Bogdan Miś: Działo się (193)9 min czytania

23.07.2019

Kolejny tydzień (24-30 lipca) przynosi — jak zazwyczaj — przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.

Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.

Oto te fakty:

24 lipca

1534 – Jacques Cartier ogłosił po wylądowaniu na półwyspie Gaspésie terytorium Kanady posiadłością Francji. W roku 1534 wyruszył na poszukiwanie zachodniej drogi morskiej do Azji. Wówczas opłynął Nową Fundlandię i wpłynął do Zatoki Świętego Wawrzyńca. Następnie 26 czerwca tego roku odkrył Wyspy Magdaleny, a 29 czerwca Wyspę Księcia Edwarda. Dotarł wreszcie do stałego lądu. W połowie lipca 1534 roku spotkał się z życzliwym przyjęciem ze strony mieszkańców indiańskiej osady Stadaconé.

1886 – Gottlieb Daimler skonstruował czteroosobowy pojazd stylizowany na karocę, z jednocylindrowym silnikiem o mocy 1,1 KM montowanym pod tylnym siedzeniem. Automobil rozwijał szybkość maksymalnie 16 km/h. Dokładnie w dwa lata potem szkocki wynalazca John Boyd Dunlop zgłosił do opatentowania oponę.

1911 – Amerykanin Hiram Bingham III odnalazł w Peru miasto państwa Inków Machu Picchu. Położone jest na wysokości 2090–2400 m n.p.m., na przełęczy między Huayna Picchu a Machu Picchu w peruwiańskich Andach. Poniżej płynie rzeka Urubamba. Miasto zbudowano w II połowie XV wieku.

25 lipca

1593 – Henryk IV Burbon przeszedł (z protestantyzmu) na katolicyzm, wygłaszając przy tym słynne zdanie: Paryż wart jest mszy. Zmiana wyznania sprawiła, że większość francuskich arcybiskupów i biskupów poparła jego roszczenia do tronu i 27 lutego 1594 w Chartres został koronowany na króla Francji.

1976 – Amerykańska sonda Viking 1 po raz pierwszy sfotografowała tzw. Marsjańską Twarz. Powszechnie uważa się, że jest to iluzja optyczna, gra świateł i cieni. Widzenie ludzkiej twarzy jest efektem tego, że ludzki mózg ma tendencję do rozpoznawania kształtów ludzi i zwierząt w nietypowych kształtach elementów krajobrazu. Późniejsze zdjęcia z lat 1998 i 2001, wykonane w wyższej rozdzielczości i przy czystszej atmosferze, wykazały znacznie mniejsze podobieństwo do ludzkiej twarzy. Całość okazała się po prostu silnie zerodowaną górą. Zwolennicy teorii spiskowych mimo to twierdzą, że późniejsze zdjęcia zostały sfałszowane, a NASA celowo ukrywa przed światem informacje o istnieniu cywilizacji na Marsie. Cóż, wiadomo, kogo nie sieją…

1980 — Ukazał się album Back in Black australijskiej grupy AC/DC, sprzedany w ok. 50 milionach kopii i plasujący się na 3. miejscu listy najlepiej sprzedających się na świecie płyt wszech czasów oraz na drugim w USA. Zespół jest uznawany za pioniera muzyki hardrockowej.

26 lipca

1609 – Angielski astronom Thomas Harriot jako pierwszy (4 miesiące przed Galileuszem) przeprowadził obserwację Księżyca za pomocą sześciokrotnie powiększającej lunety. Galileusz, jak wiadomo, był ostro zwalczany przez Kościół katolicki. Pewnie dlatego dziś jest bardziej znany od Harriota, o którym wiedzą tylko encyklopedie. Nie pierwszy to i nie ostatni raz, kiedy biskupi strzelili sobie w stopę…

1803 – Na trasie Wandsworth-Croydon w Wielkiej Brytanii uruchomiono pierwszą publiczną konną kolej żelazną. Tak, tak: szyny były pierwsze niż lokomotywa.

1845 – Pierwszy transatlantycki parowiec pasażerski SS Great Britain wypłynął z Liverpoolu do Nowego Jorku w swój dziewiczy rejs. Statek miał wiele innowacyjnych rozwiązań technicznych: żelazny kadłub, napęd śrubą zamiast kół łopatkowych, czy największy pod względem mocy silnik parowy – 1000 KM. Po gruntownej odbudowie statek stoi obecnie w suchym doku i pełni funkcję muzeum.

27 lipca

1694 – Założono Bank of England – bank centralny Wielkiej Brytanii, zwany „strażnikiem brytyjskiego funta”. Bank Anglii pełni rolę doradcy rządowego w sprawach polityki pieniężnej i o ile to możliwe stabilizuje walutę, ustalając odpowiednie stopy procentowe. Do jego klientów należą też banki komercyjne oraz banki centralne innych krajów. W podziemnych skarbcach przechowywane są narodowe rezerwy złota. W innym bezpiecznym miejscu poza Londynem bank ten nadzoruje drukowanie banknotów. W 1946 roku został upaństwowiony.

