Bogdan Miś: Działo się (201)

17.09.2019

Kolejny tydzień (18-24 września) przynosi — jak zazwyczaj — przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.

Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.

Oto te fakty:

18 września

Ilustracja
Greta Garbo (1930)

1905 — Urodziła się Greta Garbo — właśc. Greta Lovisa Gustafsson — szwedzka aktorka (zm. 1990) uznawana za jedną z największych i najwybitniejszych gwiazd filmowych w historii kinematografii oraz jedną z legend i ikon okresu „Złotej Ery Hollywood”. Symbol seksu lat 20. i 30. XX wieku. W 1951 przyjęła obywatelstwo amerykańskie. W 1999 American Film Institute umieścił jej nazwisko na 5. miejscu w rankingu „największych aktorek wszech czasów”.

1947 — Powstała CIA (Central Intelligence Agency) — amerykańska agencja rządowa zajmująca się pozyskiwaniem i analizą informacji o zagranicznych rządach, korporacjach i osobach indywidualnych oraz opracowywaniem na ich podstawie raportów dla instytucji rządowych Stanów Zjednoczonych. Czyli wywiadem globalnym. Agencję utworzył prezydent Harry Truman. Na jego polecenie (choć później się do tego nie przyznawał), CIA przeprowadziła tajne operacje. M.in. wspierano partie prawicowe podczas wyborów parlamentarnych we Włoszech, tajne dostawy uzbrojenia dla sił antykomunistycznych walczących w wojnie domowej w Grecji.

1975 – W San Francisco aresztowano Patty Hearst, dziedziczkę fortuny magnata prasowego Williama Randolpha Hearsta, która, po porwaniu jej przez skrajnie lewicową grupę rewolucyjną, została jej członkinią i wzięła udział w napadzie na bank.

19 września

Miażdżenie Gilesa Coreya

1692 – Oskarżony o czary 80-letni Giles Corey został stracony przez zmiażdżenie w czasie polowania na czarownice w Salem w Nowej Anglii. Giles był jedyną w historii amerykańską ofiarą tego rodzaju egzekucji, zwanej peine forte et dure. (franc. „kara silna i długa”). To metoda tortur stosowana dawniej w anglosaskim prawie zwyczajowym w przypadku, kiedy podejrzany odmawiał odpowiedzi na pytanie o przyznanie się do winy. Złożenie oświadczenia o własnej winie lub niewinności było koniecznym wymogiem dla wszczęcia procesu sądowego przed ławą przysięgłych. Tortura polegała na stopniowym dokładaniu coraz większej ilości coraz cięższych kamieni na klatkę piersiową leżącego podejrzanego, aż do uzyskania jego oświadczenia lub do jego śmierci.

1888 – W belgijskim mieście Spa odbył się pierwszy na świecie konkurs piękności. Damskiej, żeby nie było wątpliwości.

1899 – Prezydent Francji Émile François Loubet ułaskawił oficera pochodzenia żydowskiego Alfreda Dreyfusa, niesłusznie skazanego za szpiegostwo na rzecz Niemiec. Ta słynna długotrwała szpiegowska afera antysemicka znalazła ostatnio odbicie w najnowszym filmie Romana Polańskiego.

20 września

1378 – Biskup Cambrai Robert z Genewy został wybrany na papieża i przyjął imię Klemensa VII. Rozpoczęła się wielka schizma zachodnia – okres trwający od 1378 do 1417 roku, kiedy to brak zgody kardynałów, kierujących się głównie pobudkami politycznymi, powodował, że do tytułu głowy Kościoła katolickiego rościło sobie pretensje dwóch, a nawet trzech papieży jednocześnie. Przez niemal pół wieku w Kościele katolickim panował pełny chaos.

Zrekonstruowany statek Magellana

1519 – Portugalski żeglarz Ferdynand Magellan wypłynął z hiszpańskiego portu Sanlúcar de Barrameda w pierwszą w historii wyprawę dookoła świata. Zginął 27 kwietnia 1521 zabity przez mieszkańców wyspy Mactan w Archipelagu Filipińskim. 6 września 1522 Juan Sebastián Elcaño i pozostali członkowie wyprawy Magellana (zostało 18 z początkowych 55) powrócili do Hiszpanii na ostatnim statku, po niemal trzech latach od wyruszenia.

1898 – Łotewski Niemiec Konstantin Rengarten zakończył trwającą od 15 sierpnia 1894 roku pieszą wędrówkę dookoła świata na trasie: Ryga-Rostów nad Donem-Iran-Irkuck-Urga-Pekin-Japonia-USA (Seattle-San Francisco-Chicago-Nowy Jork) -Francja-Ryga, przemierzywszy 26 877 km.

21 września

1551 – Założono Narodowy Uniwersytet Autonomiczny Meksyku. Jest najstarszym uniwersytetem na kontynencie północnoamerykańskim i największym uniwersytetem w Ameryce Łacińskiej. Związanych jest z nim wielu noblistów, między innymi Alfonso García Robles (Pokojowa Nagroda Nobla), Octavio Paz (Literacka Nagroda Nobla), Mario Molina (Nagroda Nobla w dziedzinie chemii).

