Bogdan Miś: Działo się (241)

23.06.2020

Kolejny tydzień (24-30 czerwca) przynosi — jak zazwyczaj — przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.

Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.

Oto te fakty:

24 czerwca

1497 – Włoski żeglarz i odkrywca w służbie angielskiej Giovanni Caboto (John Cabot) wylądował na Nowej Fundlandii. Tak, tak – ja też byłem pewien, że to Anglik…

1915 – Urodził się Fred Hoyle (zm. 20 sierpnia 2001) – brytyjski astronom, kosmolog, matematyk i astrofizyk teoretyczny. Autor licznych prac dotyczących budowy wewnętrznej i ewolucji gwiazd oraz właściwości materii międzygwiazdowej. Twórca teorii akrecji materii międzygwiazdowej przez gwiazdy oraz twórca wraz z H. Bondim tzw. teorii ciągłej kreacji (powstawania) materii we Wszechświecie. Ta ostatnia teoria wyglądała bardzo interesująco, ale niestety okazała się fałszywa. W roku 1981 zaszokował świat nauki odrzucając możliwość ewolucji chemicznej oraz stając się dozgonnym zwolennikiem teorii panspermii.

Telcan w muzeum Wollaton Hall Industrial

1963 — Pierwsza demonstracja domowego rejestratora wideo odbyła się w BBC News Studios w Londynie. W wiadomościach telewizyjnych BBC zademonstrowano podłużny magnetowid Telcan o stałej głowicy przeznaczony do nagrań domowych programów telewizyjnych. Cena docelowa została wyznaczona na ok. 62 funtów). Nigdy nie trafił do sprzedaży. Ale był i działał.

25 czerwca

1864 – Urodził się w Wąbrzeźnie Walter Hermann Nernst (zm. 18 listopada 1941) – fizyk i chemik niemiecki, laureat Nagrody Nobla z chemii w 1920 roku. Zajmował się termodynamiką ciała stałego, elektrochemią i teorią roztworów. W 1906 sformułował tzw. trzecią zasadę termodynamiki (nazywaną też zasadą Nernsta), określającą charakter zmian wielkości termodynamicznych w temperaturach bliskich zera bezwzględnego.

1910 – W Paryżu odbyła się prapremiera baletu Ognisty ptak z muzyką Igora Strawińskiego i librettem oraz choreografią Michaiła Fokina.

Symbolika pierwotnej flagi ruchu LGBT

1978 — Podczas parady w San Francisco po raz pierwszy została użyta tęczowa flaga jako symbol ruchu LGBT. Powyżej – wersja oryginalna, 8-kolorowa; obecna jest 6-kolorowa (od 1979 roku). Różowy pas, widoczny u góry, był trudny do uzyskania na materiale. Zrezygnowano też z turkusowego, żeby mieć parzystą liczbę pasów (po to, by łatwo było składać flagę na pół).

26 czerwca

1843 – Wszedł w życie Traktat Nankiński kończący I wojnę opiumową między Wielką Brytanią a Chinami. Na jego mocy m.in. Hongkong przeszedł „po wsze czasy” pod panowanie brytyjskie. Już teraz wiemy, ile trwają wsze czasy. W sumie jednak dość długo…

1940 — W ZSRR zniesiono kalendarz radziecki. Był to kalendarz wprowadzony w ZSRR 1 października 1929 jako kalendarz pomocniczy obok obowiązującego kalendarza gregoriańskiego; od 1 grudnia 1931 wielokrotnie zmieniany. Układ dni był identyczny jak w kalendarzu gregoriańskim, od którego różnił się jedynie długością tygodnia, wynoszącą 5, a potem 6 dni. W latach 1929–1931 tydzień składał się z 5 dni. W szczególny sposób wyznaczano dni wolne od pracy: robotnicy byli podzieleni na 5 grup, którym przydzielono poszczególne kolory (żółty, różowy, czerwony, fioletowy, zielony), zaś każda taka grupa miała wolne innego dnia. Reforma ta była bardzo niepopularna, jakkolwiek bowiem zwiększyła ogólną liczbę wolnych dni w roku o ok. 27%, to znacznie skomplikowała stosunki społeczne, zwłaszcza rodzinne, gdyż wolny dzień członków rodziny mógł przypadać innego dnia.

Ilustracja
Elvis 1957

1977 – W Indianapolis odbył się ostatni koncert Elvisa Presleya. Chyba wszyscy wiedzą, kim był? Na wszelki wypadek: Król Rock and Rolla. Albo po prostu Król.

27 czerwca

1898 – Kanadyjczyk Joshua Slocum zakończył w Newport w stanie Rhode Island pierwszy samotny rejs dookoła świata.

