Bogdan Miś: Działo się (242)

01.07.2020

Kolejny tydzień (1–6 lipca) przynosi — jak zazwyczaj — przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.

Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.

Oto te fakty:

1 lipca

1650 – W Lipsku ukazało się pierwsze wydanie najstarszego dziennika na świecie „Einkommende Zeitungen”, ukazującego się w latach 1650–1921. Lipski drukarz i księgarz Timotheus Ritzsch (1614–1678) drukował i rozprowadzał od 1643 w Lipsku „Wöchentliche Zeitung” (Cotygodniowe Wiadomości), które pojawiały się 4 razy w tygodniu. Od 1650 Ritzsch zaczął wydawać je 6 razy w tygodniu i nazwał „Einkommende Zeitungen”, czyli (nadchodzące wiadomości) ponieważ „Zeitungen” (dziś niem. gazety) oznaczało wówczas tyle co Nachrichten (wiadomości). Strony miały format 13,5 x 17 cm. Ówczesne wydanie miało cztery strony i liczyło nie więcej niż 200 egz. Od 1734 gazeta ukazywała się jako „Leipziger Zeitungen”, od 1810 jako „Leipziger Zeitung” z podtytułem Hervorgegangen aus den Leipziger Post-Zeitungen.

1881 – Wykonano pierwsze międzynarodowe połączenie telefoniczne pomiędzy miejscowościami St. Stephen (Nowy Brunszwik) w Kanadzie a Calais (Maine) w USA.

Walkman firmy Sony model WM-GX302 z wbudowanym radioodbiornikiem

Walkman firmy Sony model WM-GX302 z wbudowanym radioodbiornikiem

1979 – Japoński koncern Sony wprowadził na rynek walkmana – przenośny, zminiaturyzowany odtwarzacz kaset magnetofonowych, jeśli ktoś nie pamięta tego sprzętu, który zrewolucjonizował rynek muzyczny. Prototyp został zaprojektowany przez Akio Moritę, Masaru Ibukę i Kozo Ohsone.

2 lipca

Silnik Savery’ego

1698 – Anglik Thomas Savery (1650-1715) opatentował jeden z pierwszych silników parowych. Wprowadził jednostkę mocy koń parowy, która po wprowadzeniu układu SI zastąpiona została kilowatem. W 1702 roku Savery i Thomas Newcomen założyli fabrykę podnośników parowych. Pierwszym wynalazkiem Savery’ego był pomysł łódki, która mogłaby pływać w czasie ciszy morskiej. Jednak pomysłu tego nigdy nie udało mu się zrealizować, ponieważ brytyjska marynarka nie była nim zainteresowana.

1900 – Nad niemieckim Friedrichshafen wzniósł się w powietrze pierwszy sterowiec konstrukcji Zeppelina. Pierwszy zeppelin miał długość 126,8 m i średnicę 11,6 m. Jego napęd stanowiły dwa silniki spalinowe Daimler o mocy 5 kW.

1944 – W Philharmonic Auditorium w Los Angeles odbyła się pierwsza edycja festiwalu Jazz at the Philharmonic, zorganizowanego przez impresario Normana Granza. Festiwale były organizowane do roku 1983. W latach 1945-1957 odbyło się 18 tras koncertowych JATP w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie. Ostatnie, dziewiętnaste, krajowe tournée zostało zorganizowane w 1967. Europejskich tras koncertowych było 8 w latach 1957-1959. Później odbyło się jeszcze kilka pojedynczych koncertów JATP w Europie i Japonii. Pożegnalny koncert JATP miał miejsce w Tokio.

3 lipca

1864 – Ziemia została opasana kablem telegraficznym.

Science w roku 1883

1880 – Ukazało się pierwsze wydanie założonego przez Thomasa Alvę Edisona amerykańskiego czasopisma naukowego „Science”. Jest to recenzowane czasopismo naukowe wydawane przez American Association for the Advancement of Science. Ukazuje się jako tygodnik ilustrowany. Podstawowym zadaniem tygodnika jest publikowanie najnowszych, szczególnie doniosłych odkryć w dziedzinie nauk przyrodniczych i wszelkich materiałów wiążących się z rolą nauki we współczesnym świecie. Charakterystyczną cechą pisma są wysokie kryteria doboru tematów, które powodują, że współautorstwo niewielkiego artykułu w „Science” jest w świecie naukowym znacznie wyżej cenione niż samodzielne autorstwo dużego artykułu w większości czasopism naukowych.

1928 – W Londynie przeprowadzono pierwszą transmisję telewizyjną w kolorze.

1938 – Brytyjska lokomotywa Gresley „Mallard” A4 pobiła aktualny do dzisiaj światowy rekord prędkości lokomotywy z napędem parowym (203 km/h).

4 lipca

1802 – Oficjalnie otwarto amerykańską akademię wojskową West Point, jedną z najsłynniejszych szkół oficerskich na świecie. Fortyfikacje szkoły budował i projektował Tadeusz Kościuszko. Kobiety mogą studiować w West Point od 1976. Akademia West Point corocznie przyjmuje od kilku do kilkunastu obcokrajowców z prawie całego świata. Łącznie USMA ukończyło już ponad 350 obcokrajowców. Do 2013 roku West Point ukończyło 5 Polaków.

