Bogdan Miś: Działo się (172)

26.02.2019

Kolejny tydzień (27 lutego — 5 marca) przynosi — jak zazwyczaj — przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.

Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.

Oto te fakty:

27 lutego

1814 – W Wiedniu odbyła się premiera VIII symfonii Ludwiga van Beethovena.

1879 – Constantin Fahlberg i Ira Remsen z Johns Hopkins University w Baltimore odkryli sztuczny słodzik – sacharynę. Przez pewien czas posądzano ją o rakotwórczość, ale w 2000 r. Kongres Stanów Zjednoczonych wycofał wymóg podawania ostrzeżeń o ryzyku zdrowotnym spożywania produktów zawierających sacharynę.

Ilustracja

James Chadwick

1932James Chadwick (fizyk angielski, 1891-1974) ogłosił na łamach tygodnika „Nature” odkrycie neutronu. W trzy lata później dostał za to Nobla. To cząstka subatomowa, występująca w jądrach atomowych. Jest elektrycznie obojętna. Masę spoczynkową ma nieco większą od protonu. Ciekawostka: Chadwick został studentem fizyki przez pomyłkę, której nie śmiał sprostować. Otóż chciał zdawać egzamin wstępny na matematykę, ale pomylił się i usiadł wśród kandydatów na fizyków…

28 lutego

1854 – Założono amerykańską Partię Republikańską. A niektórzy myślą, że Demokraci i Republikanie to tak współzawodniczyli od samego początku… Co więcej, na początku była to partia postępowa, przeciwna niewolnictwu. Obecnie uchodzi za partię silnie konserwatywną.

1935 – Amerykański chemik Wallace Hume Carothers wynalazł nylon. Wiadomość o jego wynalezieniu podano do publicznej wiadomości w roku 1938 i w tym roku wprowadzono na rynek pierwsze produkty z nylonu: szczoteczkę do zębów z włosiem nylonowym oraz, co odbiło się większym echem, nylonowe pończochy w 1940 roku. Wynalazca nie doczekał bezprzykładnego sukcesu swojego odkrycia. Chorował na cyklofrenię i w przebiegu fazy depresyjnej popełnił samobójstwo, wypijając roztwór cyjanku potasu.

Virgin Atlantic GlobalFlyer

Virgin Atlantic GlobalFlyer, samolot Fossetta

2005 – Amerykański miliarder Steve Fossett rozpoczął solowy lot dookoła świata na pokładzie samolotu GlobalFlyer.

1 marca

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7b/The_pancreas_and_the_pancreatic_duct_%28Wirsung%29.jpg

XVII-wieczny miedzioryt przedstawiający anatomię trzustki, jedna z kopii miedziorytu Wirsunga

1642 – W Padwie niemiecki anatom Johann Georg Wirsung (1589-1643) podczas sekcji zwłok straconego mordercy Zuane Viaro della Badia, odkrył i opisał przewód trzustkowy. Świadkami odkrycia było dwóch studentów: Duńczyk Thomas Bartholin i Niemiec Moritz Hoffman. By zapewnić sobie pierwszeństwo opisu, Wirsung wykonał miedzioryt przedstawiający trzustkę i przewód, następnie odbitki rysunku rozesłał czołowym anatomom Europy.

1808 – Napoleon Bonaparte wydał dekret wprowadzający nowy system heraldyczny w miejsce zniesionych przez rewolucję herbów i tytułów Ancien Régime’u. Nieźle tym samym narozrabiał i narobił sporo kłopotu arystokratom. Wprawdzie żadne tytuły arystokratyczne już (chyba poza Wielką Brytanią) nie obowiązują, system napoleoński obowiązywał bardzo krótko, ale nowych książąt i hrabiów się w tym momencie trochę pojawiło, a ich potomstwo nie ma ochoty się wyrzec „dziedzicznych” godności…

1966 – Radziecka sonda kosmiczna Wenera 3 dokonała pierwszego wejścia w atmosferę Wenus. Niezbyt gościnna się okazała ta planeta, ale tego się spodziewali astronomowie.

2 marca

1784 — Jean Pierre Blanchard dokonał pierwszego udanego lotu balonem. Zainspirowały go pokazy braci Étienne i Jacquesa Montgolfiera z balonem na ogrzane powietrze w Annonay we Francji. Do 7 stycznia 1785 r. on i amerykański lekarz, dr John Jeffries, odbyli pierwszy lot nad kanałem La Manche, z Dover do Calais. 9 stycznia 1793 r. Blanchard uruchomił pierwszy balon w Ameryce Północnej.