Ilustracja
Pancernik „Potiomkin”

1905 – Doszło do słynnego buntu załogi na pancerniku rosyjskiej floty czarnomorskiej „Potiomkin”. Okręt stał się ikoną rewolucji 1905 roku. Pełna nazwa jednostki to „Kniaź Potiomkin-Tawriczeskij”. Po uznanym za „hańbiący” buncie został przemianowany na „Pantelejmon”, w okresie Rewolucji październikowej walczył (znów jako „Potiomkin”) po stronie czerwonych. W maju 1918 został zdobyty w Sewastopolu przez Niemców, później wpadł w ręce białej Armii Ochotniczej gen. Denikina. W kwietniu 1919 został wysadzony w powietrze przez Francuzów, którzy nie chcieli, aby wpadł w ręce bolszewików. W 1923 roku został ostatecznie złomowany.

1923 – Przeprowadzono pierwsze w historii tankowanie w powietrzu (amerykańskiego bombowca Airco DH.4).

28 czerwca

1834 – W Paryżu ukazał się pierwodruk Pana Tadeusza Adama Mickiewicza. Rękopis Pana Tadeusza od 1999 znajduje się w zbiorach Zakładu Narodowego im. Ossolińskich. W 2014 został wpisany na Polską Listę Krajową Programu UNESCO Pamięć Świata.

1859 – W angielskim Newcastle upon Tyne odbyła się pierwsza w historii wystawa psów rasowych.

Donald A. Smith wbija ostatni gwóźdź pod tory Kolei Transkanadyjskiej. Źródło: Library and Archives Canada

1886 — Pierwszy pociąg osobowy wyruszył z Montrealu i 4 lipca dotarł do Port Moody w Kolumbii Brytyjskiej nowo zbudowaną Koleją Transkanadyjską. Budowa kolei była realizacją jednej z obietnic wyborczych, jakie poczynili konserwatyści w wyborach do pierwszego Parlamentu Kanady. Była także jednym z elementów umowy pomiędzy Kanadą a Kolumbią Brytyjską w czasie negocjacji o przystąpieniu tej kolonii do Konfederacji Kanady.

29 czerwca

1881 — Sudański kaznodzieja Muhammad Ahmad Ibn Abd Allah przybrał tytuł Mahdiego (czyli mesjasza, zbawiciela) i wzniecił pierwsze w Afryce zakończone sukcesem powstanie przeciwko europejskim kolonizatorom. Rządził kilka lat. W 1885 roku poważnie zachorował na tyfus i zmarł 22 czerwca. Władzę po nim objął jego zaufany towarzysz, Abdullahi. W 1898 roku połączone siły egipsko-brytyjskie rozgromiły mahdystów w bitwie pod Omdurmanem. Rok później Abdullahi podjął ostatnią próbę odwrócenia losów wojny, ale poniósł klęskę w bitwie pod Karari i poległ w boju. Klęska ta oznaczała koniec niepodległego Sudanu, który dostał się pod kontrolę egipsko-brytyjską. Oznaczała też uzależnienie Egiptu od Wielkiej Brytanii, Pamiętacie „W pustyni i w puszczy”? Nasz noblista nieźle nałgał o tych czasach…

Ilustracja
Vigdís Finnbogadóttir (1985)

1980Vigdís Finnbogadóttir (z wykształcania filolożka francuska i teatrolożka, bezpartyjna, pacyfistka) wygrała wybory prezydenckie na Islandii, zostając pierwszą demokratycznie wybraną kobietą-prezydentem na świecie. Miała wówczas 50 lat. Trzykrotnie zapewniała sobie reelekcję. W wyborach w 1984 i w 1992 nie miała żadnego kontrkandydata.

2007 Premiera iPhone’a. Przewrót w komunikacji; od tej chwili ludzie mają do dyspozycji osobistą łączność internetową. Telefon komórkowy przestaje być narzędziem tylko komunikacji dźwiękowej, przejmuje też funkcje zaawansowanej maszyny liczącej i środka przekazu wideo. Słowem, rodzi się smartfon.

30 czerwca

1859 – Francuski linoskoczek Charles Blondin po raz pierwszy przeszedł nad wodospadem Niagara. Bez sensu, ale wyczyn niewątpliwy.

Einstein w roku 1904 lub 1905

1905 — Albert Einstein opublikował na łamach „Annalen der Physik” artykuł Zur Elektrodynamik bewegter Körper, będący podstawą szczególnej teorii względności. Narodziła się nowoczesna fizyka.

1963 — Odbyła się ostatnia w historii koronacja papieska (Pawła VI). To dawna uroczysta ceremonia inauguracji każdego nowego pontyfikatu papieża, podczas której na głowę nakładano mu potrójną koronę papieską – tiarę. Pierwsza potwierdzona koronacja odbyła się za Mikołaja I w 858 r. Koronacja została ostatecznie zniesiona na mocy konstytucji apostolskiej Jana Pawła II Universi Dominici Gregis z 1996.

Wyszperał

Bogdan Miś

Wszystkie ilustracje i fakty pochodzą z zasobów Wikipedii.
Opinie i komentarze autora.

Print Friendly, PDF & Email
WP Twitter Auto Publish Powered By : XYZScripts.com