Bogdan Miś: Działo się (232)8 min czytania

21.04.2020

Kolejny tydzień (22-28 kwietnia) przynosi — jak zazwyczaj — przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.

Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.

Oto te fakty:

22 kwietnia

1500 – Portugalski żeglarz Pedro Álvares Cabral jako pierwszy Europejczyk dotarł do Brazylii.

1838 – Brytyjski parowiec „Sirius” zdobył jako pierwszy Błękitną Wstęgę Atlantyku. Błękitna Wstęga była oddzielnie przyznawana za najszybszy rejs ze wschodu na zachód i zachodu na wschód. Symbolem nagrody była niebieska wstęga mocowana na szczycie masztu noszącego ją statku. W 1930 rywalizacja o Błękitną Wstęgę została zastąpiona rywalizacją o największą średnią prędkość (ponieważ odległość, ze względu na różnice w położeniu portów docelowych, nie była miarodajna), nazwaną od nazwiska pomysłodawcy rywalizacją Halesa. Ostatnim transatlantykiem odznaczonym nagrodą za największą prędkość był SS United States, którego rekordu (1952) nie pobito do 1990. Aktualnym rekordzistą (1998) jest norweski katamaran Cat-Link V; nie został jednak nagrodzony Błękitną Wstęgą.

1915 – I wojna światowa: wojsko niemieckie uwolniło chlor pod Ypres w Belgii. Było to pierwsze użycie broni chemicznej na taką skalę, z tysiącami zabitych. Wcześniej w mniejszym stopniu używali broni chemicznej Francuzi i Niemcy.

23 kwietnia

1919 — Rozpoczęła się zorganizowana przez bolszewików akcja otwarcia relikwii Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego, mająca obalić rozpowszechniany przez Cerkiew pogląd, że ciała świętych nie ulegają po śmierci rozkładowi. Z jednej strony zakończyła się sukcesem bolszewików – ekshumowane ciała były naturalnie w stanie rozkładu – z drugiej nastąpiła klapa: rosyjskie chłopstwo wcale nie wyzbyło się dawnego kultu. Znane są przekazy o chłopach tłumaczących nieoczekiwane dla nich wyniki otwarcia interwencją świętych, którzy postanowili uchronić swoje ziemskie ciała przed profanacją i zawczasu zamienili je w nagie kości lub słomę.

1982 — Premiera komputera domowego ZX Spectrum brytyjskiej firmy Sinclair Research Ltd. Unikatową cechą ZX Spectrum był sposób wprowadzania programów na klawiaturze: słowa kluczowe BASIC-a były skojarzone z odpowiednimi przyciskami. Ponieważ słów było znacznie więcej niż przycisków na klawiaturze, niektóre można było uzyskać np. wciskając jednocześnie przyciski caps shift i symbol shift, a następnie symbol shift i którąś literę. Było to trudne dla początkujących, jednak po przyzwyczajeniu się pozwalało na szybkie wprowadzanie programu. Komputerek zrobił w świecie – także w Polsce – ogromną karierę i przyczynił się do popularyzacji informatyki.

2005 – Film Me at the zoo stał się pierwszym filmem opublikowanym w serwisie YouTube. W filmie jeden z twórców serwisu Jawed Karim, stoi przed klatką słoni, opowiadając o ich długich trąbach, wyraźnie okazując zainteresowanie nimi. Wideo trwa 18 sekund.

24 kwietnia

1800 – Założono Bibliotekę Kongresu Stanów Zjednoczonych, największą tego typu instytucję na świecie. We wrześniu 2015 biblioteka miała w swoich zbiorach ponad 162 mln różnego rodzaju dokumentów, w tym m.in. ponad 38,6 mln książek, 70,3 mln rękopisów, 5,6 mln map i atlasów, 14,2 mln fotografii, 17,1 mln mikrofilmów oraz 7,2 mln dokumentów muzycznych w ponad 470 językach.

1895 – Kanadyjski żeglarz Joshua Slocum (urodził się w Wilmot w Nowej Szkocji; jako dwunastolatek uciekł z domu i zarabiał na życie jako pomocnik rybaków. W wieku lat 16 zaciągnął się na statek, a dziewięć lat później dowodził już własnym. W 1865 roku otrzymał obywatelstwo amerykańskie) wyruszył z Bostonu na rybackiej łodzi typu jol o nazwie „Spray” w pierwszy udany, samotny rejs dookoła świata.

1964 – Odcięto głowę posągowi Małej Syrenki w kopenhaskim porcie. Nie po raz pierwszy i nie po raz ostatni okazało się, że człowiek jest w stanie zrealizować każdy idiotyzm, jaki można wymyślić. Niestety.

25 kwietnia

1507 – Niemiecki kosmograf Martin Waldseemüller na swej mapie Universalis Cosmographia po raz pierwszy użył nazwy Ameryka.