1791 – We Francji bracia Chappe rozpoczęli eksperymenty z przesyłaniem wiadomości przy użyciu semaforowego telegrafu optycznego. Pamiętacie „Hrabiego Monte Christo”? W tej powieści telegraf ten odegrał istotną rolę…

Rosetta and philae.jpg

Sonda Rosetta z lądownikiem Philae

2004 — Została wystrzelona europejska sonda kosmiczna Rosetta, której zadaniem było wejście na orbitę wokół jądra komety 67P/Czuriumow-Gierasimienko i osadzenie na jego powierzchni lądownika. Rosetta wykonała obserwacje dwóch mijanych w bliskiej odległości planetoid (w 2010 r.) oraz dokonała przelotu obok Marsa i trzykrotnych przelotów obok Ziemi w celu wykonania manewrów asysty grawitacyjnej. W sierpniu 2014 roku Rosetta dotarła w pobliże komety 67P/Czuriumow-Gierasimienko i weszła na orbitę wokół jej jądra. Z pokładu sondy został uwolniony lądownik Philae, który po raz pierwszy w historii wylądował na powierzchni komety. 30 września 2016 sonda dokonała kontrolowanego upadku na powierzchnię komety.

3 marca

1876 – W Montrealu rozegrano pierwszy mecz hokeja na lodzie. Gra została wymyślona w 1855 roku w Ontario przez stacjonujących tam angielskich żołnierzy, którzy nudzili się podczas długich zim uniemożliwiających uprawianie innych sportów zespołowych. Początki hokeja sięgają jednak końca XV wieku. Dyscyplina została prawdopodobnie zapoczątkowana w Anglii lub Francji.

1931 – Pieśń Gwiaździsty Sztandar stała się oficjalnie hymnem państwowym USA. Powstała prawie sto dwadzieścia lat wcześniej, w 1814 roku, w czasie bombardowania przez Anglików Fortu McHenry w Baltimore, w końcowym okresie wojny brytyjsko-amerykańskiej. Słowa napisał prawnik Francis Scott Key, muzykę zaczerpnięto ze znanej melodii Smitha To Anacreon In Heaven, pochodzącej z Wysp Brytyjskich. Przed 1931 rokiem oficjalnym hymnem USA był hymn brytyjski God Save the Queen, lecz z tekstem My Country, ’Tis of Thee.

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/02/Pioneer_plaque.svg/1024px-Pioneer_plaque.svg.png

Płytka Pioneera

1972 – NASA wystrzeliła sondę Pioneer 10, na której pokładzie umieszczono przekaz ludzkości do kosmicznych istot pozaziemskich, tzw. Płytkę Pioneera. Są to właściwie aluminiowe plakietki pokryte cienką warstwą złota o wymiarach 15 x 23 cm (6 x 9 cali) z wygrawerowanymi informacjami dla ewentualnych znalazców; drugą umieszczono na pokładzie sondy Pioneer 11. Plakietki zostały zaprojektowane w roku 1971 przez Franka Drake’a wspólnie z Carlem Saganem. Rysunek na płytce wykonała Linda Salzman (była żona Carla Sagana).

4 marca

Ilustracja

Antonio Vivaldi

1678 – Urodził się Antonio Vivaldi, włoski duchowny katolicki, kompozytor (zm. 1741). W 1727 r. opublikował Il cimento dell’armonia e dell’inventione ze słynnym zbiorem Le quattro stagioni (Cztery pory roku). Co ciekawe, wielka popularność tej muzyki w skali światowej zaczęła się tak naprawdę dopiero w XX wieku.

1913 – W Paryżu uruchomiono pierwsze na świecie budki telefoniczne z ogólnie dostępnymi telefonami. Dziś, po z górą 100 latach jeszcze gdzieniegdzie podobno są…

1977 – Pierwszy superkomputer Cray-1 chłodzony freonem, kosztujący 19 mln. $, został wysłany do Los Alamos Laboratories. System osiągnął szczytową wydajność 133 megaflopów (milionów operacji arytmetycznych na sekundę; dziś to żaden wynik…). Cray-1 nie wyglądał jak żaden inny komputer. Była walcem o wysokości 7 stóp i średnicy 9 stóp, ważyła 30 ton i wymagał do pracy własnej podstacji elektrycznej (rachunek za prąd wynosił około 35 000 USD miesięcznie). Maszyna pracowała dla wojska.

5 marca

Plik:Nicolai Copernici torinensis De revolutionibus orbium coelestium.djvu

De revolutionibus orbium coelestium

1616 – Dzieło Mikołaja Kopernika De revolutionibus orbium coelestium (O obrotach sfer niebieskich) trafiło na kościelny indeks ksiąg zakazanych. Nie pierwsza to i nie ostania kompromitacja Kościoła.

1872 – Amerykanin George Westinghouse uzyskał patent na kolejowy hamulec pneumatyczny.

1946 – W przemówieniu w Fulton w stanie Missouri Winston Churchill po raz pierwszy użył określenia „żelazna kurtyna”, określającego linię podziału Europy na blok wschodni i zachodni. Przemówienie to przyjmuje się za początek zimnej wojny.

Wyszperał

Bogdan Miś

Wszystkie ilustracje i fakty pochodzą z zasobów Wikipedii. Opinie i komentarze autora.

Print Friendly, PDF & Email

WP Twitter Auto Publish Powered By : XYZScripts.com