Bogdan Miś: Działo się (197)

20.08.2019

Kolejny tydzień (21-27 sierpnia) przynosi — jak zazwyczaj — przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.

Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.

Oto te fakty:

21 sierpnia

1811 – W Reszlu została spalona na stosie Barbara Zdunk. To ostatnia osoba stracona w Europie na stosie. Została oskarżona o wzniecenie z zemsty pożaru domu, w którym nocował jej kochanek; zajęło się sześć budynków i zginęło dwoje ludzi. Oskarżenia i skazanie Zdunk wywołało wiele kontrowersji – możliwe było, że była ona upośledzona umysłowo, a w rzeczywistości Reszel podpalili polscy żołnierze armii napoleońskiej. W każdym razie nie mamy czym się chwalić. Tymczasem w Reszlu aż do 2011 roku urządzano upamiętniające to wydarzenie imprezy, ostatecznie po proteście pełnomocnika rządu ds. równego traktowania – zaniechane.

Sumator Burroughsa. Śliczny, prawda?

1888 – Amerykanin William Seward Burroughs otrzymał patent na pierwszy zapisujący wyniki sumator. Burroughs osiągnął mistrzostwo we wprowadzeniu zasady pełnej wymienności części. Dowolny element w maszynie mógł być zamieniony z elementem z innej maszyny, znakomicie to ułatwiało pracę mechaników dokonywujących napraw bezpośrednio w biurze u klienta.

1897 — Felix Hoffmann, chemik z niemieckiego przedsiębiorstwa Bayer AG, otrzymał substancję o nazwie dwuacetylomorfina, wprowadzoną bez testów klinicznych na rynek pod nazwą heroina jako nowy „rewelacyjny środek na kaszel”. Została zdelegalizowana dopiero w 1931 roku.

22 sierpnia

Oryginał Konwencji Genewskiej

1864 – Podpisano konwencję w sprawie polepszenia losu rannych żołnierzy podczas konfliktów zbrojnych (pierwsza Konwencja genewska). Powstał Czerwony Krzyż. Konwencja orzeka, że

  • personel sanitarny jest neutralny w konflikcie, nie może być atakowany i nie bierze udziału w walkach;
  • cywile, którzy pomagają rannym i chorym żołnierzom powinni być szanowani; zakaz ich atakowania;
  • ranni w wyniku konfliktu powinni być traktowani jednakowo bez względu na ich narodowość;
  • powołano znak „czerwonego krzyża”, którym podczas konfliktu oznaczane są formacje medyczne i ich personel.

1932BBC rozpoczęła eksperymentalną emisję programu telewizyjnego.

2000 – W amerykańskim stanie Wirginia Zachodnia uruchomiono największy na świecie w pełni sterowalny Radioteleskop Green Bank, będący jednocześnie największą na świecie lądową konstrukcją ruchomą.

23 sierpnia

Inscenizacja Nocy św. Bartłomieja, do dziś obchodzonego smutnego święta protestantów

1572 – W Paryżu doszło do rzezi hugenotów (tzw. noc św. Bartłomieja z 23 na 24 sierpnia). To temat niezliczonych wręcz dzieł kultury. Liczba zamordowanych jest przedmiotem badań i dyskusji; amerykański historyk Warren H. Carroll ocenił, że zginęło 2 tys. protestantów w Paryżu i 3 tys. poza nim, co razem daje 5 tys. ofiar. Rzeź była wynikiem fanatyzmu religijnego, braku tolerancji i mylnego zrozumienia rozkazów króla przez pospólstwo. Wymordowanie hugenotów nie było pierwszą zbrodnią dokonana na terenie Francji przez katolików w stosunku do mniejszości religijnych. Wcześniej los hugenotów podzielili albigensi, katarzy oraz waldensi. Ciekawa rzecz: jakoś nigdzie nie znalazłem w opisach tych rzezi słowa: ludobójstwo.

1850 – Zakończono prace nad pociągnięciem kabla telegraficznego po dnie kanału La Manche.

1973 – W Sztokholmie doszło do napadu na placówkę Kreditbanken, a następnie 6-dniowego uwięzienia zakładników. Na podstawie swych obserwacji, współpracujący wtedy z policją kryminolog i psycholog Nils Bejerot utworzył termin syndrom sztokholmski, oznaczający psychiczne uzależnienie zakładników od porywaczy.

24 sierpnia

Fragment posadzki w Domu Fauna w Pompejach

79Wybuch Wezuwiusza, najsłynniejszy chyba w historii, zniszczył doszczętnie Pompeje, Herkulanum i Stabie. Dla porządku: ta data nie jest tak zupełnie pewna. Być może, wydarzenie nastąpiło dwa miesiące później. Na terenie katastrofy dokonano licznych ważnych odkryć archeologicznych.

1456 – Zakończono pierwszy druk Biblii Gutenberga. To pierwsze wydawnictwo dziełowe w Europie wykonane za pomocą druku (przy użyciu czcionki ruchomej). Jest kompletnym wydaniem Pisma Świętego. W 2001 Biblia Gutenberga została wpisana na listę UNESCO Pamięć Świata. Do naszych czasów przetrwało 48 egzemplarzy (36 na papierze, 12 na pergaminie) tej księgi, z czego tylko 20 kompletnych. Jeden jest w Polsce, w Pelplinie.

