23.03.2021
24 MARCA
Tego samego dnia przypada rocznica urodzin (1693) i zgonu (1776) Johna Harrisona. Był to brytyjski cieśla i zegarmistrz samouk; zbudował pierwszy zegar (tzw. chronometr), który mógł być używany na statkach, co umożliwiło rozwiązanie problemu określania długości geograficznej.
1882 – Tego dnia uczony niemiecki Robert Koch ogłosił, że odkrył bakterię, powodującą gruźlicę. W trzy tygodnie później opublikował rozprawę „O etiologii gruźlicy”. W 1905 roku dostał za to Nagrodę Nobla.
1893 – Urodził się Walter Baade, niemiecki astronom, który wyemigrował do USA w 1931 roku. Zasugerował, że supernowe mogą tworzyć gwiazdy neutronowe, odkrył drugi typ cefeid (tzw. gwiazdy typu W Virginis) oraz zidentyfikował Mgławicę Krab jako pozostałość po supernowej z 1054. Ma swoją planetoidę (odkrył ich 10). Żył 67 lat.
25 MARCA
1907 – Zmarł Ernst Gustav Benjamin von Bergmann (ur. 1836 w Rydze) – niemiecki chirurg, profesor na Uniwersytecie w Dorpacie i w Würzburgu, od 1882 roku na Uniwersytecie w Berlinie. Spopularyzował aseptykę w chirurgii. Był jednym z twórców chirurgii czaszki i neurochirurgii.
1914 – Urodził się Norman Ernest Borlaug, amerykański uczony pochodzenia norweskiego, laureat Pokojowej Nagrody Nobla. Był agronomem i hodowcą, zajmującym się doskonaleniem roślin hodowlanych. Od 1966 był pracownikiem Międzynarodowego Ośrodka Uszlachetniania Kukurydzy i Pszenicy w Meksyku, w którym wyhodował odporne na choroby i bardzo plenne odmiany pszenicy o krótkiej słomie (tzw. odmiany półkarłowe), dzięki którym zapoczątkował tzw. zieloną rewolucję w wielu krajach Trzeciego Świata. Szacuje się, że jego odkryciom zawdzięcza życie ponad miliard ludzi. Żył 89 lat.
Ważny dzień w historii telewizji. W 1925 roku tego dnia odbył się w Londynie pierwszy w dziejach pokaz bardzo jeszcze prostej telewizji systemu Bairda. W roku 1954 natomiast amerykańska firma RCA rozpoczęła seryjną produkcję odbiorników telewizji kolorowej.
26 MARCA
1791 – We Francji przyjęto pierwszą definicję metra (długość równa jednej dziesięciomilionowej długości mierzonej wzdłuż południka paryskiego od równika do bieguna).
1830 – Opublikowano Księgę Mormona. Jest uznawana przez Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich, Społeczność Chrystusa i inne odłamy ruchu świętych w dniach ostatnich za jeszcze jedno świadectwo o Jezusie Chrystusie. Dla wiernych tych Kościołów stanowi (obok Biblii) jedną z podstawowych świętych ksiąg. Zdaniem tych wspólnot jest ona tłumaczeniem z języka reformowanego egipskiego na język angielski dokonanym przez Josepha Smitha na podstawie starożytnych złotych płyt, otrzymanych od proroka Moroniego. Nie skomentuję.
1881 – W wieku 20 lat w Madison w stanie Wisconsin padła samica orła bielika amerykańskiego o imieniu Old Abe, która była maskotką 8. Regimentu Piechoty Ochotniczej z Wisconsin w trakcie wojny secesyjnej i której wizerunek stanowi obecnie element godła elitarnej 101. Dywizji Powietrznodesantowej.
27 MARCA
1827 – W wieku 18 lat Karol Darwin przedstawił Pilnina Society w Edyngburgu swoją pierwszą rozprawę naukową. Darwin opisał w niej kilka odkryć dotyczących biologii organizmów morskich, żyjących u wybrzeży Szkocji.
1857 -Urodził się Karl Pearson, angielski matematyk, prekursor statystyki matematycznej (ciekawostka: zmienił pisownię imienia z angielskiej na niemiecką ze względu na sympatię do uniwersytetu w Heidelbergu, gdzie studiował). W roku 1898 otrzymał Medal Darwina za prace nad ilościowym podejściem do problemów biologicznych. W 1911 roku na University College London utworzył pierwszy na świecie uniwersytecki wydział statystyki. Znany współczynnik korelacji liniowej Pearsona – ro to współczynnik, określający poziom zależności liniowej między zmiennymi losowymi.
