Kolejny tydzień (11-17 grudnia) przynosi — jak zazwyczaj — przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.
Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.
Oto te fakty:
11 grudnia
1967 – W Tuluzie zaprezentowano pierwszy ukończony prototyp naddźwiękowego samolotu pasażerskiego Concorde. Wydawało się, że wchodzimy w erę naddźwiękowej komunikacji pasażerskiej. Istotnie tak było. Kilka lat.
ABBA w roku 1974, u szczytu popularności
1982 – W brytyjskim programie telewizyjnym po raz ostatni wystąpiła szwedzka grupa ABBA. Wszyscy myśleli, że to koniec kariery popularnego zespołu. Była sława, były filmy… A tu 27 kwietnia 2018 zespół potwierdził reaktywację i zapowiedział premierę dwóch nowych piosenek.
2014 – Zgromadzenie Ogólne ONZ proklamowało Międzynarodowy Dzień Jogi obchodzony 21 czerwca. Ortodoksyjni katolicy uważają jogę za jeden z perfidniejszych pomysłów szatana. Zatem ONZ też chyba jest mocno podejrzana?
12 grudnia
Wypchany okaz samca kaczki labradorskiej. Amerykańskie Muzeum Historii Naturalnej
1878 – W stanie Nowy Jork po raz ostatni podobno zaobserwowano w naturze wymarły obecnie gatunek kaczki labradorskiej. Występował niegdyś we wschodniej części Kanady i północno-wschodniej części Stanów Zjednoczonych. Kaczka labradorska uważana jest za pierwszy wymarły gatunek ptaka na terenie Ameryki Północnej w czasach historycznych (po 1500 r.). Podobno – bo oficjalnie uznaje się, że ostatni osobnik został zastrzelony na wyspie Long Island w 1875 r.
1901 – Guglielmo Marconi przeprowadził pierwszą transmisję radiową przez Atlantyk.
1970 – Z włoskiej platformy pływającej u wybrzeży Kenii wystrzelono amerykańskiego satelitę Explorer 42, pierwszego przeznaczonego do astronomii rentgenowskiej i pierwszego wystrzelonego nie przez samych Amerykanów. Po pomyślnym rozpoczęciu pracy satelita otrzymał nazwę Uhuru, co w języku suahili znaczy wolność – 12 grudnia 1970 mijała właśnie siódma rocznica niepodległości Kenii. Misja zakończyła się w marcu 1973 roku.
13 grudnia
1918 – Thomas Woodrow Wilson przybył na pokładzie okrętu wojennego do Francji, aby wziąć udział w powojennych rokowaniach pokojowych i został tym samym pierwszym urzędującym prezydentem USA, który odwiedził Europę.
Przygotowywanie Relay-1 do misji
1962 – NASA wystrzeliła pierwszego satelitę telekomunikacyjnego Relay-1. Dokonał pierwszego połączenia satelitarnego między dwoma kontynentami amerykańskimi. Powstał dzięki podpisaniu 31 sierpnia 1962 przez Johna F. Kennedy’ego Ustawy o Satelicie Łącznościowym, która to tworzyła jednocześnie spółkę akcyjną operatora satelitarnego. Statek pozostaje na orbicie okołoziemskiej, której żywotność szacuje się na około 100 000 lat. Misję zakończył 10 lutego 1965.
Grumman X-29
1985 – Eksperymentalny amerykański Grumman X-29 jako pierwszy samolot z ujemnym skosem skrzydeł przekroczył barierę dźwięku. Po zakończeniu testów i wykonaniu 422 lotów badawczych pod koniec 1994 roku pierwszy X-29A został przekazany do Muzeum Sił Powietrznych Stanów Zjednoczonych w bazie lotniczej Wright-Patterson koło Dayton w stanie Ohio. Nowatorska, nieprawdopodobnie skomplikowana konstrukcja samolotu czyniła go z natury niestabilnym do tego stopnia, że jego lot musiał być korygowany nawet do 40 razy na sekundę przez skomputeryzowane systemy kontroli lotu.
