Bogdan Miś: Działo się (195)

06.08.2019

Kolejny tydzień (7-13 sierpnia) przynosi — jak zazwyczaj — przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.

Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.

Oto te fakty:

7 sierpnia

1856 –Polscy pionierzy pochodzący z Dąbrówki Wielkopolskiej i Zbąszynia przybyli do Adelaide. Ich podróż zaczęła się w maju tego samego roku, kiedy w Hamburgu zaokrętowali się na statek płynący do nowo powstałej kolonii. Już rok później polscy koloniści zakupili pierwszą posesję w miejscu nazywanym Hill River (w późniejszym czasie przemianowanym na Polish Hill River).

Ilustracja
Wenus z Willendorfu

1908 – W Austrii odkryto figurkę Wenus z Willendorfu sprzed 22 000-24 000 lat. Wyrzeźbiona jest z kamienia kredowego niewystępującego w tej okolicy i pomalowana czerwoną ochrą. Ciekawostka: w czerwcu 2017 roku zdjęcie tej rzeźby zostało uznane przez administratorów Facebooka za element pornograficzny. Zdjęcie opublikowała włoska archiwistka Laura Ghianda. O sytuacji zostało poinformowane wiedeńskie Naturhistorisches Museum. W marcu 2018 muzeum wygrało proces z Facebookiem w tej sprawie. Niektórzy są chorzy na głowę.

1962Frances Oldham Kelsey, urzędniczka amerykańskiej Agencji Żywności i Leków, została wyróżniona „President’s Award for Distinguished Federal Civilian Service” za niedopuszczenie do wprowadzenia do obrotu na terenie USA szkodliwego dla ludzkich płodów talidomidu. Talidomid był sprzedawany bez recepty w latach 1957–1961 jako lek usypiający ogólnego stosowania, a w większych dawkach jako lek przeciwbólowy dla kobiet, których ciąża przebiegała z powikłaniami. Pod koniec roku 1960 udowodniono, że talidomid powoduje ciężkie uszkodzenia płodu.

8 sierpnia

1576 – Wmurowano kamień węgielny pod budowę pierwszego na świecie publicznego obserwatorium astronomicznego Uranienborg na wyspie Hveen, leżącej w cieśninie Sund między Zelandią (Dania) a Skanią, wzniesionego w latach 1576–80 przez duńskiego astronoma Tycho Brahe.

Latający statek pana Gusmão

1709 – Portugalski duchowny i wynalazca Bartolomeu de Gusmão zaprezentował królowi Janowi V Wielkodusznemu swoje urządzenie latające (pierwsze w dziejach!) z napędem śmigłowym. Publiczny test maszyny się odbyć 24 VI 1709 roku, lecz według większości źródeł Gusmão odwołał test z braku odpowiednich metali. Poświadczona źródłowo jest próba jaką przeprowadził Gusmão 8 sierpnia 1709 w hallu Casa da India w Lizbonie. Król nagrodził wynalazcę ofiarując mu katedrę profesorską w Coimbrze.

1900 – Jedno z najważniejszych wydarzeń w historii matematyki: na Międzynarodowym Kongresie Matematycznym w Paryżu wielki matematyk niemiecki David Hilbert przedstawił listę 23 nierozwiązanych wówczas problemów matematycznych. Spośród nich trzy są otwarte do dziś.

9 sierpnia

480 p.n.e. – II wojna grecko-perska: rozpoczęła się bitwa pod Termopilami. Ten niemający wielkiego znaczenia epizod szeregu wojen – toczonych od powstania jońskiego i pierwszej wojny perskiej aż do podboju Persji przez Aleksandra Macedońskiego – utrwalił się jako symbol poświęcenia życia na polu bitwy. Przechodniu, powiedz Sparcie... Ma też rozliczne odniesienia w sztuce i literaturze. Wspomnijmy choćby film „300 Spartan”.

1896 – W wypadku swego szybowca został ciężko ranny niemiecki pionier szybownictwa Otto Lilienthal (niemiecki konstruktor i pilot pierwszych szybowców. Był autorem 18 projektów maszyn latających). W wyniku odniesionych obrażeń zmarł następnego dnia. Wedle dostępnych źródeł był on pierwszym człowiekiem, który wzbił się w powietrze za pomocą skonstruowanego przez siebie szybowca.

Po wybuchu w Nagasaki

1945 – O 11:01 czasu miejscowego amerykański bombowiec Boeing B-29 Superfortress zrzucił drugą (po Hiroszimie 6 sierpnia) bombę atomową na japońskie miasto Nagasaki, w wyniku czego zginęło około 75 tys. osób. Według pierwotnego planu zbombardowane miało zostać miasto Kokura, ale ponieważ było ono zasłonięte przez chmury, zdecydowano się zrzucić ją na cel rezerwowy, na Nagasaki. W przeciwieństwie do uranowej bomby Little Boy zrzuconej na Hiroshimę bomba Fat Man, która spadła na Nagasaki, była wykonana z plutonu. Strategicznie – zdaniem wielu – zrzucenie bomby nie miało znaczenia, było zbędnym okrucieństwem.

10 sierpnia

1519 – Wyprawa pięciu okrętów dowodzona przez portugalskiego żeglarza i odkrywcę w służbie hiszpańskiej Ferdynanda Magellana wypłynęła z Sewilli w pierwszą w historii wyprawę dookoła świata.