1968 – W niewyjaśnionych dotychczas okolicznościach w katastrofie wojskowego odrzutowca Mig-15 UTI w wieku 34 lat zginął wraz ze swoim instruktorem lotniczym Władimirem Sieroginem pierwszy kosmonauta świata, Jurij Gagarin.
28 MARCA
1842– Odbył się pod batutą Ottona Nicolaia pierwszy koncert Filharmoników Wiedeńskich (Wiener Philharmoniker). W rankingu prestiżowego brytyjskiego miesięcznika Gramophone Filharmonicy Wiedeńscy uzyskali miano jednej z pięciu najlepszych orkiestr świata. Siedzibą orkiestry jest Musikverein, a jej członkowie są dobierani spośród zespołu Opery Wiedeńskiej.
1928 – Urodził się w Berlinie jeden z największych matematyków drugiej połowy XX wieku, Alexander Grothendieck (zm. 13 listopada 2014). Początkowo zajmował się teorią przestrzeni Banacha oraz przestrzeniami liniowo-topologicznymi i ich tzw.iloczynami tensorowymi. Twórca nowoczesnych podstaw geometrii algebraicznej. W czasie wojny ukrywał się w Le Chambon-sur-Lignon. Laureat Medalu Fieldsa w 1966 roku.
1979 – W elektrowni atomowej Three Mile Island (amerykańska cywilna elektrownia jądrowa położona na sztucznej wyspie o tej samej nazwie na rzece Susquehanna, koło Harrisburga, w stanie Pensylwania) zdarzył się wypadek. Częściowemu stopieniu uległ rdzeń jednego z dwóch reaktorów jądrowych. Był to jeden z dwóch najpoważniejszych incydentów atomowych w USA. Obsługa zdołała wprawdzie utrzymać kontrolę nad reaktorem, a żadna z osób nie została napromieniowana w stopniu zagrażającym zdrowiu, wypadek miał jednak poważne konsekwencje ekonomiczne i społeczne: przyczynił się do spadku publicznego poparcia wykorzystania energii atomowej.
29 MARCA
1561 – Urodził się Santorio Santorio (nazywany także Santorio Santorii, Sanctorius of Padua) – włoski lekarz, fizyk i wynalazca, profesor medycyny na Uniwersytecie w Padwie. W 1612 podał pierwszy opis konstrukcji termometru. Wynalazł ponadto urządzenia do pomiaru pulsu oraz usuwania kamieni z pęcherza, a także łóżko wodne. Za pomocą skonstruowanej przez siebie wagi przez trzydzieści lat regularnie ważył siebie oraz wszystko, co jadł lub wydalał. Na podstawie tych doświadczeń sformułował pojęcie „niedostrzegalnego oddychania” mające wyjaśnić różnicę mas, dając podstawy nauce o metabolizmie.
1772 – Zmarł Emanuel Swedenborg, przed nobilitacją Swedberg, szwedzki naukowiec, filozof, mistyk i interpretator Biblii. Pod koniec XVIII wieku na bazie przesłania pism Swedenborga ugruntowała się doktryna religijna nazywana Nowym Jeruzalem i – w 15 lat po śmierci Swedenborga – w Anglii nowy Kościół oparty o jego doktrynę. Istnieją jego różne odłamy do dziś w USA i RPA. Miał duży wpływ na wielu myślicieli i pisarzy XIX wieku.
1967 – We Francji zwodowano pierwszy atomowy okręt podwodny klasy Le Redoutable (w sumie było ich sześć) Były to jednostki francuskiego systemu odstraszania nuklearnego. W trakcie służby w latach 1971-2008 przenosiły pociski balistyczne SLBM M1 a następnie M4.
30 MARCA
1689 – Szlachcic polski i filozof Kazimierz Łyszczyński został skazany na śmierć za ateizm. Był autorem traktatu De non existentia Dei („O nieistnieniu Boga”) i poddany okrutnej egzekucji na Rynku Starego Miasta w Warszawie. Następnie jego zwłoki spalono za miastem. Został zadenuncjowany przez sąsiada, Jana Kazimierza Brzoskę (ówczesnego stolnika bracławskiego), który – nie chcąc zwrócić pożyczonej mu przez Łyszczyńskiego dużej sumy pieniędzy – wykradł i przekazał sądowi rękopis dzieła. Kazimierz Łyszczyński jest patronem Internetowej Listy Ateistów i Agnostyków, powstałej w roku 2007 i „czasowo” zawieszonej w styczniu 2016 roku. Autor niniejszych notek ma zaszczyt figurować na niej na pierwszym miejscu.
1858 – W USA opatentowano ołówek z gumką. Patent (No. 19,783) otrzymał niejaki Hyman L. Lipman z Filadelfii.
