986 Scientific został wykupiony za 52,6 miliona dolarów przez niemiecki koncern wydawniczy Holtzbrinka, którego własnością pozostaje do dziś. A myśleliście, że to pismo amerykańskie? Dziś… w dobie globalnego kapitału?

1903 – Założono Harley-Davidson Motor Company. Harley to dziś nie tylko przedsiębiorstwo i nie tylko światowa marka. To obiekt kultu i styl życia. Inna sprawa, że nie wszyscy za tym kultem przepadają; konserwatyści raczej nie.

29 sierpnia

1642 – Urodził się John Locke (zm. 28 października 1704), angielski filozof, lekarz, polityk i ekonomista. Twórca klasycznej postaci empiryzmu i (tego okropnego…) liberalizmu. W ekonomii stworzył teorię wartości pieniądza, która stała się początkiem kierunku ekonomicznego zwanego monetaryzmem. Teoria Locke’a była później rozwijana przez wielu innych politologów. Bezpośrednim następcami Locke’a w tym łańcuchu byli David Hume, Adam Smith, a w czasach nowoczesnych nawiązywał do niego John Stuart Mill.

1893 – Amerykański patent nr 504 038 otrzymał niejaki Whitcomb L. Judson na zamek błyskawiczny, zwany „zip”. Początkowo był używany wyłącznie w butach.

Tak wyglądała pierwsza radziecka bomba atomowa. Kopia w Muzeum Techniki w Moskwie.

1949 – ZSRR przeprowadził na poligonie w Semipałatyńsku pierwszą udaną próbę bomby atomowej (RDS-1). Konstrukcja RDS-1 była wierną kopią amerykańskiej konstrukcji ładunku o kryptonimie Gadget, który eksplodował 16 lipca 1945, użytego następnie w bombie Fat Man, zrzuconej na Nagasaki 9 sierpnia 1945. Eksplozja nastąpiła na szczycie 30-metrowej wieży, ustawionej na poligonie pod Semipałatyńskiem w Kazachstanie. Masa ładunku wynosiła około 4 ton. Według oficjalnych informacji radzieckich, siła eksplozji sięgnęła 22 kiloton.

30 sierpnia

1546 – W kalwińskiej Genewie ukazał się dekret zabraniający nadawania dzieciom imion innych niż biblijne. Miewają ludziska głupie pomysły i dziś…

Wyspa Bell z Ziemi Franciszka Józefa. Pusto, ale pięknie…

1873 – Austriacy Julius von Payer i Karl Weyprecht odkryli archipelag Ziemia Franciszka Józefa na Morzu Barentsa. Administracyjnie należy dziś do obwodu archangielskiego Rosji. Archipelag nie ma stałych mieszkańców. Czasowo przebywają na nim naukowcy, wojskowi i pracownicy straży granicznej. W skład archipelagu wchodzą 192 wyspy, których łączna powierzchnia wynosi 16 134 km². Wśród nich osiem wysp ma powierzchnię ponad 500 km².

1901Hubert Cecil Booth otrzymał brytyjski patent na odkurzacz w formie urządzenia napędzanego silnikiem spalinowym i umieszczonego na ramie wozu konnego, z którego wyprowadzano długie rury, którymi przez okna odkurzano budynki. Nie przyjęło się to jakoś…

31 sierpnia

1888 – Została zamordowana Mary Ann Nichols, powszechnie uważana za pierwszą ofiarę słynnego Kuby Rozpruwacza, nigdy niezidentyfikowanego londyńskiego mordercy prostytutek.

1928 – W Berlinie odbyła się premiera musicalu Opera za trzy grosze Bertolta Brechta i Kurta Weila. Jest to adaptacja opery balladowej Opera żebracza (1728) Johna Gaya, satyry na burżuazję i wysokie sfery Londynu. Pamiętacie Balladę o Mackie Majchrze w wykonaniu Armstronga?

Sir Bernard Lovell

1913 – Urodził się Alfred Charles Bernard Lovell (zm. 6 sierpnia 2012) – angielski fizyk i radioastronom. Był pierwszym dyrektorem Obserwatorium Jodrell Bank (w latach 1945–1980). Dzięki funduszom z University of Manchester skonstruował największy wówczas na świecie sterowany radioteleskop, który teraz nosi jego imię – Radioteleskop Lovella i pozostaje nadal jednym z ważniejszych radioteleskopów na świecie. W 1961 roku otrzymał tytuł szlachecki.

