Bogdan Miś: Działo się (169)

05.02.2019

Kolejny tydzień (6-12 lutego) przynosi — jak zazwyczaj — przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.

Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.

Oto te fakty:

6 lutego

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/6b/Guinea_641642.jpg

Gwinea Karola II z napisem Carolus II Dei Gratia („Karol II z Bożej łaski”), bita w latach 1672-84, 8,23 g złota

1663 – W Anglii rozpoczęto bicie złotej gwinei. Gwinea to dawna, pierwsza maszynowo bita złota moneta angielska (równa 21 szylingom). Nazwa wywodzi się z faktu, iż większość tych złotych monet bito ze złota z Wybrzeża Gwinejskiego w Afryce. Swoją drogą, tradycyjny angielski system miar i wag oraz podziału pieniądza – to przedziwna łamigłówka. Jak oni na to wpadli?

1946 – Węgierski fizyk Zoltán Bay po raz pierwszy odebrał echo radarowe Księżyca, dając tym początek astronomii radarowej.

1959 – Inżynier amerykańskiego przedsiębiorstwa Texas Instruments Jack Kilby (1923-2005) opatentował pierwszy układ scalony. Mniej więcej w tym samym czasie układ scalony skonstruował także Robert Noyce z Fairchild Semiconductor.

7 lutego

1817 – Pierwsze gazowe latarnie uliczne w USA oświetliły Baltimore. Około roku wcześniej artysta i rzutki przedsiębiorca Rembrandt Peale poznał to rozwiązanie w Anglii – i po powrocie zorganizował w Baltimore pokaz „pierścienia ognia”, który zdobył uznanie miejskich radców; i tak się to zaczęło.

1984 – 12-letni chłopiec, który był znany jako „David”, urodzony bez odporności na choroby (tzw. SCID), po raz pierwszy dotknął swojej matki po tym, jak został usunięty z plastikowej „bańki”. Zmarł dwa tygodnie później, 22 lutego 1984. Od urodzenia żył w tym ochronnym, wolnym od drobnoustrojów środowisku od urodzenia w Texas Children’s Hospital w Houston. 18 lutego 1999 roku w New England Journal of Medicine naukowcy z Duke University poinformowali, że wczesny przeszczep szpiku kostnego od rodzica lub rodzeństwa może teraz uratować większość pacjentów z SCID.

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fe/M26_Taser.jpg/1024px-M26_Taser.jpg

Taser model M26

2009 – Zmarł w wieku 88 lat John Higson (Jack) Cover Jr., wynalazca tasera. Taser (pełna nazwa: Thomas A. Swift’s electric rifle) to paralizator elektryczny. Ma zasięg rażenia do 5 metrów dzięki wystrzeliwanym z rękojeści elektrodom, które łączą się z nią za pomocą odwijanych przewodów. Generowane wysokie napięcie elektryczne przy niskim natężeniu powoduje silny ból oraz zakłócenie działania układu nerwowego, a w rezultacie chwilowy całkowity paraliż. Broń bywa śmiertelnie niebezpieczna.

8 lutego

1865 – Prekursor genetyki Gregor Mendel (1822-1884) podczas posiedzenia lokalnego towarzystwa naukowego w Brnie, zaprezentował sformułowane przez siebie reguły przekazywania cech dziedzicznych. Był zakonnikiem, opatem zakonu augustianów w Brnie na Morawach. Znaczenie obserwacji Mendla nie zostało docenione aż do przełomu XX wieku, kiedy ponowne „odkrycie” prawideł przez niego obserwowanych zapoczątkowało powstanie nowej dziedziny nauki – genetyki.

1867 – Ustanowiono Monarchię Austro-Węgierską. Austro-Węgry były wielonarodową monarchią konstytucyjną i jednym z największych mocarstw w tamtym czasie. Istniały 51 lat. Miały bardzo ciekawy, ale skomplikowany ustrój polityczny. Nie były satrapią.

Tak się zmieniał wskaźnik NASDAQ w ciągu istnienia systemu

1971 – Uruchomiono pierwszy całkowicie elektroniczny system obrotu papierami wartościowymi, czyli NASDAQ (ang. National Association of Securities Dealers Automated Quotations) – giełdę papierów wartościowych w Stanach Zjednoczonych, z filiami w Kanadzie, Chinach, Japonii i Dubaju.

9 lutego

1855 – W nocy z 8 na 9 lutego na pokrywie śnieżnej w angielskim hrabstwie Devon pojawiły się tzw. odciski stóp diabła. Niewyjaśniony do dziś fenomen polegał na pojawieniu się na śniegu dziwnych tropów w kształcie odwróconej litery U. Trop tych śladów miał 40-100 mil (65-170 km) długości i tworzył kręte linie. Szerokość śladów miała od 1,5 do 2,5 cali (3,75 do 6,25 cm) odstępy między nimi wynosiły ok. 8 cali (20 cm). Tworzyły pojedynczą linię, jakby zostawiała je istota dwunożna. Co więcej, widoczne były nawet na stromych dachach domostw i szczytach charakterystycznych dla południowo-zachodniej Anglii murków granicznych. Ot, ciekawostka. Jedno z wyjaśnień: ślady były dziełem doskonale zharmonizowanych wysiłków siedmiu rodów cygańskich, posługujących się czterystoma parami szczudeł zakończonych butami o rozmiarze 27! Celem ich obrzędowego tańca było odstraszenie złych duchów Didekai i Piki i przepędzenie ich z okolicy.