Rękopis Alicji w krainie czarów

1865 – Ukazała się powieść Alicja w Krainie Czarów Lewisa Carrolla. Mało kto wie, że w tej opowieści dla dzieci autor zawarł mnóstwo aluzji do bardzo skomplikowanych pojęć matematycznych, ogromnie trudnych do przełożenia przez tłumaczy bez odpowiedniego wykształcenia. Sam Lewis Carrol (właśc. Charles Lutwidge Dodgson, 1832–1898) był matematykiem, profesorem Oxfordu. Opublikował ok. 250 rozpraw matematycznych.

2012 – Ogłoszono odkrycie przez detektory ATLAS i CMS, znajdujące się przy Wielkim Zderzaczu Hadronów w CERN pod Genewą nowej cząstki elementarnej – bozonu Higgsa. Zgodnie z tzw. modelem standardowym, cząstki występujące w przyrodzie – kwarki i leptony – posiadają masę dzięki oddziaływaniu z polem Higgsa. Za przewidzenie istnienia bozonu Higgsa oraz za eksperymentalne potwierdzenie jego istnienia Nagrodą Nobla w 2013 wyróżnieni zostali Peter Higgs oraz François Englert.

5 lipca

1687 – Isaac Newton opublikował dzieło Philosophiae naturalis principia mathematica, w którym opisał odkryte przez siebie zasady dynamiki oraz prawo powszechnego ciążenia. Zaczęła się nowoczesna fizyka.

Mechaniczny Turek

1854 – W wyniku pożaru muzeum w Filadelfii uległ zniszczeniu tzw. Mechaniczny Turek, będący XVIII-wieczną mistyfikacją autorstwa Austriaka Wolfganga von Kempelena. Rzekomo genialna maszyna rozgrywała po mistrzowsku partie szachów, w rzeczywistości ruchami jej figur sterował dzięki magnesom ukryty wewnątrz utalentowany szachista.

1937 — W miejscowościach Midale i Yellow Grass w prowincji Saskatchewan odnotowano najwyższą temperaturę w historii Kanady (+45 °C). Rekord dotychczas niepobity — i niech tak zostanie. Brr…

6 lipca

1880 — 14 lipca został oficjalnie ustanowiony Świętem Narodowym Francji. 14 lipca 1789 od szturmu na Bastylię rozpoczęła się Wielka Rewolucja Francuskiej. Wtedy została obalona monarchia absolutna we Francji. Proszę zwrócić uwagę na rok: niemal dokładnie w stulecie wydarzeń uznano ich historyczne znaczenie.

Ilustracja

Schleswig-Holstein” w 1926 roku

1908 — Wszedł do służby niemiecki pancernik „Schleswig-Holstein”. Ten sam, który 1 września 1939 r. ostrzelał Westerplatte. Jego nazwę kojarzy chyba każdy, ale zgoła nie wszyscy zapewne wiedzą, jakie były dalsze losy jednostki. Otóż został ciężko uszkodzony podczas nalotu na Gdynię w 1944 roku przez lotnictwo brytyjskie, 21 marca 1945 roku został przez załogę wysadzony w powietrze i zatopiony, po wojnie zaś był podniesiony i używany przez ZSRR do roku 1966 jako okręt-cel.

2003 — Z radioteleskopu Eupatoria RT-70 na Krymie wyemitowano sygnały z wiadomościami dla potencjalnych cywilizacji pozaziemskich w kierunku pięciu układów planetarnych: HIP 4872, HD 245409, HD 75732, HD 10307 i HD 95128. Do najbliższego układu HIP 4872 sygnał dotrze w kwietniu 2036 roku. Zawsze się zastanawiam, czy wiara w możliwość istnienia rozumnej cywilizacji pozaziemskiej to optymizm, czy pesymizm?

7 lipca

1534 – Pierwsza udokumentowana wymiana handlowa między Europejczykami i mieszkańcami wybrzeży Zatoki Świętego Wawrzyńca w Ameryce Północnej. Czy nie lepiej wspominać transakcje handlowe i odkrycia naukowe niż bitwy i katastrofy?

1861 — Urodziła się Nettie Maria Stevens (zm. 4 maja 1912) − amerykańska biolożka i genetyczka, która uzyskała podstawowe rezultaty w badaniach nad istotą biologiczną płci. To ona odkryła związek chromosomów X i Y z płcią i ona je właśnie tak nazwała. Tworzono dla niej katedrę w słynnym Bryn Mawr College (w którym w 1903 roku obroniła doktorat z biologii), ale nie zdołała jej objąć z powodu zgonu na raka piersi.

Ilustracja

Ilustracja Enrico Mazzantiego do „Pinokia”

1881 – We włoskim czasopiśmie dziecięcym „Giornale per i Bambini” ukazał się pierwszy odcinek powieści Pinokio Carlo Collodiego. Wypominanie kłamstw wiązane z rośnięciem nosa – to właśnie nawiązanie do tej książki (patrz rysunek).

Wyszperał

Bogdan Miś

Wszystkie ilustracje i fakty pochodzą z zasobów Wikipedii.

Opinie i komentarze autora.

Print Friendly, PDF & Email
WP Twitter Auto Publish Powered By : XYZScripts.com