09.06.2020
Kolejny tydzień (10-16 czerwca) przynosi — jak zazwyczaj — przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.
Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.
Oto te fakty:
10 czerwca
1790 – Philadelphia Spelling Book autorstwa Johna Barry’ego stała się pierwszą amerykańską książką chronioną prawem autorskim.
1854 – Niemiecki matematyk Bernhard Riemann wygłosił wykład habilitacyjny uznawany za początek wielowymiarowej geometrii Riemanna. Minęło niemal 200 lat – i o tej geometrii ma pojęcie pewna liczba matematyków i fizyków (bo też nie wszyscy). A to jedna z ważniejszych dyscyplin matematyki…
1909 – Pierwsze skuteczne wykorzystanie sygnału SOS w katastrofie brytyjskiego liniowca „Slavonia”, który rozbił się na Azorach. Sygnał SOS został wprowadzony 1 lipca 1908 roku (wcześniej stosowano sygnał CQD). Przyjęto taką jego postać, gdyż jest łatwa do zapamiętania, nadawania i rozpoznania – składa się z: trzech krótkich, trzech długich i znowu trzech krótkich sygnałów. Wbrew powszechnemu mniemaniu nie jest skrótem jakiegoś wyrażenia; wybrano go wyłącznie z powodu łatwej budowy.
11 czerwca
1292 – Zmarł Roger Bacon – angielski franciszkanin, zwany doctor mirabilis (łac. dosł. wspaniały nauczyciel); filozof średniowieczny, uznawany za skrajnego empirystę. Czasem opisywany jako jeden z najwcześniejszych europejskich zwolenników nowoczesnej metody naukowej, zainspirowany pracami islamskich naukowców. Został potępiony przez swój zakon pod koniec lat siedemdziesiątych XIII w., prawdopodobnie skazany na areszt domowy w Paryżu i uwolniony w 1290 r. przez nowego generała zakonu.
1895 – Wystartował pierwszy długodystansowy rajd samochodowy Paryż-Bordeaux-Paryż o długości 1178 km. Zwyciężył Francuz Émile Levassor na samochodzie spalinowym Panhard-Levassor.
1998 — Rozszyfrowano do końca budowę materiału genetycznego bakterii, wywołującej gruźlicę.
12 czerwca
1667 – Jean-Baptiste Denys, nadworny lekarz króla Francji Ludwika XIV, przeprowadził pierwszą w historii transfuzję krwi.
1897 – Opatentowano szwajcarski nóż oficerski. Czyli najpopularniejszy dziś model scyzoryka.
1979 – Skonstruowany przez amerykańskiego inżyniera Paula MacCready’ego i pilotowany przez kolarza Bryana Allena mięśniolot Gossamer Albatross jako pierwszy statek powietrzny napędzany siłą ludzkich mięśni przeleciał nad kanałem La Manche, zdobywając Nagrodę Kremera.
13 czerwca
1842 – Królowa brytyjska Wiktoria jako pierwsza głowa państwa odbyła podróż pociągiem.
2010 – Na australijskiej pustyni wylądowała japońska sonda kosmiczna Hayabusa, która pobrała próbki materii z planetoidy (25143) Itokawa.
2013 — Sąd Najwyższy USA orzekł jednomyślnie, że naturalnie występujące sekwencje DNA nie mogą być patentowane, zamykając sprawę ACLU-Myriad Genetics. Orzeczenie unieważniło szereg patentów, nie rozstrzygając jednak możliwości patentowania niewystępujących w przyrodzie sekwencji cDNA.
14 czerwca
1864 — Urodził się Alois Alzheimer (zm. 19 grudnia 1915) — niemiecki lekarz psychiatra i neuropatolog, profesor psychiatrii Uniwersytetu Wrocławskiego. Jako pierwszy opisał objawy choroby zwanej dziś chorobą Alzheimera
1914 – Międzynarodowy Komitet Olimpijski zaprezentował flagę olimpijską. Słynne pięć kół…
1966 – Watykańska Kongregacja Doktryny Wiary z upoważnienia papieża Pawła VI ogłosiła, że Indeks ksiąg zakazanych nie ma już mocy wiążącej, natomiast zachowuje swoją wartość moralną jako ostrzeżenie przed treściami szkodliwymi dla wiary i dobrych obyczajów, a przestrzeganie Indeksu odtąd jest kwestią sumienia wiernych. Po raz pierwszy ów indeks ukazał się w roku 1559.
15 czerwca
1219 – Według legendy w czasie krucjaty króla Waldemara II Zwycięskiego do Estonii spadła z nieba późniejsza flaga Danii (Dannebrog). Niekoniecznie to prawda, ale to najstarsza obecnie używana flaga w Europie.
1752 – Benjamin Franklin udowodnił, że piorun jest zjawiskiem elektrycznym. To było w czasach, gdy uczeni bywali politykami klasy międzynarodowej.
1844 – Charles Goodyear (1800-1860) opatentował metodę wulkanizacji kauczuku. W 1839 wynalazł technologię produkcji gumy. Początek istnienia przemysłu gumowego. Mimo swoich wynalazków zmarł w nędzy.
16 czerwca
1911 — Założono amerykański koncern informatyczny IBM.
1963— Z kosmodromu w Bajkonurze (Kazachstan) wystrzelono statek Wostok 6 z pierwszą kosmonautką Walentyna Tierieszkową (ur. 1937) na pokładzie. Pomimo wcześniejszych planów, kolejna kobieta poleciała w kosmos dopiero 19 lat później (Swietłana Sawicka). Tierieszkowa jest doktorem nauk, ma stopień generała lotnictwa. Była dwukrotnie mężatką.
2014 – Amerykanin Jeremiah Heaton w celu uczynienia swej córki księżniczką, zgłosił pretensje do leżącego na granicy Egiptu i Sudanu terytorium Bir Tawil (nieco ponad 2000 km kwadratowych) o niejasnej przynależności, wbił w jego ziemię flagę i powołał do życia „Królestwo Północnego Sudanu”. Mimo poparcia władz egipskich nowy twór państwowy nie został jeszcze przez nikogo uznany. Kto bogatemu zabroni wygłupiać się?
Wyszperał
Bogdan Miś
Wszystkie ilustracje i fakty pochodzą z zasobów Wikipedii.
Opinie i komentarze autora.