1846 – W Waszyngtonie założono Smithsonian Institution. To największy na świecie kompleks muzeów i ośrodków edukacyjno-badawczych, powstały jako fundacja na podstawie testamentu Jamesa Smithsona, brytyjskiego chemika i mineraloga. Zbiory instytutu liczą w sumie ponad 142 miliony eksponatów.

Ilustracja
Felix Hoffmann

1897 – Niemiecki chemik Felix Hoffmann uzyskał w laboratorium kwas acetylosalicylowy, który wszedł do handlu jako lek przeciwbólowy aspiryna. Jedenaście dni później Hoffmann uzyskał diacetylomorfinę, czyli heroinę, która przed I wojną światową była również sprzedawana przez firmę Bayer, jako „nieuzależniający substytut morfiny”. Sprzedaż została wstrzymana w 1910.

11 sierpnia

1903 — Pierwszy amerykański patent na kawę rozpuszczalną został wydany w Chicago Japończykowi Satori Kato. Nosił tytuł „Koncentrat kawy i proces jego wytwarzania” (nr 735,777). Satori Kato to wynalazca również rozpuszczalnej herbaty, ta jednak nie zrobiła na rynku tak oszałamiającej kariery. Zresztą dzisiejsze kawy rozpuszczalne produkowane też nie są metodą Kato, tylko wedle procesu, opracowanego w 1938 przez Nestlé. Ale historia psucia prawdziwej kawy – jak twierdzą smakosze – rozpoczęła się właśnie z patentem pana Kato.

Discoverer 13

1960 — Kapsuła z amerykańskiego satelity technologicznego Discoverer 13 jako pierwszy obiekt stworzony przez człowieka została bezpiecznie sprowadzona na Ziemię. Satelita stanowił część tajnego programu CORONA. Program został uruchomiony w celu rozwoju możliwości budowy satelity rozpoznawczego.

1984 – Prezydent USA Ronald Reagan, podczas próby głosu przed przemówieniem radiowym, wypowiedział zdanie: „Rodacy, miło mi oznajmić, iż podpisałem ustawę na zawsze delegalizującą Związek Radziecki. Za pięć minut rozpoczynamy bombardowanie”. Taki żartowniś, rozumieją państwo.

12 sierpnia

Maszyna do szycia Singer Corporation. Moja babcia taką miała.

1851 – Nowojorski mechanik Isaac Merritt Singer (1811-1875) opatentował maszynę do szycia z napędem pedałowym.

1915 – Brytyjski bombowiec Short Type 184 przeprowadził pierwszy w historii atak torpedowy z powietrza, zatapiając turecki statek na Morzu Egejskim.

1977 – Pierwszy samodzielny lot pierwszego (testowego) wahadłowca Enterprise. Wahadłowiec został wyniesiony na grzbiecie Boeinga 747, a następnie lotem ślizgowym wylądował w bazie Edwards w Kalifornii. Amerykańska agencja NASA korzystała z promów kosmicznych do 2011 roku. Ich głównym zadaniem było w ostatnich latach dostarczanie załóg, zaopatrzenia i elementów konstrukcyjnych Międzynarodowej Stacji Kosmicznej.

13 sierpnia

1876 – Na Bayreuther Festspiele w niemieckiej Bawarii odbyła się premiera opery Pierścień Nibelunga Richarda Wagnera. Utwór zainspirowany został przez średniowieczny epos niemiecki Pieśń o Nibelungach. Składają się nań następujące utwory: Złoto Renu (niem. Das Rheingold), Walkiria (niem. Die Walküre), Zygfryd (niem. Siegfried) i Zmierzch bogów (niem. Götterdämmerung). Dramat ten, monumentalne dzieło trwające około 14 godzin, jest przeznaczony do wystawiania przez trzy dni.

Ilustracja
Eleazar Sukenik z jednym ze zwojów z Qumran, 1951

1889 – Urodził się (w Białymstoku) Eleazar Lipa Sukenik (zm. 28 lutego 1953) – izraelski archeolog, profesor Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie. Do jego największych odkryć należą: synagoga w Bet Alfa, Hamat Gader i trzeci mur obronny Jerozolimy (z czasów trzeciej Świątyni Jerozolimskiej). Zainicjował gromadzenie kolekcji zabytków judaistycznych. Jednak najbardziej znane jego dokonanie, to rozpoznanie znaczenia tzw. zwojów z Qumran. W 1948 roku opublikował pierwszy artykuł łączący zwoje ze społecznością Esseńczyków. Jego publikacje stały się podstawą późniejszych interpretacji na temat pochodzenia zwojów i poszerzyły wiedzę o narodzinach chrześcijaństwa.

2008 – Amerykański astronauta Gregory Chamitoff, członek załogi Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS), wygrał pierwszą w historii partię szachów rozegraną między zawodnikami przebywającymi na Ziemi i w kosmosie.

Wyszperał

Bogdan Miś

Wszystkie ilustracje i fakty pochodzą z zasobów Wikipedii. Opinie i komentarze autora.

Print Friendly, PDF & Email

Jedna odpowiedź

  1. Andrzej Goryński 2019-10-28
WP Twitter Auto Publish Powered By : XYZScripts.com