1892 – Urodził się Stefan Banach, najsłynniejszy polski matematyk, twórca Analizy Funkcjonalnej, z wielkimi osiągnięciami w licznych dziedzinach matematyki. Do dziś bada się noszące jego nazwisko przestrzenie Banacha. Był nieślubnym dzieckiem, nigdy nie ukończył formalnie studiów. Nawet doktorat obronił dzięki podstępowi przyjaciół, którzy przekonali go, że trzeba niektóre pojęcia matematyczne wyjaśnić paru uczonym; była to… doktorska komisja egzaminacyjna. Zmarł w 1945 roku na raka.
Wyszperał
Bogdan Miś
Wszystkie ilustracje i informacje zaczerpnięto z zasobów Wikipedii oraz witryny Today In Science History.
Opinie i komentarze autora.
Wiele lat temu w Holandii podszedł do mnie młody człowiek i zapytał czy jestem zainteresowany religiami Wschodu. Byłem. Przedstawił się jako zwolennik wielebnego Moona i wręczył mi garść broszurek z tekstami mistrza, o którym wówczas nic nie słyszałem.
Otóż Moon to Koreańczyk, który doszedł do wniosku, że Jezus odrodzi się w naszych czasach, jak wyliczył bodaj w 1916 r. On sam urodził się nieco później, ale uznał że to drobiazg wobec 2000 lat i ogłosił że jest nowym Jezusem. Założył sektę, która świetnie prosperowała w USA, zgarniając mnóstwo forsy, potem została oskarżona o mącenie w głowie młodzieży, kontakty z koreańskim wywiadem itd. Ale mniejsza z tym, najciekawszy był wywód, który wyczytałem z broszurki. Wywód był taki: Pan Bóg wybrał sobie Żydów, ale ci go zawiedli, bo nie uznali Jezusa. Wobec tego Bóg przekazał swoje wybraństwo chrześcijanom. Ponieważ zawiódł się po kolei na różnych narodach, z Anglikami włącznie, przekazał na końcu to wybraństwo Amerykanom. To jest naród wybrany, który zniszczy w wielkiej atomowej wojnie opanowany przez diabelskie władze ZSRR (wtedy jeszcze istniał) i zapanuje królestwo boże na Ziemi.
Spotkałem się potem z tym holenderskim wyznawcą Moona i zapytałem czy uważa się za chrześcijanina. Oczywiście, powiedział, uznaje wszystkie nauki Jezusa. Zapytałem więc, jak w świetle tych nauk rozumie wojnę i zamordowanie całej populacji w ZSRR? Rozumiem że władze są tam diabelskie, ale dlaczego niszczyć cały niewinny naród? Tu się zamotał, zaczął tłumaczyć że Moon nic takiego nie mówił. Pokazałem mu broszurkę, którą od niego otrzymałem.
„- Posłuchaj tera – rzekł. – „I we śnie mi się zwidziało, – Że mój wierny wrony koń – Rozbrykał się i roztańczył, – I rozszalał pode mną”. A tu w ogóle mądrość jest ukryta. Tyś człowiek wykształcony, to wiesz pewno, że jest w Indiach taka stara księga – Jebaniszada.”
Pokazałem mu broszurkę, którą od niego otrzymałem.
Jaka była reakcja?
Zamilkł. Ale to nie zmieniło jego wiary. Myślę, że kiedy przyjmuje się na wiarę pewne dogmaty to wszelkie sprzeczności czy niejasności tłumaczy się słabością swego umysłu, który nie pojmuje zawiłości działań i przekazu Boga. Dlaczego Bóg nie może wyrażać się jasno, tak żeby być dobrze zrozumianym? Tego pytania nigdy nie zadają sobie wierni różnych religii.
Kazimierz Łyszczyński jest patronem Internetowej Listy Ateistów i Agnostyków, powstałej w roku 2007 i „czasowo” zawieszonej w styczniu 2016 roku.
Dlaczego zawieszonej?
Stefan Banach… był opisywany przez Hugona Steinhausa, przyjaciela młodości mojej babki i krewniaka mojego dziadka, jako jego „największe odkrycie matematyczne”. Dokonał go wracając po północy (w mundurze i przy szabli) z oficerskiej popijawy. Też mocny łeb.
Kiedyś chciałem opublikować kilka dość mało znanych faktów, które wiem o Banachu od jego serdecznego przyjaciela a mojego nauczyciela, Stanisława Mazura. Nie przyjęli do druku, bo „uwłacza pamięci”. A moim zdaniem właśnie to, o czym chciałem napisać, czyni z geniusza wspaniałego pełnokrwistego człowieka. Cóż to był za facet! Ale z pewnością nie najłatwiejszy w pożyciu.
Niech Pan opublikuje w SO.