1866 – Zakończono ostatecznie układanie i remont transatlantyckiego kabla telegraficznego na dnie Atlantyku pomiędzy miejscowościami Foilhommerum na wyspie Valentia (zachodnia Irlandia) a Heart’s Content na wschodnim wybrzeżu Nowej Fundlandii. Łączył on Amerykę Północną z Europą, skracając do kilku minut czas potrzebny na dostarczenie wiadomości między nimi. Pierwszym oficjalnym telegramem wysłanym przez kabel transatlantycki był telegram z gratulacjami, wysłany przez królową Wiktorię do prezydenta USA Jamesa Buchanana już 16 sierpnia 1858, ale potem kabel gnębiły awarie.

1983 — Madonna (właśc. Madonna Louise Ciccone) wydała swój debiutancki album pt. Madonna. Znana jako ikona popkultury, przełamująca bariery obyczajowe i budząca kontrowersje, a także jeden z najpopularniejszych muzyków w historii. Według Księgi rekordów Guinnessa jej nagrania sprzedały się w liczbie ponad 335 milionów egzemplarzy, co czyni ją kobietą z największą liczbą sprzedanych wydawnictw muzycznych w historii. W czerwcu bieżącego roku odbyła się premiera jej czternastego albumu studyjnego, Madame X.

28 lipca

1851 – Całkowite zaćmienie Słońca (pierwsze sfotografowane) widoczne nad Kanadą, Grenlandią, Islandią, Skandynawią, Polską, Białorusią i zachodnią Rosją.

1915 – Urodził się Charles Hard Townes (zm. 27 stycznia 2015) amerykański fizyk, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki w roku 1964 za badania dotyczące elektroniki kwantowej i wynalezienie masera. Opracował też podstawy naukowe, które doprowadziły do skonstruowania lasera rubinowego przez jego studenta Theodore’a Maimana.

1978 – Pierwsze dwa francuskie superszybkie pociągi TGV opuściły fabrykę Alsthom w Belfort. Rekord prędkości maksymalnej, wynoszący 574,8 km/h, został ustanowiony 3 kwietnia 2007 przez pociąg TGV V150 we Francji. Jest to obecnie obowiązujący rekord prędkości pojazdu szynowego.

29 lipca

1836 – W Paryżu odsłonięto Łuk Triumfalny. Jest to ważny element architektury Paryża, stanowiący zakończenie perspektywy Pól Elizejskich. Łuk został zbudowany dla uczczenia tych, którzy walczyli i polegli za Francję w czasie wojen rewolucji francuskiej i wojen napoleońskich. Budowę Łuku rozpoczęto w roku 1806, na zlecenie Napoleona i z przerwami prowadzono do ukończenia w 1836, za panowania Ludwika Filipa I. Projektantem architektury jest Jean François Chalgrin, dekorację rzeźbiarską wykonał François Rude. Na Łuku wyryto nazwiska 386 oficerów napoleońskich, w tym 7 Polaków. Pod Łukiem znajduje się Grób Nieznanego Żołnierza.

1987 — Premier Wielkiej Brytanii Margaret Thatcher i prezydent Francji François Mitterrand podpisali umowę o budowie tunelu pod kanałem La Manche. Został wybudowany i jest obsługiwany przez brytyjsko-francuskie prywatne konsorcjum Eurotunnel. Koszt budowy wyniósł (w cenach z 1985) 4,65 miliarda £. Oddany do użytku w 1994 r. Wbrew nazwie są to trzy tunele: po jednym dla każdego kierunku, a pomiędzy nimi mniejszy tunel serwisowy – przeznaczony wyłącznie dla służb ratowniczych i pracowników serwisu. Długi na ok. 50 km. Łączy Calais we Francji z Folkestone w Wielkiej Brytanii.

2015 – Premiera komputerowego systemu operacyjnego Windows 10. Teoretycznie to ostatnia wersja, numeru 11 i dalszych nie będzie. Ale system jest ciągle udoskonalany, przy czym dwa razy do roku – wiosną i jesienią – publikowane są kolejne duże poprawki. Ostatnia ma numer 1903, oznaczający marzec roku 2019.

30 lipca

1619 – W Jamestown w Wirginii utworzono pierwszą Radę Mieszkańców na kontynencie północnoamerykańskim. Tego samego dnia wybuchł tam strajk polskich rzemieślników, pierwszy strajk na kontynencie północnoamerykańskim.

1792 – Rewolucja francuska: wkraczający do Paryża ochotniczy batalion marsylski po raz pierwszy na terenie miasta odśpiewał Marsyliankę. Dziś, jak wiadomo, to hymn Francji.

1956 – Hasło In God we trust (W Bogu pokładamy ufność) uznano za oficjalną dewizę Stanów Zjednoczonych. Poprzednia, nieoficjalna, brzmiała E pluribus unum (Z wielości jedno) i była używana od 1782 roku. Fraza obecna wywodzi się z pieśni The Star-Spangled Banner – amerykańskiego hymnu narodowego, napisanego w 1814 roku przez Francisa Scotta Keya, i była umieszczana już w XIX w. na monetach. Nową dewizę przyjęto w związku z zimną wojną, żeby się odróżnić od ateistycznego ZSRR.

Wyszperał

Bogdan Miś

Wszystkie ilustracje i fakty pochodzą z zasobów Wikipedii. Opinie i komentarze autora.