1859 – Francuski dyplomata i przedsiębiorca Ferdinand de Lesseps wbił w Port Saidzie łopatę w piasek, inaugurując symbolicznie budowę Kanału Sueskiego. Uroczyste otwarcie kanału nastąpiło 17 listopada 1869, z udziałem wielu koronowanych głów i książąt, m.in. Franciszka Józefa i cesarzowej Eugenii.

1953 – W czasopiśmie „Nature” opublikowano pracę Jamesa Deweya Watsona i Francisa Cricka opisującą model budowy przestrzennej podwójnej helisy DNA. Od tej chwili lepiej wiemy, czym jest życie. Można powiedzieć, że skończyły się legendy o naturze życia, zaczęła nauka.

26 kwietnia

1336 – Włoski poeta Francesco Petrarca zdobył szczyt Mont Ventoux (1912 mnpm) w Prealpach Południowych, co uznaje się za początek alpinizmu. Dlaczego akurat to i tu, a nie na przykład fakt, że pewien średniowieczny gazda wdrapał się na Gubałówkę — nie mam pojęcia. Pewno dlatego, że poeta jest jednak bardziej medialny…

1803 – We Francji spadł meteoryt L’Aigle, pierwszy o potwierdzonym pochodzeniu pozaziemskim. Meteoryt L’Aigle spadł w postaci deszczu meteorytowego. Na miejsce spadku Francuska Akademia Nauk wysłała Jean-Baptiste’a Biota w celu zbadania zjawiska. Po raz pierwszy stwierdzono wtedy pozaziemskie pochodzenie meteorytów. Wcześniej doniesienia o upadku „kamieni z nieba” traktowano bardzo sceptycznie.

1933 — Urodził się Arno Allan Penzias, amerykański fizyk i astrofizyk pochodzenia niemieckiego, pracownik Bell Telephone Laboratories w Holmdel (New Jersey), laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki za odkrycie mikrofalowego promieniowania tła. Nagrodę Nobla otrzymał w roku 1978 wraz z Robertem W. Wilsonem. Obaj laureaci prowadzili badania w dziedzinie radioastronomii. Odkrycia „mikrofalowego promieniowania tła” dokonali przypadkowo w latach 1964–1965, w czasie prób stosowania nowego typu anteny – poszukując przyczyn występowania szumów. Było to potwierdzenie teorii Wielkiego Wybuchu jako początku naszego Wszechświata.

27 kwietnia

1521 – Ferdynand Magellan zginął w potyczce z mieszkańcami wyspy Mactan na Filipinach.

1791 — Urodził się Samuel Finley Breese Morse (zm. 2 kwietnia 1872) — amerykański wynalazca, malarz marynista, rzeźbiarz, prekursor telegrafii. Jeden z twórców alfabetu Morse’a; jego wynalezienie przypisuje się też Alfredowi Vailowi), który był oparty na systemie trójkowym (brak sygnału, krótki sygnał i długi sygnał).

2002 — Zmarła w Los Angeles Ruth Handler, właśc. Ruth Mosko (ur. 4 listopada 1916), amerykańska bizneswoman, prezes przedsiębiorstwa Mattel, a także — a może przede wszystkim — twórczyni ikonicznej dla popkultury lalki Barbie. Była córką emigrantów z Polski, Jakuba i Idy Moskowiczów.

28 kwietnia

1885 – Podczas wystawy psów w Nowym Jorku po raz pierwszy zaprezentowano grzywacza chińskiego. Piesek to śliczny i bardzo miły, ale z racji swej nagości delikatny. Żyje ok. 12 lat.

1947 – Norweski podróżnik Thor Heyerdahl (znany autorowi niniejszego osobiście) rozpoczął wyprawę na tratwie „Kon-Tiki” z Peru przez Ocean Spokojny, która miała udowodnić hipotezę, że ludzie przybyli na wyspy Polinezji z Ameryki Południowej. Udało mu się.

2001 – Amerykański miliarder Dennis Tito został pierwszym turystą kosmicznym jako członek załogi statku Sojuz TM-32. Tito spędził 7 dni, 22 godziny i 4 minuty na orbicie. Za swoją trwającą od 28 kwietnia do 6 maja podróż na Międzynarodową Stację Kosmiczną zapłacił Rosjanom 20 milionów dolarów. Wcześniej próbował w NASA. Ta nie zgodziła się, argumentując, iż sprzęt kosmiczny jest zbyt cenny, aby miał z nim kontakt ktoś niewykwalifikowany. Kto bogatemu zabroni…

Wyszperał

Bogdan Miś

Wszystkie ilustracje i fakty pochodzą z zasobów Wikipedii. Opinie i komentarze autora.