1 września

1648 – Zmarł Marin Mersenne (ur. 8 września 1588) – francuski zakonnik, teolog, filozof, matematyk i teoretyk muzyki. W dziele Cogitata Physico-Mathematica z 1626 roku napisał, że liczby postaci 2^n – 1 (nazywane dziś liczbami Mersenne’a) są pierwsze dla n = 2, 3, 5, 7, 13, 17, 19, 31, 67, 127, 257. Dopiero później wykazano, że twierdzenie to jest nieprawdziwe dla n = 67 i 257. Ale nazwa została. I to z pewnych wzglądów ważne pojęcie.

1887 – Emile Berliner (1851 – 1929), niemiecko-amerykański przemysłowiec i wynalazca, opatentował gramofon – urządzenie do nagrywania i odtwarzania dźwięku. Walec wynalezionego wcześniej fonografu przez Thomasa Edisona zastąpił okrągłymi płytami cynkowymi oraz szklanymi pokrytymi woskiem (w późniejszym okresie szelakiem).

Ernest Rutherford

1898Ernest Rutherford, fizyk angielski, który latach 1895-1898 prowadził badania nad promieniowaniem wytwarzanym przez niektóre pierwiastki chemiczne i odkrył, że ta radiacja zawiera dwie składowe obdarzone ładunkiem elektrycznym, użył po raz pierwszy ich nazw. Promienie dodatnie nazwał promieniowaniem alfa, ujemne – promieniowaniem beta.

2 września

1859 – Rozpoczęła się największa w historii burza magnetyczna, która spowodowała awarie sieci telegraficznych w wielu miejscach na świecie. Zorza polarna widoczna wówczas na całym świecie, została zaobserwowana nawet na Karaibach, a w Górach Skalistych była tak jasna, że blask obudził kopaczy złota, którzy zaczęli przygotowywać śniadanie, myśląc, że to już ranek. Podobna burza dzisiaj mogłaby spowodować globalną katastrofę, niszcząc całą energetykę.

Samolot Bréguet XIX

1930 – Francuzi Dieudonné Costes Maurice Bellonte na samolocie Bréguet XIX przelecieli po raz pierwszy nad północnym Atlantykiem w trudniejszym kierunku zachodnim.

1938 – Urodził się C. Wilson Markle Jr., kanadyjski inżynier, który wynalazł proces kolorowania filmów (1983) i szef Colorization Inc., filii Hal Roach Studios z siedzibą w Toronto. Jego metoda wykorzystywała komputery do przypisywania z góry określonych kolorów do odcieni szarości w każdej scenie. Wniosek o pierwszy patent na ten proces został złożony w Kanadzie dnia 11 lipca 1983 r. i wydany 1 grudnia 1987 r. (Nr 4 710 805).

3 września

1875 – Urodził się Ferdinand Porsche (zm. 30 stycznia 1951), konstruktor samochodów i innych pojazdów mechanicznych. Urodzony w Austro-Węgrzech, większość życia spędził w Niemczech. Doktor honoris causa kilkunastu światowych uczelni. Wraz z synem Ferrym i Erwinem Komendą zaprojektował Volkswagena „Garbusa”. Ferdinand Porsche skonstruował ponad 300 różnych pojazdów mechanicznych i uzyskał ok. 1000 patentów w branży motoryzacyjnej. W 1999 jury złożone z 33 dziennikarzy samochodowych przyznało mu tytuł „samochodowego inżyniera XX wieku”.

1945 – Na Ziemi Północno-Wschodniej, na północ od Spitsbergenu, skapitulowali członkowie ekspedycji meteorologicznej pod wodzą Wilhelma Dege, stając się ostatnim kapitulującym niemieckim oddziałem biorącym udział w II wojnie światowej. A wszyscy myślą, że koniec wojny był w maju…

Położenie Laniakei w Widzialnym Wszechświecie

2014 – Astronomowie z Uniwersytetu Hawajskiego odkryli, że Droga Mleczna jest częścią supergromady gwiazd 100 razy większej, niż dotychczas sądzono. Nazwano ją Laniakea. Jest ona długim łańcuchem galaktyk i pustek międzygalaktycznych. Zawiera około stu tysięcy galaktyk o łącznej masie ok. 1017 (jedynka z 17 zerami!) mas Słońca. Nazwa wywodzi się z języka hawajskiego i oznacza „niezmierne niebiosa”.

Wyszperał

Bogdan Miś

Wszystkie ilustracje i fakty pochodzą z zasobów Wikipedii. Opinie i komentarze autora.

Print Friendly, PDF & Email

3 komentarze

  1. Fenomen1959 2018-08-28
  2. dawniej_kuba 2018-08-28
  3. BM 2018-08-28
WP Twitter Auto Publish Powered By : XYZScripts.com