Kolejny tydzień (27 grudnia — 1 stycznia) przynosi — jak zazwyczaj — przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.
Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.
Oto te fakty:
26 grudnia
1606 – Premiera tragedii Król Lear Williama Szekspira. Jeszcze niedawno czytanie tego genialnego dramatu było w liceum obowiązkowe. Jednak chamiejemy…
Rycina przedstawiająca skok Lenormanda z wieży obserwatorium
1783 – Według niektórych źródeł francuski fizyk Louis-Sébastien Lenormand (1757-1839) wykonał z balkonu obserwatorium w Montpelier pierwszy w historii skok ze spadochronem własnego projektu.
1898 – Maria Skłodowska-Curie i Piotr Curie odkryli rad. Zaczęła się era promieniotwórczości. Nikt chyba wówczas nie zdawał sobie sprawy, że ta para uruchomiła całą lawinę odkryć i teorii, które zmieniły świat. Nie jest pewne, czy na lepsze.
27 grudnia
1942 – Przebywający w niemieckiej niewoli gen. Andriej Własow ogłosił tzw. Deklarację Smoleńską, głoszącą konieczność zbudowania nowej Rosji poprzez obalenie reżimu stalinowskiego. W tym celu miała powstać kolaboracyjna Rosyjska Armia Wyzwoleńcza, podporządkowana komitetowi rosyjskiemu z Własowem na czele. Skończyło się to dla niego fatalnie: wydany po wojnie przez USA Związkowi radzieckiemu na mocy wyroku sądu wojskowego został jako zdrajca skazany na karę śmierci. Wyrok wykonano 1 sierpnia 1946 roku przez powieszenie na strunie fortepianowej. Dodatkowo w podstawę czaszki kat wbił mu żelazny hak. Wszystko to razem nic nie ma wspólnego ani z nauką, ani z cywilizacją, ale o naszych czasach jednak coś mówi.
Toni Innauer
1979 – We włoskiej miejscowości Cortina d’Ampezzo odbył się pierwszy w historii konkurs Pucharu Świata w skokach narciarskich. Zwyciężył Austriak Toni Innauer (ma dziś 60 lat). Nikt chyba nie sądził, że skoki narciarskie staną się jedną z polskich specjalności sportowych…
2003– Sekta raelian poinformowała o rzekomych narodzinach pierwszego sklonowanego człowieka – dziewczynki o imieniu Eve. Międzynarodowy ruch raeliański jest największą po scjentologii filozofią (?) opartą na zjawisku UFO na świecie. Innymi słowy: kolejna grupa silnie bitych po głowie w dzieciństwie. Chyba; bo nie umiem sobie inaczej wytłumaczyć wiary w tak jawne brednie. Nie tylko te zresztą.
28 grudnia
1612 – 234 lata przed oficjalnym odkryciem Galileusz po raz pierwszy zaobserwował będącego w koniunkcji z Jowiszem Neptuna, uznając go jednak za gwiazdę.
Bracia Lumière
1895 – W paryskiej kawiarni odbył się pierwszy komercyjny pokaz kinowy, zorganizowany przez braci Lumière. Wyświetlono dwuminutowy obraz pt. Wyjście robotników z fabryki Lumière w Lyonie, a później m.in.: Śniadanie, Polewacz polany i Wjazd pociągu na stację w La Ciotat. Data ta oficjalnie uznawana jest za moment narodzin kina.
1973 – W Paryżu wydano powieść Archipelag GUŁag Aleksandra Sołżenicyna. Jest ono świadectwem zbrodniczej działalności systemu komunistycznego w ZSRR. W Związku Radzieckim oficjalnie wydano ją dopiero w 1989 (wcześniej funkcjonowała w obiegu podziemnym).
29 grudnia
1720 – Założono najstarszą, działającą nieprzerwanie do dziś, kawiarnię Caffè Florian w Wenecji. Rola, jaką odegrała kawa w rozwoju ludzkości –– jest nie do przecenienia.
1929 – Zmarł August Wilhelm Maybach (ur. 9 lutego 1846) – niemiecki konstruktor i przemysłowiec, współpracownik Gottlieba Daimlera, jeden z pionierów motoryzacji, z wykształcenia ślusarz. W 1886 roku Maybach z Daimlerem skonstruowali pierwszy samochód, ale powszechnie uważa się, że to Karl Benz wynalazł samochód. Dziś jego nazwisko – to marka superluksusowych samochodów osobowych, należąca do koncernu Daimlera.