1853 — Amerykański kucharz George Crum przypadkowo wynalazł chipsy ziemniaczane. To śliczna historia; a było tak: tego dnia do lokalu, w którym pracował Crum, przyszedł klient, siadł i poprosił o francuskie frytki. Kiedy kelner przyniósł danie, klient zaczął narzekać na ich grubość. Rozgniewany Crum postanowił zrobić mu ich całkowite przeciwieństwo. Pokroił ziemniaka w plasterki grubości papieru, upiekł w głębokim tłuszczu na chrupko i przesadnie posolił i przyprawił. Oczekiwał, że rozgniewa tym klienta, natomiast ten był zachwycony. Sam Crum zrobił majątek, a my tyjemy bez sensu do dziś…

25 sierpnia

Ilustracja
Portret Cooka autorstwa N. Dance-Hollanda, ok. 1775

1768 – Kapitan James Cook, angielski żeglarz i odkrywca, kartograf, astronom (1728-1779) wypłynął z Anglii na okręcie „Endeavour” w swój pierwszy rejs dookoła świata. Organizator i kierownik trzech wypraw dookoła świata (1768-1780). W trakcie pierwszej (1768-1771) zdobył Wyspy Towarzystwa, spenetrował obszary Melanezji i Nowej Zelandii, dotarł do wybrzeży Australii (1770) i przepłynął cieśninę Torresa. Sporządzone przez Cooka mapy zmieniły wyobrażenie o zarysach lądów i mórz. Doniosłe znaczenie miało również stwierdzenie możliwości kolonizacji Australii.

1835 – Dziennik „New York Sun” rozpoczął publikację artykułów o rzekomym odkryciu życia na Księżycu. Sensacja była spora, a bujda przeszła do historii prasy.

1875 – Kapitan Matthew Webb po raz pierwszy w historii przebył wpław kanał La Manche. Ciekawy obiekt ten kanał: co jakiś czas wydarz się na nim (lub nad nim) coś po raz pierwszy. Ostatnio ta latająca deska…

26 sierpnia

1789 – Rewolucja francuska: została ogłoszona Deklaracja Praw Człowieka i Obywatela. Wywodziła się z filozoficznych i politycznych nurtów oświecenia (Jean-Jacques Rousseau, Monteskiusz, Denis Diderot, John Locke). W 1791 potępiona w liście pasterskim papieża Piusa VI a w roku 2003 została wpisana na listę UNESCO Pamięć Świata. Oj, nie lubi ten Kościół katolicki Oświecenia od samego początku…

1961 – W kanadyjskim Toronto otwarto Hockey Hall of Fame. To galeria sławy, a zarazem muzeum poświęcone historii hokeja na lodzie. Każdy zawodnik, trener, twórca zespołu czy sędzia NHL (lub z niższych lig) może zostać zgłoszony do zostania członkiem tej instytucji. Jest to uznawane za największe wyróżnienie. Kandydat do Hockey Hall of Fame musi być mianowany przez 18-osobowy komitet i musi otrzymać poparcie 3/4 członków komitetu. Każdego roku może być zgłoszonych: czterech zawodników, dwóch budowniczych zespołów oraz jeden sędzia.

Pingwin Tux, symbol Linuksa

1991Linus Torvalds (ur. 28 grudnia 1969) – fiński programista, opublikował na grupie dyskusyjnej comp.os.minix informację o powstaniu nowego systemu operacyjnego Linux. Nie wszyscy wiedzą, co to jest? A smartfon albo tablet z Androidem państwo widzieli? Android to właśnie jedna z wersji tego systemu.

27 sierpnia

Jacques Alexandre Cesar Charles Jacques Alexandre Cesar Charles

1783Jacques Charles (ur. 12 listopada 1746, zm. 7 kwietnia 1823) – francuski fizyk, który sformułował prawo Charles’a oraz pierwszą wersję prawa Gay-Lussaca, 7wypuścił w Paryżu pierwszy balon napełniony wodorem. Jako pierwszy wzniósł się też osobiście w takim balonie w dniu 1 grudnia 1783 roku, w dziewięć dni po locie balonu, z ochotnikami na pokładzie, zaprojektowanego przez braci Montgolfier.

1859Edwin L. DrakeWilliam A. Smith w Titusville w Pensylwanii wydobyli po raz pierwszy ropę naftową przy pomocy odwiertu. Do tego czasu ropę pozyskiwano z naturalnych wycieków. Zaczęła się wielka kariera tego paliwa.

1955 – Ukazało się pierwsze wydanie Księgi Rekordów Guinnessa. To informator wydawany corocznie przez firmę Guinness, zawierający udokumentowane rekordy świata, zarówno naturalne, jak i osiągnięte przez ludzi, często najbardziej niezwykłe i czasami po prostu głupie (przykład: „największa porcja spaghetti spożyta jednorazowo”). Księga miała początkowo bawić sensacyjno-humorystycznymi informacjami bywalców piwiarni, z czasem stała się prestiżową publikacją w świecie. Ciekawostka: Polska zajmuje w Księdze drugie miejsce z liczbą 290 rekordów. Pierwsze miejsce ma USA – 315, a trzecie Wielka Brytania – 140 (stan na 25.01.2018).

Wyszperał

Bogdan Miś

Wszystkie ilustracje i fakty pochodzą z zasobów Wikipedii. Opinie i komentarze autora.

Print Friendly, PDF & Email
WP Twitter Auto Publish Powered By : XYZScripts.com