Aureus cesarza Septymiusza Sewera – złota moneta rzymska bita od I w. p.n.e. do początków IV w.

1931 Funt szterling został wycofany z systemu waluty złotej, w którym standardowa jednostka pieniądza jest odpowiednikiem wartości określonej wagi złota oraz w którym emitenci pieniądza gwarantują, pod określonymi warunkami, wymianę wydanych pieniędzy za złoto o tej wadze. System wykształcił się pod koniec XIX w. Całkowita jego likwidacja nastąpiła w czasie II wojny światowej, kiedy zawieszona została wymienialność banknotów na złoto.

1937 – Została wydana powieść J.R.R. Tolkiena Hobbit, czyli tam i z powrotem. Po wydaniu powieść szybko zyskała uznanie czytelników. Wydawca poprosił autora o kontynuację zdarzeń, która ostatecznie ukazała się jako Władca Pierścieni. Zarówno Hobbit, jak i Władca Pierścieni powstały pod wpływem staroskandynawskich legend, którymi zajmował się Tolkien.

22 września

Ilustracja
Downing Street 10

1735Robert Walpole jako pierwszy brytyjski premier zamieszkał w rezydencji przy Downing Street 10. W ten sposób powstał adres – ikona. Budynek znajduje się na w City of Westminster w Londynie. Oficjalnie jest siedzibą Pierwszego Lorda Skarbu, który to tytuł po 1905 roku połączony został z funkcją szefa brytyjskiego rządu. Numer Dziesięć, jak często bywa nazywany, to zapewne najbardziej znany adres w Londynie i jeden z najłatwiej rozpoznawalnych budynków na świecie.

1827 – Według Josepha Smitha otrzymał on od proroka Moroniego złote płytki z inskrypcjami w języku reformowanym egipskim, które Smith przetłumaczył na angielski i w 1830 roku opublikował jako Księgę Mormona. Jest to święta księga kilku wyznań mormońskich. Ukazała się ona dotychczas w 110 językach, w nakładzie ponad 175 milionów egzemplarzy. Wydawana głównie przez Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich. Zawsze mnie to dzieło i jego rodowód zdumiewało.

1959 – Uruchomiono połączenie telefoniczne między Europą a USA. Zaledwie 60 rocznica!

23 września

1806 – Zakończyła się ekspedycja Meriwethera Lewisa i Williama Clarka, pierwsza, która drogą lądową na zachód poprzez kontynent północnoamerykański dotarła do wybrzeża Pacyfiku.

1889 – Założono japońską firmę Nintendo w celu produkowania kart hanafuda do japońskiej gry o tej samej nazwie. W ciągu kilkudziesięciu lat przedsiębiorstwo zajęło się rynkiem gier konsolowych i stało się jednym z potentatów w tej dziedzinie. W roku 1985 Nintendo zadebiutowała wprowadzeniem na rynek Nintendo Entertainment System (NES) oraz GameBoya 4 lata później. Obie platformy odniosły ogromny sukces na całym świecie.

Ilustracja
Bob Marley w lipcu 1980 roku, podczas koncertu w Dublinie

1980 – W Pittsburghu w stanie Pensylwania odbył się ostatni koncert Boba Marleya. Był to (ur. 6 lutego 1945, zm. 11 maja 1981) – jamajski wokalista, słynny wykonawca muzyki reggae. Osobie i twórczości Marleya przypisuje się ogólnoświatową popularyzację muzyki reggae, ruchu Rastafari oraz idei panafrykanizmu w latach siedemdziesiątych. Zmarł na raka.

24 września

1501 – Urodził się Girolamo Cardano, włoski matematyk, filozof, astrolog, lekarz (zm. 1576). Cardano opublikował metodę rozwiązywania równań 3. i 4. stopnia w swoim największym dziele Artis Magnæ, Sive de Regulis Algebraicis Liber Unus w 1545. Mimo że to nie on był odkrywcą tych wzorów, podane przez niego wzory noszą dziś nazwę wzorów Cardana. Cardano używał też jako jeden z pierwszych liczb zespolonych.

Sterowiec Henri Giffarda

1852 – W Paryżu Henri Jules Giffard wzniósł się na wysokość 1800 m i pokonał ponad 27-kilometrową trasę na pierwowzorze sterowca – balonie własnej konstrukcji wyposażonym w śmigło napędzane maszyną parową o mocy 2,2 kW.

1952 – Na Pacyfiku w czasie badania erupcji podmorskiego wulkanu został wciągnięty pod powierzchnię japoński statek badawczy Kaiyo Maru 5 wraz z 31 członkami załogi.

Wyszperał

Bogdan Miś

Wszystkie ilustracje i fakty pochodzą z zasobów Wikipedii. Opinie i komentarze autora.

Print Friendly, PDF & Email
WP Twitter Auto Publish Powered By : XYZScripts.com