14 grudnia
1782 – Bracia Montgolfier wypuścili z przydomowego ogródka swój pierwszy balon o objętości 18 m³, który wzbił się na wysokość 250 m. Dwa dni później sporządzili i wysłali notatkę o tym fakcie do paryskiej Akademii Nauk.
Max Planck
1900 – Max Planck (1858-1947, genialny fizyk niemiecki) przedstawił w Berlinie teorię kwantową, wprowadzającą pojęcie najmniejszej możliwej porcji energii (kwantu). Opisuje przede wszystkim świat mikroskopowy – obiekty o bardzo małych masach i rozmiarach, np. atom, cząstki elementarne itp., ale także takie zjawiska makroskopowe jak nadprzewodnictwo i nadciekłość.
1911 – Wyprawa dowodzona przez Norwega Roalda Amundsena dotarła jako pierwsza w historii na biegun południowy.
15 grudnia
1612 – Niemiecki astronom Simon Marius sporządził pierwszy, bazujący na obserwacjach teleskopowych, opis Galaktyki Andromedy. To galaktyka spiralna, leżąca około 2,52 miliona lat świetlnych od Ziemi w gwiazdozbiorze Andromedy. Jest największą i najjaśniejszą galaktyką nieba północnego. Widać ją nawet przez małe lornetki.
1891 – W Springfield w amerykańskim stanie Massachusetts James Naismith zorganizował pierwszy mecz wymyślonej przez siebie koszykówki.
Plakat Przeminęło z wiatrem
1939 – Premiera filmu Przeminęło z wiatrem w reżyserii Victora Fleminga. Główne role odegrali w nim Vivien Leigh i Clark Gable. Scenariusz filmu został oparty na powieści Margaret Mitchell, do której prawa zakupił za rekordową jak na owe czasy sumę 50 tys. dolarów David O. Selznick. Film ten do dziś pozostaje najbardziej dochodowym filmem w USA jeżeli weźmiemy pod uwagę zmianę wartości dolara.
16 grudnia
1707 – Ostatnia do tej pory erupcja japońskiego wulkanu Fudżi.
Przebrani za Indian koloniści zrzucają skrzynie z herbatą do morza – litografia z 1846 roku
1773 – W porcie w Bostonie w proteście przeciwko polityce fiskalnej metropolii grupa mężczyzn z organizacji Synowie Wolności wdarła się w nocy na trzy statki należące do Brytyjskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej, wrzucając do wody cały znajdujący się na nich ładunek chińskiej herbaty (tzw. herbatka bostońska). Mało kto chyba wtedy podejrzewał, że tak zaczyna się historia USA…
1910 – We francuskim Issy-les-Moulineaux swój pierwszy i jedyny lot odbył pierwszy na świecie samolot z silnikiem odrzutowym Coandă 1910. W czasie zakończonego wypadkiem lotu jego konstruktor i pilot Rumun Henri Coandă po raz pierwszy zaobserwował efekt aerodynamiczny, nazwany później efektem Coandy. Tak, tak – już wtedy: powszechnie uważany za pierwszy samolot odrzutowy Heinkel He 178 był pierwszym samolotem ze współcześnie używanym silnikiem turboodrzutowym.
17 grudnia
1538 – Papież Paweł III nałożył ekskomunikę na króla Anglii Henryka VIII Tudora. Ten jednak specjalnie się tym nie przejął i w konsekwencji powstał Kościół anglikański, którego głową jest monarcha brytyjski.
Samolot braci Wright
1903 – W Kitty Hawk w amerykańskim stanie Karolina Północna Orville Wright po raz pierwszy wzbił się w powietrze na samolocie.
2003 – W setną rocznicę pierwszego lotu samolotowego dokonano oblotu pierwszego prywatnego samolotu kosmicznego SpaceShipOne. Został wyprodukowany przez korporację Scaled Composites. Jego budowa była sfinansowana całkowicie z prywatnych źródeł. Właściciel firmy Burt Rutan postanowił wykonać ten statek w odpowiedzi na konkurs Ansari X PRIZE. Najbardziej znanym z inwestorów stojących za SpaceShipOne jest Paul Allen.
Wyszperał
Bogdan Miś
Wszystkie ilustracje i fakty pochodzą z zasobów Wikipedii. Opinie i komentarze autora.
