Bogdan Miś: Działo się (285)

20.04.2021

Oto te fakty

21 KWIETNIA

1909 – Urodził się dr Rollo May, amerykański psycholog i psychoterapeuta, czołowy przedstawiciel tzw. psychologii egzystencjalnej, laureat Złotego Medalu Amerykańskiego Towarzystwa Psychologicznego. Żył 85 lat, zdobył międzynarodową sławę.

2009 – Oficjalnie otwarto Światową Bibliotekę Cyfrową pod patronatem UNESCO i Biblioteki Kongresu Stanów Zjednoczonych. Zadaniem jej jest promowanie międzynarodowego i międzykulturowego zrozumienia oraz powiększanie objętości i różnorodności treści kulturowych w Internecie. Jednym z celów jest rozpowszechnianie treści nieanglojęzycznych oraz treści spoza obszaru kultury zachodniej. Materiały umieszczane na stronach biblioteki są darmowe i są dostępne w wielu językach. Wśród nich znajdują się manuskrypty, mapy, rzadkie książki, zapisy nutowe, nagrania, filmy, fotografie, szkice architektoniczne i inne znaczące kulturowo materiały. Zajrzyjcie, warto!

2013 – Zmarła w wieku 83 lat Shakuntala Devi, kobieta – komputer. Potrafiła wykonywać w pamięci niesłychanie złożone rachunki – na przykład momentalnie obliczyła pierwiastek sześcienny z 188 132 517 czy powiedzieć jaki dzień przypada na dowolną datę. Co ciekawe, wcale nie miała dobrej pamięci do faktów ani obrazów. Właściwości jej umysłu trzeba uznać raczej za chorobę niż przejaw geniuszu. Nie umiała wytłumaczyć, w jaki sposób dokonuje obliczeń.

22 KWIETNIA

1370 – W Paryżu rozpoczęto budowę Bastylii. Budowano ją 13 lat. Od XVII wieku twierdza – pomyślana jako obronna – stała się ciężkim więzieniem. 14 lipca 1789, w czasie zamieszek rozpoczynających rewolucję francuską, zamek został zdobyty przez lud paryski i jako symbol ucisku w czasie późniejszym zburzony.

1724 – Urodził się Immanuel Kant, wielki filozof niemiecki, profesor logiki i metafizyki na Uniwersytecie Królewieckim. Jest twórcą tzw. filozofii krytycznej. Żył 80 lat. Jego głównym wkładem w filozofię zachodnią było zniesienie opozycji pomiędzy racjonalizmem a empiryzmem Jedna z jego głównych wskazówek i jedyna zasada moralna (słynny imperatyw kategoryczny) jest taka: Postępuj wedle takich tylko zasad, co do których możesz jednocześnie chcieć, żeby stały się prawem powszechnym.

2014 – Teddy Houlston stał się najmłodszym dawcą narządów w Wielkiej Brytanii, w wieku zaledwie 100 minut. Wczesna śmierć dziecka po porodzie była przewidywana, ponieważ w czasie ciąży wykryto rzadką nieprawidłowość. Bliźniak Teddy’ego urodził się zdrowy, ale było wiadomo, że życie Teddy’ego byłoby bardzo krótkie. Przeszczepy rozpoczęły się trzy minuty po jego śmierci w University Hospital of Wales w Cardiff. Dwie nerki Teddy uratowały życie dorosłego.

23 KWIETNIA

1853 – Zmarł na gruźlicę w wieku 45 lat Auguste Laurent, francuski chemik, który stworzył chemię organiczną jako odrębną dyscyplinę naukową

1858 – Urodził się Max Karl Ernst Ludwig Planck (zm. 4 października 1947), wielki niemiecki fizyk, teolog luterański, autor prac z zakresu termodynamiki, promieniowania cieplnego, energii, dyspersji, optyki, teorii względności, a przede wszystkim teorii kwantów. Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki z 1918 roku. W roku 1900, pracując nad teorią promieniowania emitowanego przez ciało doskonale czarne, zmodyfikował prawo Wiena, wprowadzając do wzoru nową stałą fizyczną, nazwaną następnie jego nazwiskiem. Jeden z „ojców” mechaniki kwantowej.

1970 – Po raz pierwszy zastosowano znieczulenie elektryczne w położnictwie. Profesor Aime Limoge zastosował tę technikę w szpitalu Rothschilda w Paryżu.

24 KWIETNIA

1815 – Urodził się Anthony Trollope (zm. 6 grudnia 1882) – jeden z najważniejszych pisarzy angielskich ery wiktoriańskiej. Do dzisiaj jest jednym z najpopularniejszych pisarzy angielskich. W miejscowości Guersey – gdzie mieszkał – można zobaczyć odlaną z żelaza skrzynkę pocztową. Mało kto wie, że to właśnie on ją wynalazł. Jak głosi napis, jest to pierwsza skrzynka pocztowa w Anglii i została w 1852 roku zainstalowana właśnie przez Anthony’ego Trollope’a.

1942 – Zmarł w wieku 58 lat w niemieckim obozie jenieckim Leonid Kulik, rosyjski mineralog, który zajmował się badaniem meteorytów. W 1927 roku zorganizował pierwszą wyprawę mającą na celu zbadanie słynnej katastrofy tunguskiej z 1908 roku. Badania nad tym meteorytem prowadził do 1939 roku, w tym czasie zorganizował i uczestniczył w 6 ekspedycjach.

1990 – Teleskop kosmiczny Hubble został wyniesiony na orbitę przez prom kosmiczny Discovery podczas misji STS-31 i jest jednym z najważniejszych przyrządów w historii astronomii. Hubble to jedyny teleskop serwisowany przez astronautów w przestrzeni kosmicznej. Dotychczas odbyło się kilka misji serwisowych.