Jedna z budowli Calakmul
1931 – Amerykański botanik Cyrus Lundell odkrył z powietrza Calakmul, jedno z największych starożytnych miast Majów na Jukatanie w Meksyku. Tegoż dnia Amerykański chemik Harold Clayton Urey ogłosił odkrycie ciężkiej wody.
30 grudnia
1924 – Amerykański astronom Edwin Hubble ogłosił odkrycie istnienia innych niż Droga Mleczna galaktyk. I tak pomalutku nasze miejsce pobytu we Wszechświecie się degradowało. Ani Ziemia nie jest jego środkiem, ani Słońce, ani Droga Mleczna… Ot, takie prowincjonalne stworki jesteśmy w Kosmosie.
1972 – Zarejestrowano najwyższą falę morską w historii (chodzi o zapis udokumentowany oficjalnym pomiarem). Miała 26,3 m, została zarejestrowana przez brytyjski statek Weather Reporter, na północnym Atlantyku, w regionie Rockall, bezpośrednio pod Islandią.
Prof. Rita Levi-Montalcini w dniu swego stulecia
2013– Zmarła Rita Levi-Montalcini (ur. 22 kwietnia 1909, więc żyła 104 lata) – włoska uczona, lekarka embriolog i neurolog, laureatka Nagrody Nobla w dziedzinie medycyny. Prowadziła badania dotyczące wzrostu komórek nerwowych. Później zajęła się wzrostem unerwienia czuciowego w zarodkach kury, którym przeszczepiono mysi nowotwór. Odkryła tzw. czynnik wzrostu nerwu (NGF), pobudzający wzrost komórek nerwowych. Za to właśnie dostała Nobla.
31 grudnia
1600 – Królowa Elżbieta I Tudor powołała Kompanię Wschodnioindyjską. Pomalutku ta wielka korporacja objęła władzę gospodarczą niemal na całym Dalekim Wschodzie. Istniała do roku 1858. To dzięki niej mówi się dziś o Imperium Brytyjskim.
1759 – Niejaki Arthur Guinness (1725-1803) podpisał umowę wynajmu na 9000 lat za 45 funtów rocznie browaru St. James’s Gate Brewery w Dublinie, gdzie do dziś produkowane jest piwo Guinness. Piwo świetne, ale kontrahenci pana Arthura okazali chyba szczytowy optymizm…
Thomas Alva Edison
1879 – Thomas Alva Edison (1847-1931) zaprezentował publicznie oświetlenie elektryczne. Jak się zastanowić – raczej niedawno. Żył jeszcze i był w kwiecie wieku pradziadek niżej podpisanego. A świat zmienił się w ciągu tych lat nieprawdopodobnie. Między innymi dzięki Edisonowi. Na jego nazwisko zarejestrowano ponad 1000 patentów.
1 stycznia
45 p.n.e. – Początek biegu kalendarza juliańskiego, wprowadzonego przez Juliusza Cezara. Przetrwał do 1582 roku, kiedy to zastąpił go w Hiszpanii, Francji i Włoszech obecnie obowiązujący kalendarz gregoriański (nie na całym świecie). W każdym razie od 2064lat mniej więcej wiemy co i kiedy było.
1678 – W Turynie założono pierwszą na świecie Akademię Wojskową (obecnie z siedzibą w Modenie). Ale przedtem też trzeba się było sporo nauczyć, żeby zostać generałem. Albo mieć właściwych rodziców.
1781 – Nad rzeką Severn w angielskim hrabstwie Shropshire otwarto pierwszy żelazny most na świecie (wcześniej do budowy mostów używano drewna lub kamienia) Iron Bridge. Działał bez zarzutu ponad półtora wieku. Ruch drogowy na moście wstrzymano dopiero w 1934 roku. W 1986 most, wraz z miejscowością i całym wąwozem, wpisany został na listę dziedzictwa światowego UNESCO.
Wyszperał
Bogdan Miś
Wszystkie ilustracje i fakty pochodzą z zasobów Wikipedii.
Opinie i komentarze autora