1895 – W Holyoke (Massachusetts) odbył się pierwszy mecz siatkówki, gry wymyślonej przez Williama G. Morgana, nauczyciela wychowania fizycznego w miejscowej szkole YMCA. A wiele osób myśli, że wszystkie gry zespołowe wymyślili Anglicy…

Ilustracja

Dwight Davis

1900 – Amerykanin Dwight Davis (1879 – 1945), ufundował nagrodę dla zwycięzców międzynarodowych zawodów drużyn męskich w tenisie, znaną od tej pory jako Puchar Davisa. Davis jako polityk był sekretarzem wojny w rządzie prezydenta Calvina Coolidge’a (1925–1929) oraz gubernatorem generalnym Filipin (1930–1932). Osiągał również liczne sukcesy jako tenisista. W 1901 roku para Davis–Ward osiągnęła finał Wimbledonu. W latach 1898–1901 znajdował się w czołowej dziesiątce zawodników amerykańskich (nr 2. w USA w 1899 i 1900 roku).

10 lutego

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d9/FireExtinguisherABC.jpg/800px-FireExtinguisherABC.jpg

To nawypadek, gdybyy ktoś nie wiedział, jak wygląda gaśnica

1863 – Amerykanin Alanson Crane opatentował gaśnicę.

1902 – Urodził się Walter Houser Brattain (zm. 13 października 1987) – fizyk amerykański, który wspólnie z Johnem BardeenemWilliamem Shockleyem (kierownikiem projektu) opracował w roku 1947 tranzystor, za co otrzymał w roku 1956 Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki.

1958 – Sygnały radarowe odbite od planety Wenus zostały zarejestrowane przez inżynierów MIT w Lincoln Laboratories. Wyniki zostały potwierdzone przez innych badaczy i razem doprowadziły do znacznie dokładniejszego określenia wartości jednostki astronomicznej (AU), średniej odległości Ziemi od Słońca. Nowa wartość AU, 149.600.000 km została przyjęta na walnym zgromadzeniu Międzynarodowej Unii Astronomicznej w Hamburgu (1964).

11 lutego

1482 – Hiszpański dominikanin Tomás de Torquemada (1420-1498) otrzymał nominację na inkwizytora. Wkrótce stał się uosobieniem zbrodni tej instytucji. Słynął z ascetyzmu i okrucieństwa. Ocenia się, że inkwizycja posłała na stos w Hiszpanii do roku 1530 od 2 do 8 tysięcy ludzi.

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/27/D%27AbbansSteamshipModel.jpg/1024px-D%27AbbansSteamshipModel.jpg

Pyroscaphe

1809 – Amerykanin Robert Fulton (1765-1815) opatentował statek parowy. Pierwszym konstruktorem parowca był jednak francuski arystokrata, markiz Claude de Jouffroy d’Abbans (1751–1832), który zbudował łódź z napędem kołowym (bocznokołowiec), napędzaną maszyną parową. Wynalazca nazwał łódź Pyroscaphe (ognisty statek) i pomyślnie przeprowadził na rzece Saona próby.

1970 – Japonia umieściła na orbicie okołoziemskiej swego pierwszego sztucznego satelitę Ohsumi. Dzięki temu Japonia stała się czwartym w historii krajem na świecie dysponującym własną rakietą nośną. Statek miał kształt kuli o średnicy 50 cm połączonej ze ściętym stożkiem. Całość mierzyła około 1 metra długości. 5184 ogniw słonecznych dostarczało średnio 10,3 W energii elektrycznej.

12 lutego

1884 – Amerykanin Lewis Waterman opatentował wieczne pióro.

1899 – Hiszpania sprzedała Niemcom swoje kolonie na Pacyfiku: Karoliny, Mariany Północne i Palau. Wielkiego interesu Niemcy nie zrobili… Chyba Hiszpanie lepiej wyszli na tym handlu.

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a6/Erosregolith.jpg

Planetoida Eros z wysokości około 250 metrów (obszar na zdjęciu ma 12 metrów szerokości). Zdjęcie wykonane przez NEAR

2001 – Amerykańska sonda kosmiczna NEAR Shoemaker wylądowała na planetoidzie (433) Eros. Była pierwszą sondą wchodzącą w skład programu NASA o nazwie Discovery. Było to pierwsze w historii lądowanie statku kosmicznego na powierzchni planetoidy. Otrzymaliśmy 69 doskonałych zdjęć.

Wyszperał

Bogdan Miś

Wszystkie ilustracje i fakty pochodzą z zasobów Wikipedii.
Opinie i komentarze autora.

Print Friendly, PDF & Email

WP Twitter Auto Publish Powered By : XYZScripts.com