25 KWIETNIA

1744 – Zmarł Anders Celsius, Anders Celsjusz (ur. 27 listopada 1701) – szwedzki fizyk i astronom. W 1742 roku opracował skalę temperatur nazywaną skalą Celsjusza i stosowaną powszechnie w wielu krajach. Ciekawostka: pierwsza skala Celsjusza była odwrócona w stosunku do obecnej: 0 miało odpowiadać punktowi wrzenia wody, zaś 100 stopni – zamarzania. Dzisiejszy kształt nadał skali podobno Linneusz.

1903 – Urodził się Andriej Nikołajewicz Kołmogorow, matematyk radziecki, twórca współczesnej teorii prawdopodobieństwa, jeden z największych matematyków ubiegłego wieku. Pracował też nad rozwojem topologii, logiki i teorii złożoności obliczeniowej, znany jest również z wyników w analizie harmonicznej i mechanice klasycznej – w szczególności w badaniach turbulencji. Laureat wielu nagród, m.in. Nagrody Wolfa w matematyce w roku 1980. W 1957 r. razem z Władimirem Arnoldem rozwiązał 13. problem Hilberta (czyli dowiódł, że każde równanie 7 stopnia da się rozwiązać przy użyciu funkcji dwóch zmiennych). Zmarł w roku 1987.

1961 – Opatentowany został przez Roberta Noyce’a układ scalony, zastępujący dotychczas używane tranzystory. Rozpoczęła się jego długotrwała walka o prawa patentowe z Jackiem Kilby; ostatecznie obaj są równoprawnie uważani za wynalazców. Jeden z założycieli firmy Intel.

26 KWIETNIA

1933 – W Monachium urodził się Arno Allan Penzias, amerykański fizyk i astrofizyk, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki za odkrycie mikrofalowego promieniowania tła. Nagrodę Nobla otrzymał w roku 1978 wraz z Robertem W. Wilsonem. Odkrycia dokonali przypadkowo w latach 1964–1965, w czasie prób stosowania nowego typu anteny – poszukując przyczyn występowania szumów stwierdzili istnienie promieniowanie pochodzącego z różnych kierunków („z nieba”). Było to doświadczalne potwierdzenie przypuszczeń George Gamowa i stało się potwierdzeniem teorii Wielkiego Wybuchu jako początku historii Wszechświata

1920 – Zmarł w wieku ledwie 33 lat Srinivasa Aiyangar Ramanujan (ur. 22.12.1887), Hindus, genialny samouk, jeden z najwybitniejszych matematyków przełomu stuleci. Swoją karierę zawdzięcza dwóm matematykom brytyjskim, Godfreyowi Hardy’emu i Johnowi Littlewoodowi, którzy poznali się na jego talencie i ściągnęli go do Anglii. W 1976 r. w Trinity College znaleziono pudełko ze 130-stronicowym zbiorem kartek, zwanym potem Zaginionym notatnikiem. Jego spuścizna matematyczna to ok. 4000 wzorów. Niektórych z jego liczbowych zależności, będących najczęściej zaczątkiem nowych teorii, nikt dotąd nie jest w stanie udowodnić. I nikt nie ma wątpliwości, że są prawdziwe.

1986 – Katastrofa elektrowni atomowej w Czarnobylu. W wyniku przegrzania reaktora doszło do wybuchu wodoru, pożaru oraz rozprzestrzenienia się substancji promieniotwórczych. Była to największa katastrofa w historii energetyki jądrowej i jedna z największych katastrof przemysłowych XX wieku. Razem z katastrofą w elektrowni jądrowej Fukushima I została zakwalifikowana do siódmego, najwyższego stopnia w skali INES. W jej wyniku skażeniu promieniotwórczemu uległ obszar od 125 000 do 146 000 km² terenu na pograniczu Białorusi, Ukrainy i Rosji, a wyemitowana z uszkodzonego reaktora chmura radioaktywna rozprzestrzeniła się po całej Europie. W efekcie skażenia ewakuowano i przesiedlono ponad 350 000 osób.

27 KWIETNIA

1820 – Urodził się Herbert Spencer, angielski filozof i socjolog. W drugiej połowie XIX wieku bardzo popularny, na początku XX wieku coraz bardziej zapominany. Sporą popularność zyskał na kontynencie amerykańskim. Jego koncepcja ewolucji społecznej jako procesu wzrastającej złożoności połączonej z integracją stanowi punkt wyjścia większości teorii neoewolucyjnych w socjologii. Wprowadził do socjologii takie terminy jak funkcja, system, instytucja, spopularyzował inne terminy jak: społeczeństwo przemysłowe, struktura społeczna, organizacja. Spencer sformułował jeszcze przed Darwinem filozoficzną teorię ewolucji. Zmarł w roku 1903.

1887 – Dr George Thomas Morton dokonał pierwszego w USA usunięcia wyrostka robaczkowego, ratując życie 26-letniemu pacjentowi. Dr Morton był synem dr. Williama T. G. Mortona, który w roku 1846 jako pierwszy zademonstrował znieczulenie w trakcie operacji.

2002 – Zmarła w wieku 85 lat Ruth Mosko Handler, która stworzyła Barbie Doll (1959), nastoletnią lalkę z małym obwodem talii i smukłymi biodrami oraz Kena, jej chłopięcego partnera (1961), Współpracowała z firmą Mattel, która na tej współpracy szybko doszła rocznie do 100 milionów dolarów dochodu. Po zdiagnozowaniu raka piersi w 1970 roku, w wyniku mastektomii, założyła firmę Ruthton Corporation w celu produkcji i sprzedaży protezowej piersi dla kobiet w podobnej sytuacji.